FUTBOL О‘YINI TARIXI, TEXNIKASI VA TAKTIKASI

Аннотация

Football is one of the most popular sports in the world, and the history of its emergence and development is very ancient. Although football games exist in the ancient traditions of different nations, the formation of today's modern football began in England in the middle of the 19th century. The game quickly spread to other European countries and became widespread throughout the world. The emergence and development of football, as well as its significant social and economic importance on an international scale, ensured the development of sport not only as a game, but also as a global culture, international relations and mass event. Today, football is not only a sport, but also a phenomenon that has caused cultural and economic changes throughout the world. Keywords: Football, history of sports, development, England, international football, football culture, football federation, football world championship, social role of football, global importance of sport. ИСТОРИЯ, ТЕХНИКА И ТАКТИКА ИГРЫ В ФУТБОЛ Аннотация. Футбол — один из самых популярных видов спорта в мире, история его возникновения и развития весьма древняя. Хотя футбольные игры существуют в древних традициях разных народов, формирование современного футбола началось в Англии в середине 19 века. Игра быстро распространилась в других европейских странах и получила широкое распространение по всему миру. Возникновение и развитие футбола, а также его значительное социальное и экономическое значение в международном масштабе обусловили развитие спорта не только как игры, но и как глобальной культуры, 246 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 2 международных отношений, массового мероприятия. Сегодня футбол — это не только вид спорта, но и явление, вызвавшее культурные и экономические изменения во всем мире. Ключевые слова: Футбол, история спорта, развитие, Англия, международный футбол, футбольная культура, федерация футбола, чемпионат мира по футболу, социальная роль футбола, мировое значение спорта. Futbol oʻyini barcha mamlakatlarda oʻynaladi. Oʻyinlar turi ichida futbol eng keng tarqalgan oʻyin. Futbol oʻyinini umuman butun yil davomida oʻynash mumkin. Fiziologik nuqtai nazardan qaralganda muskullar ish faoliyatini jadal oʻzgaruvchan sur`atda ishlashni talab etadi toʻp uchun kurash oʻyinchilardan bardamlikni, qat`iylikni, ustuvorlilikni, oʻyinchilardan turli ko`rinishdagi aldamchi harakatlarni epchillik va zehnni rivojlantiradi. Futbol qadimda paydo boʻlgan boʻlib, yunonlar toʻp oʻyinini juda qadrlaganlar, hatto uni gimnastlar maxsus maktablarining jismoniy mashqlar dasturiga kiritganlar. Futbol inglizcha so`zdan olingan boʻlib, "fut"-"oyoq", "ball"-"toʻp" degan ma`noni anglatadi. Shu nom yozilishi farqi bilan Ispaniya, Rossiya, Fransiya, Oʻzbekistonda saqlanib qolgan. Nemislarda u "Fusbal", Vengerlarda "Labduragash", Amerikada "sokker" deyiladi. Angliya zamonaviy futbolning asoschisi hisoblanadi. Futbol Angliya maktablari burjuaziya vakillari uchun jismoniy tarbiya dasturlariga kiritildi. Angliyada ilk bor futbolni keyingi rivojlanishini ta`minlash uchun oʻyin qoidalari aniqlangan. 247 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 2 1862-yili Angliyada oʻsha vaqtdanoq futbol muassasalari bor edi, umumlashtirilgan oʻyin qoidalari 1863-yili futbol assotsiatsiyasini tuzilishi bilan bu qoidalari tasdiqlandi. Futbol bilan bir qatorda futbol-regbi oʻyini ham shakllanib bordi. Angliyadan futbol butun dunyoga tarqaldi. 1875-yildan boshlab futbol Gollandiyada, keyinroq esa Daniyada va boshqa Markaziy Yevropa mamlakatlarida keng tarqaldi. Futbol sohasi boʻyicha xalqaro aloqalar rivojlanib bordi. Bu aloqalarni 1872-yili Glazgoda oʻtkazilgan Angliya va Shotlandiya jamoalari oʻrtasidagi musobaqalar boshlab berdi. Oʻyinlar avj olishi bilan bir qatorda futbol qoidalari ham takomillashib bordi. 1882-yili davlatlar idoralari va jamoat tashkilotlarining bir-biriga boʻysunadigan har bir bosqichida (instantsiya) yuqori oʻyin sifatini oshirish maqsadida, hozirga qadar futbol qoidalariga oʻzgartirish kiritish haqida hukm chiqaradigan xalqaro kengash tuzildi. 1872-yili Chelen koʻchma kubogi uchun musobaqasi oʻtkazildi. 1904-yili hozirda 150 dan ortiq mamlakatlar a`zo boʻlgan xalqaro futbol federatsiyasi (FIFA) tuzildi. Shu bilan bir qatorda 1954-yili hozirda 34 mamlakat a`zo boʻlgan Yevropa futbol ittifoqi (UEFA) tuzildi. 1930-yildan boshlab har 4 yilda milliy terma jamoalar uchun futbol boʻyicha jahon chempionati va 1968-yildan beri futbol boʻyicha Yevropa chempionati oʻtkaziladi. 1900-yil futbol olimpia sport turiga kiritildi, lekin faqat 1908-yili rasman tan olinib olimpia oʻyinlari dasturiga kiritildi. 1954-yili Osiyo futbol Konfederatsiyasi (OFK) tuzildi va hozirda 44 dan ortiq mamlakat a`zodir. UEFA rahbarligida keyingi kuboklar uchun oʻyinlar oʻtkaziladi: 1956-yil Yevropa chempionlari kubogi, 1951-yil kubok sohiblari kubogi va 1971-yil UEFA kubogi uchun musobaqalar avval bozor savdo-sotiq kubogi (yarmarka) nomi bilan oʻtkazilgan va bundan h