O‘smirlar guruhida o‘zini psixologik muhozafa qilishning o‘ziga xos xususiyatlari

Аннотация

Adolescent psychological defenses are self-defense mechanisms of the adolescent psyche in dangerous or stressful situations. Adolescence is an important stage of personality formation, and the role of psychological defense mechanisms is very important in this period. This study analyzes the specific characteristics of psychological self-protection in a group of teenagers. The study examines protective mechanisms among adolescents and their role in personal development, as well as their impact on society and family-state relations. Psychological protection mechanisms of adolescents are of great importance in the formation of relationships, self-esteem and self-awareness. Key words: Adolescents, Psychological protection, Personality development, Self-awareness, Psychological defense mechanisms, Stressful situations, Family and society Kirish: O‘smirlik davri inson hayotining eng murakkab va o‘zgaruvchan davrlaridan biri hisoblanadi. Bu davrda shaxsning psixologik jihatdan shakllanishi, ijtimoiy munosabatlar va o‘zini anglash jarayonlari kuchayadi. O‘smirlar guruhida o‘zini psixologik jihatdan muhofaza qilish ularning ruhiy salomatligi va ijtimoiy moslashuvida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada o‘smirlar guruhida o‘zini psixologik muhofaza qilishning o‘ziga xos xususiyatlari va usullari tadqiq qilinadi. 1. O‘smirlik davrining psixologik xususiyatlari O‘smirlik davrida shaxsning o‘zini anglash va o‘zini qadrlash jarayonlari kuchayadi. Bu davrda o‘smirlar o‘zlarini ijtimoiy guruhlar tarkibida sinab ko‘rishadi, shuningdek, o‘zlarining shaxsiy qadriyatlarini shakllantiradilar. O‘smirlar guruhida o‘zini muhofaza qilish ularning ruhiy barqarorligini ta'minlash va tashqi ta'sirlardan himoya qilish uchun zarurdir. 2. O‘zini psixologik muhofaza qilish mexanizmlari O‘smirlar guruhida o‘zini psixologik muhofaza qilishning quyidagi mexanizmlari mavjud: 696 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 01, 2025. YANUARY ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Identifikatsiya (o‘zlashtirish): O‘smirlar o‘zlarini ma'lum bir guruh yoki shaxs bilan bog'lab, o‘zlarining shaxsiy qadriyatlarini shakllantiradilar. Bu ularga ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash hissini beradi. Proyeksiya (proyeksiyalash): O‘smirlar o‘zlarining ichki qiyinchiliklarini boshqalarga nisbat berish orqali o‘zlarini himoya qilishga harakat qiladilar. Bu ularga ichki zo‘riqishlarni yengillashtiradi. Ratsionalizatsiya (mantiqlashtirish): O‘smirlar o‘zlarining noto‘g'ri yoki muvaffaqiyatsiz harakatlarini mantiqiy sabablar bilan izohlash orqali o‘zlarini himoya qilishga intiladilar. Sublimatsiya (yuqoriga ko‘tarish): O‘smirlar o‘zlarining salbiy his- tuyg'ularini ijodiy yoki sport faoliyati kabi ijobiy yo‘nalishlarga yo‘naltirish orqali ruhiy barqarorlikni saqlaydilar. 3. O‘smirlar guruhida o‘zini muhofaza qilishning o‘ziga xos xususiyatlari O‘smirlar guruhida o‘zini psixologik muhofaza qilish quyidagi xususiyatlarga ega: Guruh bosimi va moslashuv: O‘smirlar ko‘pincha guruh bosimiga duch keladilar va o‘zlarini guruhga moslashtirishga intiladilar. Bu jarayonda ular o‘zlarining shaxsiy qadriyatlarini himoya qilish uchun turli psixologik mexanizmlardan foydalanadilar. O‘zini qadrlash va o‘ziga ishonch: O‘smirlar o‘zlarining shaxsiy qadriyatlarini himoya qilish uchun o‘zini qadrlash va o‘ziga ishonchni rivojlantirishga harakat qiladilar. Bu ularga ijtimoiy munosabatlarda mustahkamlik beradi. Emotsional barqarorlik: O‘smirlar guruhida o‘zini muhofaza qilish ularning emotsional barqarorligini saqlashga yordam beradi. Bu ularga tashqi stress va zo‘riqishlarni yengish imkoniyatini beradi. 4. O‘smirlarni psixologik muhofaza qilishga yordam berish usullari O‘smirlarni psixologik jihatdan muhofaza qilishga yordam berish uchun quyidagi usullarni qo‘llash mumkin: Psixologik qo‘llab-quvvatlash: O‘smirlarga professional psixologik yordam ko‘rsatish ularning ruhiy salomatligini saqlashga yordam beradi. Oilaviy qo‘llab-quvvatlash: Ota-onalar va oila a'zolarining qo‘llab- quvvatlashi o‘smirlarning o‘zini qadrlash va o‘ziga ishonchini oshirishga yordam beradi. 697 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 01, 2025. YANUARY ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Ijtimoiy faoliyatga jalb qilish: O‘smirlarni ijtimoiy faoliyatga jalb qilish ularning ijtimoiy moslashuvini yaxshilaydi va guruh bosimini kamaytiradi. Xulosa O‘smirlar guruhida o‘zini psixologik muhofaza qilish ularning ruhiy salomatligi va ijtimoiy moslashuvida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu jarayonda o‘smirlar turli psixologik mexanizmlardan foydalanadilar va o‘zlarining shaxsiy qadriyatlarini himoya qilishga intiladilar. O‘smirlarni psixologik jihatdan qo‘llab- quvvatlash ularning ruhiy barqarorligini saqlashga yordam beradi. Asosiy qism: O‘smirlik davri – shaxsiyatning shakllanishi, dunyoqarash va o‘zlikni anglash jarayonining intensiv kechadigan davri bo‘lib, bu bosqichda o‘smirlar ko‘plab ichki va tashqi muammolar bilan yuzma-yuz kel