OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARI BOZORINI TARTIBGA SOLISHNING XORIJ TAJRIBALARI

Аннотация

Ushbu maqolada oziq-ovqat mahsulotlari bozorini davlat tomonidan tartibga solishning ahamiyati hamda tartibga solish va rivojlantirishda xorijiy tajribasidan foydalanish yo‘nalishlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek oziq-ovqat bozorini xavsizligiga erishishda davlat tomonidan amalga oshirilishgi zarur bo‘lgan vazifalar keltiriligan. Kalit so‘zlar: oziq-ovqat bozori, oziq-ovqat bozorini davlat tomonidan tartibga solish, oziq-ovqat dasturlari, oziq-ovqat xavfsifligi. Xorijiy davlatlarning oziq-ovqat bozori va iqtisodiyotning boshqa sohalarini tartibga solish tajribasi, samarali bozor ijtimoiy-iqtisodiy mexanizmlarini yaratishda va ularni faoliyatga tadbiq etishda davlatning yuqori darajadagi rolini yaqqol ko‘rsatadi. Oziq-ovqat bozorini tartibga solish davlatning iqtisodiy siyosatidagi muhim yo‘nalishlardan biridir va bu jarayon ayniqsa, agrar sektorning barqaror rivojlanishini ta’minlash uchun zarur. Xorijiy mamlakatlarda olib borilgan tartibga solish amaliyotlari, qishloq xo‘jaligini rivojlantirishning ajralmas shartlariga aylangan, va bu tajriba, o‘z navbatida, O‘zbekiston kabi rivojlanayotgan davlatlar uchun ham muhim. Davlat tomonidan oziq-ovqat bozorini tartibga solishning asosiy maqsadi, qishloq xo‘jaligini samarali rivojlantirish uchun barqaror iqtisodiy, ijtimoiy va huquqiy sharoitlarni yaratishdan iborat. Bu, aholi uchun sifatli va arzon oziq-ovqat mahsulotlarini ta’minlash, atrof-muhitni himoya qilish, va eng muhimi, mamlakatning oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashni nazarda tutadi. Shuningdek, davlat tomonidan amalga oshiriladigan tartibga solish, ijtimoiy maqbul narxlarda oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish va ta’minlash orqali, aholining kundalik ehtiyojlarini qondirishni, qishloq xo‘jaligini modernizatsiya qilishni va ekologik barqarorlikni saqlashni o‘z ichiga oladi. Bularning barchasi, oxir-oqibatda, mamlakatning iqtisodiy va ijtimoiy barqarorligini mustahkamlashga, shuningdek, oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashga xizmat qiladi. Oziq-ovqat muammosini hal qilish so‘nggi yillarda jahon qishloq xo‘jaligi rivojlanish tendentsiyalaridan kelib chiqqan yangi qiyinchiliklar tufayli tobora murakkablashmoqda. Oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishining o‘sish sur’ati, unga bo‘lgan ehtiyojning o‘sishiga qaraganda sezilarli darajada past bo‘lib qolmoqda. Natijada, ko‘plab hududlarda surunkali ocharchilik muammosi jiddiy xavf tug‘dirishga boshladi, bu esa aholining oziq-ovqat xavfsizligi masalasini yanada dolzarb qiladi. Uzoq muddatda insoniyat oziq-ovqat muammosini samarali hal qilish yo‘llarini ilmiy- texnikaviy taraqqiyotning ustuvor yo‘nalishlarini rivojlantirish orqali topishi kutilmoqda. Yangi texnologiyalar va innovatsion yechimlar, oziq-ovqat ishlab chiqarishni ko‘paytirish, resurslardan samarali foydalanish va ekologik barqarorlikni ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Zamonaviy sharoitda, butun dunyo bo‘yicha jahon hamjamiyatining birgalikda kelishilgan siyosat va hamkorlikdagi amaliy harakatlari zarur bo‘ladi. Kelajakda qishloq xo‘jaligini rivojlantirish va har bir mamlakatda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash maqsadida, 10 xalqaro hamkorlikda ishlash, oziq-ovqat fondini shakllantirish masalalarini birgalikda hal qilishga katta ahamiyat berilishi kerak. Bu, o‘z navbatida, global oziq-ovqat inqirozlarini oldini olish va dunyo bo‘ylab barqaror rivojlanishga erishish uchun muhim qadam hisoblanadi. Oziq-ovqat xavfsizligi masalasi global miqyosda xalqaro tashkilotlar va maxsus organlar tomonidan hal qilinadi. Bunga, masalan, BMTning Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO), Xalqaro savdo tashkiloti, Oziq-ovqat xavfsizligi qo‘mitasi kabi muhim tashkilotlar kiradi. Ularning asosiy maqsadi, insoniyatning barqaror rivojlanishini ta’minlash va davlatlar iqtisodiyotlarini barqarorlashtirishda yordam berishdir. Ushbu tashkilotlar, oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash uchun ko‘plab strategiyalarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi. Oziq-ovqat xavfsizligi masalalarini hal qilishda, birinchi navbatda, ishlab chiqarish hajmini oshirishga ta’sir ko‘rsatuvchi uzoq muddatli dasturlar va loyihalar ishlab chiqish, ularni joriy etish zarur. Bu dasturlar, global oziq-ovqat ta’minoti uchun muhim infratuzilma yaratishga, ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirishga va resurslardan samarali foydalanishga qaratilgan bo‘lishi kerak. Bundan tashqari, zaxiralar yaratish va noqulay iqtisodiy yoki ekologik vaziyatlarda tezkor yordam tashkil qilish orqali oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash ham muhim vazifa hisoblanadi. Masalan, tabiiy ofatlar yoki iqtisodiy inqirozlar yuzaga kelganda, zaxiralar yordamida tezda oziq-ovqat ta’minoti boshqariladi va zarur yordam ko‘rsatiladi. Shu tarzda, xalqaro tashkilotlar va organlar nafaqat oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, balki jahon miqyosidagi iqtisodiy va ekologik inqirozlar davrida samarali choralar ko‘rish orqali davlatlar o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlashga xizmat qilmoqda. Oziq-ovqat mahsulotlari bozorini xavfsizligiga erishish quyidagi muhim vazifalarni davl