ТОШКЕНТ ФАРМАЦЕВТИКА ИНСТИТУТИ ТАЛАБАЛАРИНИНГ АМАЛДАГИ ОВКАТЛАНИШИНИ ГИГИЕНИК БАХОЛАШ

Аннотация

Along with environmental factors, a high-quality diet is also important for the growth and comprehensive development of the population. The current diet of students of the Tashkent Pharmaceutical Institute was hygienically assessed for compliance with physiological nutritional standards for basic nutrients and vitamins. 1 88 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Keywords: rational nutrition, students, physiological nutritional standards, basic nutrients, qualitative and quantitative composition of the diet. Тадқиқот муаммоси Аҳолининг, шунингдек талабаларнинг овқатланиш кўпроқ даражада ижтимоий муаммодир, чунки аҳолини овқатланиш сифати ҳар бир давлатнинг ривожланганлик даражаси, озиқ-овқатлар учун ажратиладиган маблағ миқдори билан белгиланади. Овқатланиш муаммоси ҳар бир давлатнинг иқтисодий ҳолати ва бошқа давлатлар билан қиладиган иқтисодий муносабатлари, ҳар бир давлатнинг ижтимоий сиёсати, меҳнат ресурслари ва меҳнат қилувчи потенциалига боғлиқдир. Долзарблиги: Тадқиқот Тошфарми талабалари ўртасида ўтказилди. Тошкент фармацевтика институти талабаларининг амалдаги овқатланишининг асосий озиқ моддалар, витаминлар бўйича физиологик овқатланиш меъёрларга мослигини гигиеник баҳолаш. Тадқиқот натижалари: Таҳлил қилиш учун 2023–2024 ўқув йилининг сентябрь- октябрь ойларида тузилган таомнома олинди. Сўровномада жами 115 та талаба қатнашди, шулардан 64 таси (55,6 %) ўғил болалар, 51 таси (44,4 %) эса қиз болалар.Талабалар таомномасининг сифати ва унинг энергетик қиймати баҳолашда озиқ-овқат маҳсулотларининг кимёвий таркиби берилган махсус жадваллардан фойдаланилди. Шунингдек рационндаги асосий озиқ моддаларнинг мувозанатлашганлиги ва рационнинг кун давомида қабул қилиш фоизлари ҳисобланди. Текширилган гуруҳларда овқатланишнинг сифат ва миқдор жиҳатидан тўла қийматлиги 2-жадвалда келтирилган. улар учун овқатланишнинг физиологик меъёри 1- жадвалда келтирилган. Жинси Физиологик овқатланиш меъёри ( суткада) ккал Оқсиллар, г Ёғлар, г Углеводлар, г Витамин «С», мг Эркаклар 2800 80 (44) 93 411 70 Аёллар 2200 66 (36) 73 318 70 2-жадвал Талабаларнинг амалдаги овқатланиши (2019 Жинси Физиологик овқатланиш меъёри ( суткада) ккал Оқсиллар, г Ёғлар, г Углеводлар, Витамин «С» г мг 1 89 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ўғил болалар 3000 106 ±3,3 103 ±6,8 393±26,8 39±4,8 Қиз болалар 2000 60 ±3,3 65 ± 6,8 315±26,8 45±4,8 Олинган натижалар шуни кўрсатдики, ўғил бола талаблар рационининг энергетик қиймати физиологик меъёрдан 180+94 ккал юқори бўлиб, рухсат этилган қийматлар чегарасида (рационнинг энергетик қиймати +150–200 ккал) оғиши мумкин); талаба- қизларда эса рационининг энергетик қиймати физиологик меъёрдан 200 ккал паст бўлиб, рухсат этилган қийматлар чегарасида (рационнинг энергаетик қиймати +150–200 ккал) оғиши мумкин); Талаба-ўғил болалар рационидаги оқсил ва ёғлар миқдори физиологик меъёрдан мос равишда 26 ва 10 г ортиқча, углеводлар эса меъёрдан 18 г кам, витамин С миқдори физиологик меъёрдан 42 %га кам. Талаба-қизлар рационидаги оқсил ва ёғлар миқдори физиологик меъёрдан мос равишда 6 ва 8 г кам, углеводлар эса меъёрдан 3 г кам, витамин С миқдори физиологик меъёрдан 36 %га кам қабул қиладилар. Талаба-ўғил болаларнинг рационидаги оқсил, ёғ ва углеводлар нисбати 1:0,98:3,7 мувозанатлашмаган, ёғ ва углеводлар миқдори кам. Талаба-қизларнинг рационидаги оқсил, ёғ ва углеводлар нисбати 1:1.1:5,2 мувозанатлашмаган, рацион таркибидаги углеводлар миқдори оқсилга нисбатан кўп. Рационнинг энергетик қиймати ва ундаги асосий озиқ моддаларнинг миқдори талабаларнинг физиологик эҳтиёжларига мос, лекин рациондаги асосий озиқ моддалар ўзаро мувозанатлашмаган: талаба-эркакларда 1:0,98:3,7 оқсилларнинг миқдори кўплиги ҳисобига, талаба-қизларда эса 1:1.1:5,2 углеводлар миқдорининг ортиқчалиги ҳисобига. 1) Аксарият талабаларда кунлик рацион кун давомида нотўғри тақсимланган, асосий истъемол қиладиган маҳсулотлар кечки вақтга тўғри келади. 2) Талабалар рационида витамин «С» физиологик эҳтиёжнинг фақтгини яримисини қоплайди, шунинг талабалар орасида рацион таркибига сабзовотлар, мевалар ҳамда кўкатларни қўшиш лозимлигини тушунтириш керак.