MINTAQA SALOHIYATIDAN SAMARALI FOYDALANISHDA INNOVATSION JARAYONLAR TA’SIRINI BAHOLASH

Аннотация

Учитывая, что инновационный потенциал играет важную роль в совершенствовании отраслевой структуры экономики, в данной научной диссертации проанализированы факторы инновационного потенциала. Ключевые слова: народное хозяйство, инновации, потенциал, инновационная система, научно-технический прогресс,эконометрический фактор. ASSESSMENT OF THE IMPACT OF INNOVATIVE PROCESSES IN THE EFFECTIVE USE OF THE POTENTIAL OF THE REGION. Assistant of the Branch against TATU Mukhammadieva Yulduz Yusupovna Annotation. Taking into account the importance of innovative potential in improving the network structure of the economy, innovative potential factors were analyzed in this scientific thesis. Keywords: national economy, innovation, capacity, innovation system, scientific and technical progress,econometric factor. 51 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 02, 2025. FEBRUARY ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Keyingi yillarda innovatsion landshaft sezilarli darajada rivojlandi. Birinchidan, iqtisodiy o‘sish tendensiyalari ta’lim hamda ilmiy-tadqiqot sohalariga investitsiyalarning turli shakllarda kiritilishi ko‘p qutbli innovatsion manzarani yaratmoqda. O‘rtacha va yuqori daromadli mamlakatlar o‘rtasidagi texnologik tafovut qisqardi.Ikkinchidan, g‘oyadan tijoratgacha bo‘lgan jarayonning murakkabligi e’tirof etildi, bu insonlarning innovatsiyalar haqidagi tushunchalarning kengayishiga olib keldi.Uchinchidan, bugungi kunda innovatsion jarayon har qachongidan ham ochiq, hamkorlikda va xalqaro miqyosda olib borilmoqda. So‘nggi besh yillik islohotlar natijasida mamlkatimizda ilmiy-innovatsion faoliyatni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish, mamlakat va mintaqalarning innovatsion salohiyatini shakllantirish va yanada takomillashtirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish bo‘yicha samarali mexanizmlarni ishlab chiqildi va tubdan yangilandi. Shunday bo‘lsa ham innovatsion rivojlanish sohasida hal etilishi zarur bo‘lgan quyidagi asosiy muammolar saqlanib qolmoqda: Mintaqalarning iqtisodiy ixtisoslashuvi, ilmiy-texnik salohiyati va mavjud resurslarini hisobga olgan holda innovatsion rivojlanishning hududiy dasturlari ishlab chiqilmagan hamda ishlab chiqarishning texnik va texnologik bazasi uzluksiz yangilanishini ta’minlashga qaratilgan yechimlarni joriy qilishda innovatsion texnologiyalarga urg‘u va ustuvorlik berish talab qilinmoqda. Shu nuqtai nazardan mintaqalarni inovatsion salohiyatini chuqur tahlil qilish mavjud ko‘rsatkichlar tizimidan foydlangan holda innovatsion salohiyatni mintaqa iqtisodiyotiga ta’sirin zamonaviy ekonometrik modellar asosida baholash dolzarb masala hisoblanadi. Mintaqa iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha innovatsion mahsulotlar, ishlar, xizmatlar ishlab chiqargan korxona va tashkilotlar sonini tahliliga ko‘ra iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha jami 79 ta korxonani tashkil etgan bo‘lsa, so‘nggi bir yilda 39 ta korxona, so‘nggi ikki yilda 26 ta, so‘nggi uch yilda esa 24 ta korxona innovatsion mahsulotlar, ishlar, xizmatlar ishlab chiqargan. Qishloq, o‘rmon va baliq xo‘jaligida jami 7, Qurilishda 8 ta, ulgurji va chakana savdoda 20 ta, tashish va saqlashda 5 ta, yashash va ovqatlanish bo‘yicha 11 ta, axborot va aloqa sohasida 5 ta, ta’limda 7 ta va ishlab chiqarish sanoatida 35 ta korxona innovatsion mahsulotlar, ishlar, xizmatlar ishlab chiqarish faoliyati bilan shug‘ullangan. So‘nggi bir yillikda eng ko‘p ishlab chiqarish sanoatida 17 ta, ulgurji va chakana savdoda 12 52 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 02, 2025. FEBRUARY ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 ta, yashash va ovqatlanish bo‘yicha 10 ta, eng kam ko‘rsatkich esa tashish va saqlash, axborot va aloqada 3 ta korxona innovatsion mahsulotlar va xizmatlar ishlab chiqargan.So‘nggi ikki va uch yillik davrlarni tahlil qiladigan bo‘lsak eng yuqori ko‘rsatkichni ishlab chiqarish sanoati, ulgurji va chakana savdoda faoliyati yo`nalishlari qayd etgan bo‘lsa, eng past Iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha innovatsion mahsulotlar, ishlar, xizmatlar ishlab chiqargan korxona va tashkilotlar soni (birlik) 2024 yilda 2022-2023 2022- birinchi marta yillarda birinchi 2024yillarda Jami o‘zlashtirilga marta takomillashtirilga n o‘zlashtirilgan n Iqtisodiy faoliyat 79 39 26 24 turlari bo‘yicha Qishloq, o‘rmon 7 6 5 4 va baliq xo‘jaligi Qurilish 8 5 5 6 Ulgurji va 20 12 6 10 chakana savdo Tashish va 5 3 5 2 saqlash Yashash va ovqat lanish bo‘yicha 11 10 3 5 xizmatlar Axborot va aloqa 5 3 6 3 Ko‘chmas mulk bilan operatsiya 6 6 2 2 lar Proffesional, ilmiy texnik 7 5 5 4 faoliyat Boshqarish 5 3 5 4 bo‘yicha faoliyat Ta’lim 7 5 5 6 53 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 02, 2025. FEBRUARY ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Ishlab chiqarish 35 17 14 12 sanoati Boshqa turdagi 7 5 6 4 xizmatlar ko‘rsatkich esa ko‘chmas mulk bilan operatsiyalar faoliyati yo‘nalishiga to‘g‘ri kelgan. Min