13-14 ЁШЛИ ФУТБОЛЧИЛАРНИНГ ТЕХНИК-ТАКТИК ҲАРАКАТЛАРИНИ ТАРБИЯЛАШ САМАРАДОРЛИГИ

Аннотация

This article provides information on the effectiveness of education of technical- tactical movements of 13-14 year-old football players. Keywords: Problems that arise in the early stages of training young football players, especially in the areas of lagging behind in the acquisition of technical-tactical skills. ЭФФЕКТИВНОСТЬ ОБУЧЕНИЯ ТЕХНИКО-ТАКТИЧЕСКИМ ДВИЖЕНИЯМ ФУТБОЛИСТОВ 13-14 ЛЕТ Аннотация. В статье приведены сведения об эффективности обучения технико- тактическим действиям футболистов 13-14 лет. Ключевые слова: Проблемы, возникающие на ранних этапах подготовки молодых футболистов, особенно в части отставания в освоении технико-тактических навыков. Ўзбекистонда баркамол авлодни тарбиялаш, қоблиятли ёшларни спортга жалб этиш, миллий футболимизни янада қўллаб қувватлаш ва ривожлантириш учун шарт шароитлар яратиш, ёш футболчиларни танлаб олиш ва уларда профиссонал махорат ҳамда кўникмаларни чуқур ривожлантиришни таъминлаш, шунингдек, улардан футбол бўйича мамлакат клублари ва терма жамоаларига ишончли заҳирани шакллантириш мақсадида Ўзбекистон республикаси Президнети ва Ўзбекистон республикаси Вазирлар Махкамасининг бир қатор фармон ва қарорлари қабул қилинди. 1 39 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Бу хужжатларда ёш футболчиларнинг назарий тайёргарлиги ва техник тактик кўникмаларни такомиллаштириш, профессионал фазилатларни ривожлантириш, шунингдек, замонавий футболни ривожлантириш халқаро талабларига муофиқ холда ёш футболчиларни тайёрлаш жараёнини илмий услубий тавсиялар асосида ташкил этиш вазифаларни белгиланади. Мамлакатииздаги бир қанча футбол мутахассисларнинг фикрича ёш футболчиларнинг техник тактик кўникмаларни эгаллашда ортда қолишларни, энг аввало ёш футболчиларни тайёрлашнинг дастлабки босқичларидаёқ юзага келадиган муаммолар билан изохлаш мумкин. Футбол ўйинида юқори малакали футбочиларни тарбиялаш ҳар доим ҳам долзарб муаммо ҳисобланган. Юқори малакали футболчиларни жисмонан етук, техник-тактик томонлама тайёрлаш вояга етказиш, ёшликдан футбол спорт мактабларида, интернатларида ўқув машғулотларини тўғри йўналтириш билан боғлиқдир. Бизнинг мутахассис ва мураббийлар Ўзбекистон футболида юқори малакали деб ҳисобланган кўпгина ўйинчиларда техник-тактик ҳаракатларни анча паст даражада эканлигини такидлашмоқда. Бунга миллий терма жамоамиз сафида ўйновчи футболчиларнинг халқаро учрашувларида техник-тактик ҳаракатлардаги камчиликларнинг кўриниб қолиши яққол мисол бўла олади. 1-жадвал. “БЎСМ-2” ва “Локоматив” жамоаларининг хужумни ташкиллаштириш самарадорлиги Хужум кўриниши БЎСМ-2 БЎСМ-2 Локоматив Локоматив Пахтакор Тош-куч РОЗК СШИ Қ А Хужум сони 3 2 3 2 Н Самарадорлик 0 2 2 9 О Т + + + + М -15 -10 -18 -16 А Хужум сони Р Самарадорлик 7 К 4 7 1 6 А 9 3 5 З + 5 -48 + + -55 + -44 -108 1 40 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Кузатишлардан маълум бўлдики ,ёш футболчилар дарвозага бир ўйинда ўртача 8-10 маротаба зарба йўллашади ва унинг самарадарлиги 35-45% ни ташкил этади. Мисол тариқасида БЎСМ-2 футболчиларнинг “РОЗК” футболчилари билан бўлган учрашувидаги натижаларга тўхталиб ўтсак. Ўйин давомида футболчилар жами дарвоза томон 12 бор хавф солишган бўлиб, самарадорлик коэффициенти 0,40 ни ташкил қилган. Булардан, яъни 12 та зарбадан 7 та зарба I бўлимда йўлланган ва 5та зарба эса II бўлимга тўғри келган. I бўлимдаги 7 та зарбадан иккитаси бош билан йўлланган бўлиб, бу техник ҳаракат ноаниқ амалга оширилган. Қолган 5 та зарба оёқ билан амалага оширилган ва уларнинг 3 таси нотўғри йўналиш ҳосил қилган. ХУЛОСА. Махсус адабиётлар шуни кўрсатдики, футболчиларни мусобақа фаолиятини назорат қилиш футболчиларни тайёрлаш жараёнида муҳим ўрин эгаллайди. Индивидуал техник- тактик ҳаракатларни баҳолаш билан бирга, тактик ўйлашларини ва техник ҳартарафламалик қобилиятларини аниқласа бўлади. Таҳлил натижаларига асосланиб, футболчини турли тайёргарлик томонларига мақсадли таъсир этса бўлади. Ёш футболчиларни мусобақа фаолиятини ўрганиш жараёнида, улар томонидан бажариладиган бир қанча техник ҳаракатларни кузатилди ва олинган натижалар таҳлил қилинди. Кузатишлардан шу нарса аниқ бўлдики, ёш футболчилар юқори малакали футболчиларга нисбатан анча ностабил ўйин олиб боришади. Ёш футболчилар ўйин давомида алдаш ҳаракатларни кўп қўллашлари ва бу ҳаракатлар аксарият ҳолларда самарасиз якун топган. Ҳимоя чизиғида алдаш ҳаракатларини амалга ошириши, кўпинча рақиб ҳужумчиларининг тўпни олиб қўйиши, дарвозага тўп киритилиши билан якунланган.