YASHIL MOLIYA: BARQAROR RIVOJLANISH VA IQLIMGA CHIDAMLILIKNI TA'MINLASHDA ROLI

Аннотация

Yashil moliya global ekologik muammolarni hal qilish va barqaror iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish uchun muhim mexanizmga aylangan. Atrof-muhitga mos va ijtimoiy jihatdan mas'uliyatli loyihalar uchun kapitalni jalb qilish orqali u Barqaror Rivojlanish Maqsadlariga (BRM) erishishda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu tezis yashil moliya va barqaror rivojlanish o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni o‘rganadi, uning iqlim o‘zgarishini kamaytirish, past uglerodli iqtisodiyotlarni rivojlantirish va Investitsion, Ijtimoiy va Boshqaruv (ESG) tamoyillarini moliyaviy qaror qabul qilish jarayoniga integratsiya qilishdagi roliga e'tibor qaratadi. Ma'lumotlarning nomuvofiqligi, tartibga solishdagi to‘siqlar va jamoatchilikning yetarlicha xabardor emasligi kabi muammolar aniqlanadi, shuningdek, yashil moliyaning samaradorligi va ko‘lamini oshirish uchun amaliy siyosiy tavsiyalar beriladi. Tadqiqotning ahamiyati Ushbu tadqiqot yashil moliyaning global barqaror iqtisodiyotni ta'minlashdagi rolini tushunishga hissa qo‘shadi. U siyosat ishlab chiquvchilar, moliyaviy institutlar va manfaatdor tomonlar uchun yashil moliya doiralarini optimallashtirish bo‘yicha tavsiyalar beradi. Yashil moliya tushunchasi Yashil moliya ekologik barqarorlikni targ‘ib qiluvchi moliyaviy faoliyatni o‘z ichiga oladi, masalan, qayta tiklanadigan energiya investitsiyalari, energiya samaradorligini oshirish va barqaror infratuzilmani rivojlantirish. U BRM bilan, xususan, iqlim harakati, toza energiya va barqaror shaharlar bilan uzviy bog‘liq. ESG integratsiyasi - Ekologik, Ijtimoiy va Boshqaruv (ESG) mezonlari investitsiyalarning uzoq muddatli barqarorligini baholashda muhim ahamiyatga ega. ESG standartlariga rioya qiluvchi kompaniyalar yaxshiroq moliyaviy natijalar, xavfni boshqarish va manfaatdor tomonlarning ishonchini ko‘rsatadi. Global va milliy siyosiy asoslar yashil moliyaga sezilarli ta'sir ko‘rsatadi. Masalan, O‘zbekistonning Prezident qarori No. PP-116 2030 yilgacha yashil iqtisodiyotga o‘tishni ustuvor yo‘nalish sifatida belgilaydi, bunda qayta tiklanadigan energiya va iqlimga moslashuv loyihalariga investitsiyalar jalb etiladi1. Muammolar 1. Ma'lumotlar nomuvofiqligi: Standartlashtirilgan mezonlarning yo‘qligi yashil loyihalarni solishtirishni qiyinlashtiradi. 2. Tartibga solishdagi to‘siqlar: Rivojlanayotgan bozorlarda zaif institut salohiyatlari yashil moliya tashabbuslarini amalga oshirishni qiyinlashtiradi. 3. Xabardorlikning cheklanganligi: Manfaatdor tomonlar orasida tushuncha yetishmasligi yashil moliya ishtirokini kamaytiradi. Yashil moliya va past uglerodli rivojlanish 1 O‘zbekiston Respublikasi. (2022). Prezident qarori No. PP-116: 2030 yilgacha yashil iqtisodiyotga o‘tish haqida. 114 Qayta tiklanadigan energiya va barqaror transportga investitsiyalar issiqxona gazlari chiqindilarini sezilarli darajada kamaytiradi. Xitoy va Yevropa Ittifoqining yashil obligatsiyalarni jalb qilish bo‘yicha tajribalari past uglerodli loyihalar uchun kapitalni muvaffaqiyatli jalb qilishni ko‘rsatadi. ESG mezonlari barqarorlikka yo‘naltirilgan investitsion strategiyalarni boshqaradi. Kuchli ESG asoslariga ega kompaniyalar riskka moslashtirilgan natijalar va manfaatdor tomonlar qoniqishi bo‘yicha raqobatchilaridan yaxshiroq natijalarga erishadi. Mamlakat/ Key Policy Asosiy siyosiy Rag‘batlantir Hudud Framework asos ish Muammolar mexanizmlar i O'zbekiston Prezident qarori No. Qayta tiklanadigan Yashil Texnologik PP-116 (2022) energiya, barqaror loyihalar imkoniyatlar, qishloq xo‘jaligi, uchun soliq xabardorlik iqlimga moslashish imtiyozlari va subsidiyalar Xitoy Yashil moliya Qayta tiklanadigan Subsidiyalar, Yashil bo‘yicha energiya, yashil moliyaviy obligatsiyalarni ko‘rsatmalar obligatsiyalar, xavflarni standartlashtiris shaharsozlik kamaytirish h, hududiy nomuvofiqliklar Yevropa Yevropa Yashil Uglerod neytralligi, Uglerod Tartibga solish Ittifoqi Kelishuvi qayta tiklanadigan narxlash, murakkabligi, energiya, aylana grantlar, moliyalashtirish iqtisodiyot ilmiy- bo‘shliqlari tadqiqotlarni moliyalashtiri sh 1-jadval. Mamlakat yoki xududlarning yashil moliya siyosatini taqqoslash Yashil moliyani rivojlantirishdagi muammolar 1. Ma'lumotlar shaffofligi: Ishonchli ma'lumotlarga kirish imkoniyatining cheklanganligi investorlar ishonchini pasaytiradi. 2. Tartibga solishning murakkabligi: Mintaqalararo investitsiyalar uchun bir xil bo‘lmagan siyosatlar to‘siq yaratadi. 3. Texnologik cheklovlar: Rivojlanayotgan davlatlar ilg‘or yashil moliya texnologiyalarini qabul qilishda qiyinchiliklarga duch keladi. Siyosiy tavsiyalar 1. Tartibga solish asoslarini mustahkamlash - hukumatlar yashil investitsiyalarni rag‘batlantiruvchi aniq qoidalar va imtiyozlarni joriy etishi kerak. Siyosat yuqori uglerodli sanoatlarga jazo choralarini belgilab, barqaror amaliyotlarni rag‘batlantirishi lozim. 2. ESG integratsiyasini rag‘batlantirish - moliyaviy institutlar ESG mezonlarini standartlashtirish orqali shaffoflik va solishtirish imkoniyatlarini oshirishi kerak. Davlat- xususiy sheriklik ESG