СЛОВОСОЧЕТАНИЕ И ЕГО ВИДЫ

Аннотация

This article describes the definition of words and word combinations, their characteristics and types. In addition, the role and importance of word combinations in the field of translation is explained with specific examples and definitions. The difference between word combinations and sentences, words, and texts is compared. The practical importance of word combinations in the Uzbek language and their role in linguistics are emphasized. Keywords: native language, word, word combination, sentence, characteristic, cognitive, combination, adaptation, control, conjunction, logic, possessive, participle. . Language: Uzbek Citation: Akramova , Y. (2025). WORD COMPOUND AND ITS TYPES. Universal International Scientific Journal, 2(2), 25–31. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1433 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.14859709 Google scholar: https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=SO%E2%80%98Z+BIRIKMASI+VA+UNING+TURLARI&btnG= KIRISH tilning negizi uning grammatik qurilishi Dunyodagi fanlarning eng bilan leksikasidir. qadimiylaridan biri - tilshunoslik necha o‘n Grammatika morfologiya va asrlardirki, til deyiladigan tilsimning sintaksisni o‘z ichiga oladi. Morfologiya tabiatini, tub mohiyatini tushunish va so‘zning strukturasini: so‘z formalarini, tushuntirish yo‘lida tinimsiz izlanadi. Ayni ularning hosil bo‘lish yo‘llarini, so‘zning izlanishlarning hosilasi o‘laroq bu fanda nutqda o‘zgarish qoidalarini belgilaydi – xilma-xil yo‘nalishlar, ilmiy qarashlar so‘zlarning morfema sostavini va leksik- nuqtayi nazarlarning yuzaga kelganligidan grammatik katergoliyalarini, so‘z bugun bexabar bo‘lgan tilshunos yo‘q. Shu turkumlarini o‘rgatadi. Morfologiya bois keyingi yillarda lisoniy qurilishning odatda so‘z yasalish masalalarini ham umumiy qonuniyatlarini o‘zbek tili tekshiradi; sintaksis esa so‘z birikmasida materiallari asosida yangicha tadqiq etish va gapda so‘zlarning birikish yo‘llarini, va tahlil qilishga qaratilgan izlanishlar gapning strukturasini, tiplarini, gap silsilasi yuzaga keldi. Bu izlanishlarning bo‘laklarini tekshiradi. So‘zning o‘z salmog‘i kundan kunga oshib bormoqda. formasini o‘zgartirishi odatda uning Sintaksis grammatikaning bir qismidir. boshqa so‘z bilan bog‘lanishini ko‘rsatadi. Grammatika so‘z tuzilishini va gap Masalan, uning daftari, maktabga bor. tuzilishini, demak, tilning Grammatik Yana bir misol: kelishik affikslari qurilishini o‘rgatadigan fandir. Grammatik morfologiyada so‘zning turli formalari qurilish tilning asoslaridan biridir: har bir sifatida o‘rganiladi, sintaksisda esa bu kabi 26 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2025, 2(2) formalarning qo‘llanishi – so‘z birikmasi keladi; ulardan birining o‘zgarishi bilan va gapdagi vazifasi tekshiriladi, ular boshqasi ham o‘zgarib, shunga mos sintaktik munosabatning vositasi sifatida formaga o‘tadi – o‘z shakllanishini unga qaraladi. So‘zning har bir konkret formasi barobarlashtiradi. Masalan, terimchining butun sistemaning bir ko‘rinishidir. Har bir hikoyasi. Qaratqich bilan qaralmish gapda ma’lum funksiyani bajaruvchi so‘z moslashuv yo‘li bilan bog‘lanadi; shaxs va har gal shu ayrim formaga ega bo‘ladi. sonda moslashadi. Bunday tobelanishning So‘zlar turli formalarda o‘zaro bog‘lanib, asosiy xususiyati tobelanish bir qismning o‘z morfologik xususiyatlaridan tashqari, boshqasini aniqlashga xizmat qildirishidir. ma’lum sintaktik xususiyatlarga ega Tobe so‘z bilan hokim so‘z bir-biriga bo‘ladi: tilning fikr bayon qilish moslashadi, harakat, belgi va predmetning sistemasida biror grammatik funksiyani qaysi predmetga tegishliligi ko‘rsatiladi. bajaradi (ega, kesim va boshqalar). Demak, Masalan, mening vatanim, gullarning guli, morfologiyadagi so‘z turkumlari nutqda talabalarning o‘qishi. Gullarning guli - gap bo‘laklari vazifasini bajaradi. Bu narsa Nargis . Bunda guli (hokim) so‘z talaba so‘z turkumlari bilan gap bo‘laklarining bilan gullarning (tobe so‘z ) qaratqich bog‘lanishini ko’rsatib turadi. kelishik qo‘shimchalarini olib kelgan. Nutqda, gapda so‘zlar ma’lum Dutorimning torlari qo‘sh bulbuldek grammatik qoidalar asosida bir-biri bilan sayraydi kabi. Moslashuv hodisasi so‘z bog‘langan bo‘ladi. Masalan, uning qizi birikmasining doirasi bilangina (gapirdi), yosh bola (yugurdi), sekin cheklanmaydi. Ega va kesim moslashuv gapirdi. Misollardagi har bir juft yo‘li bilan bog‘lanadi. grammatik butunlikni hosil qilgan bo‘lib, Bunday birikma “qaratuvchi va yaxlit, biroq o‘z ichida qismlarga qaralmish” qolipida tuziladi; birinchi a’zo bo‘linadigan tushunchani, bir butun ot, ot tur yoki otlashib kelgan leksema bilan tushunchani bildiradi. Bu kompleksdagi – ifodalanadi, qaratqich kelishigida bo‘ladi. qo‘shilmadagi so‘zlarning aloqasi Shunday leksema shakl sintaktik jihatdan grammatik jihatdan shakllangadir. Ikki ikkinchi a’zoga bog‘lanadi. Ikkinchi yoki undan ortiq mustaqil so‘z dan tuzilib, a’zoga birinchi a’zo bilan sintaktik bir grammatik butunlik, semantik yaxlitlik bog