LIGNINLARNING YUTILISHI VA TARKIBI XOSSALARINI O’RGANISH

Аннотация

Лигнин — класс сложных органических полимеров, которые составляют основной структурный материал базальных тканей большинства растений. Лигнины особенно важны для формирования клеточных стенок, особенно в древесине и коре, поскольку они обеспечивают жесткость и не поддаются гниению. С химической точки зрения лигнины представляют собой полимеры, образованные путем сшивания фенольных функциональных групп. Изучение спектров большого количества препаратов лигнина и модельных соединений позволило доказать ароматическую природу лигнина и определить связь между поглощением в области 300-400 нм и наличием в структуре карбонильных групп. С помощью микроволнового излучения применили колебательную спектроскопию для изучения структурных изменений лигнина при риформинге ангидрида (КР). Ключевые слова: Лигнин, полимер, абсорбция, качественный, количественный анализ, прямой, непрямой метод и гидролиз. Asosiy qism. Lignin (lot lignum — daraxt, yogʻoch) — tabiiy murakkab polimer modda. Molekulyar massasi 1000 dan 150000 gacha, zichligi 1250–1450 kg/m3. Tomirli oʻsimliklarning hujayralarida boʻladi. Lignin hujayra qobiqlarida toʻplanib hujayrani yogʻochlantiradi va uni mustahkam qiladi. Keng bargli daraxtlar tarkibida 20— 30%, igna bargli daraxtlar tarkibida 50% gacha Lignin bor. Lignin molekulasi aromatik spirtlarning polimerlanishida hosil boʻlgan moddalardan iborat. Lignin sariqjigarrang amorf modda, suv va organik erituvchilarda erimaydi. Lignin quyidagicha hosil boʻladi: shikim kislota - fenilalanin - dolchin kislota - ferul kislota - koniferil spirt - Lignin. Lignin sellyuloza va gidroliz sanoatida chiqindi mahsulot hisoblanadi. Yoqilgʻi, donador faol koʻmir, gʻovak gʻisht, oʻgʻit, toʻldiruvchilar, mas, plastmassa ishlab chiqarishda xom ashyo sifatida ishlatiladi.[1] Tarjiba qism Ligninlarni miqdoriy aniqlash vazifasi yog'ochni qayta ishlash texnologiyasi uchun ham, uning tarkibiy qismlarini va lignin moddalarining yutilish xususiyatlarini o'rganish katta amaliy ahamiyatga ega. Bugungi kunga qadar ko'plab tahlil usullari ishlab chiqilgan, ammo ularning hech qaysi biri ligninning yutilish xossalarini va ligninning tarkibidagi moddalar turlarining xilma-xilligi, nafaqat o'simlik xomashyosining o’sish jarayondagi bog’liq bo’lgan ya’ni tog' tarkibidagi o’simlik bilan adirlardagi o’simlik farqlari, balki bir xil jins tarkibidagi farqlar tufayli universal emas hamda yoshi va o'sish maydoniga 25 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference bog'liq. Ligninselluloza moddalariga ta'sir qilish jarayoniga ko'ra bevosita va bilvosita usullarga bo'linadi. Bevosita usullarda lignin erimaydigan modda sifatida ajratib olinadi va tortiladi. Bunday holda, lignin bo'lmagan komponentlarning to'liq erishi va tortish uchun mo'ljallangan preparatning tozaligini ta'minlash kerak. Cho'kma lignin miqdori haqiqiy lignin miqdori lignin tarkibiga tenglashtiriladi. Gravimetrik usullarda lignin mineral kislotalar yordamida ajratiladi: sulfat, xlorid - Willstetter usuli, 45 ° C da xlorid va ZnCl2 [2], gidroflorik [3], gazsimon vodorod xlorid - Krull usuli (ho'l lignoselülozik materialni qayta ishlash), 1% HCl - Koenig-Rumn usuli (ko'tarilgan harorat va bosimda). . Bilvosita usullar orasida quyidagilarni ta'kidlash mumkin. Floroglyuksinol usuli [4] ligninning floroglyuksinolning suvli-spirtli eritmasi bilan o'zaro ta'siriga asoslangan. Floroglyuksinol lignin bilan kondensatsiyalanganda 548 nm da maksimal yutilish bilan rangli birikma hosil bo'ladi. Spektral asboblarning rivojlanishi va spektral o'lchash texnikasining takomillashtirilishi ligninni o'rganish va miqdorini aniqlash uchun spektroskopiyaning keng joriy etilishiga yordam berdi. Turli xil spektroskopiya turlaridan eng qulayi elektron va molekulyardir. Ligninning analitik kimyosi uchun IQ spektroskopiyasidan foydalanganda turli yondashuvlar qo'llaniladi. Ligninlarning aromatik tabiati aromatik yadroning tuzilish tebranishlari bilan bog'liq bo'lgan 1600 va 1510 sm-1 diapazonlarini miqdoriy tahlil qilish uchun yutilish spektridan tanlovni oldindan belgilab qo'yadi . Ushbu jarayonning ikkinchisi yanada barqaror pozitsiyaga va intensivlikka ega bo’ladi.[5] Tahlillar shuni ko'rsatdiki, turli xil gidroliz o'simliklaridagi ligninlar bir- biridan xossalari bo'yicha sezilarli darajada farq qiladi, ikkinchisi hatto eritmadan eritmagagacha sezilarli darajada farq qilishi mumkin. Gidrolitik lignin tarkibiga sezilarli darajada o'zgartirilgan ligninning o'zi, polisaxaridlarning bir qismi, lignohumik kompleks moddalari guruhi, gidrolizdan keyin yuvilmagan shakar, qatronlar, yog'lar, mumlar, mineral va organik kislotalar, kul elementlari va boshqa moddalar kiradi. Misol tariqasida keltirilgan komponentlarning nisbati keng diapazonda o'zgarib turadi va xomashyo turiga va gidroliz jarayonining rejimiga bog'liq. Tadqiqot ma'lumotlariga ko'ra [6], asosiy hissa (40-88%) ligninning o'ziga tegishli, qolgan qismi qiyin gidrolizlanadigan polisaxaridlarga (13-45%), smolali moddalar va li