BOLALAR ICHAK MIKROBIOTASINING OZIQ - OVQAT ALLERGIYASIGA AHAMIYATI.

Аннотация

Oziq-ovqatga allergiyasi bo'lgan 32 ta bolani klinik-anamnestik tekshirish natijalari tahlil qilindi. Bundan oziq-ovqatga allergiyasi bo'lgan bolalarda ichak mikroflorasining nomutanosibligi aniqlandi. Kalit so'zlar: bolalar, oziq-ovqat allergiyalari, ichak mikroflorasi. Dolzarbligi. 19-asrda Allergiya so'zi yunoncha allon argon so'zidan olingan bo'lib, "boshqacha munosabatda bo'lish" degan ma'noni anglatadi. Dunyoning barcha mamlakatlarida allergik patologiyaning ko'payishi qayd etilgan. So'nggi yillarda olimlar yuqori yoshdagi aholining 30-40 foizi allergiyaning turli shakllaridan (oshqozon-ichak, teri, nafas olish tizimi) aziyat chekishini va bu patologiyaga ega bo'lgan bolalar sonini kamaytirish tendentsiyasi yo'qligini ta'kidladilar [2,6]. Bolalardagi allergik kasalliklar chaqaloqlik davrida ham, kattaroq yoshda ham o'zini namoyon qilishi mumkin, ko'pincha ressesiv kechadi [4] va barcha oila a'zolarining hayot sifatini pasaytiradi [8]. Ko'pgina irsiy va tashqi omillarning birgalikdagi ta'siri kasallikning rivojlanish ehtimolini va uning kechishining keyingi og'irligini aniqlaydi [3,5]. 238 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 13.14/2024 SJIF 2024 = 5.444 Том 3, Выпуск 01, Январь So'nggi yillarda bolalarda allergiya omillari va ichak mikroflorasining immunitet tizimi bilan o'zaro ta'siri faol o'rganilib kelinmoqda. Bugungi kunga kelib, ichak mikrobiotasini o'rganishga bag'ishlangan ko'plab tadqiqotlar mavjud. Yangi tug'ilgan chaqaloqlarda mikrobial kolonizatsiyaga ekzogen omillar, jumladan tug'ilish yo'li, erta manipulyatsiya, ovqatlanish turi va qo'shimcha oziq-ovqatlarni kiritish, neonatal davrda antibiotiklardan foydalanish va atrof-muhit sharoitlari sezilarli darajada ta'sir qilishini aniqladilar [7]. Pediatrlar, allergologlar, dermatologlar, immunologlar va gastroenterologlarning olib borilgan ba'zi ishlari ichak mikroflorasi bilan astma, allergik rinit va ekzema rivojlanishi o'rtasidagi bog'liqlikni aniqladi [5,6,8], ammo bu kasallikni o'rganishga bag'ishlangan tadqiqotlar yetarli bo'lmaganligi sababli ushbu tadqiqotni o'rganish uchun asos bo'ldi. Ishning maqsadi. Oziq-ovqatga allergiyasi bo'lgan yosh bolalarning ichak mikrobiotasini o'rganish. Materiallar va tadqiqot usullari. Samarqand shahridagi VBKT tibbiyot markazining allergologiya bo‘limiga yotqizilgan oziq-ovqat allergiyasi bilan kasallangan 32 nafar chaqaloq ko‘rikdan o‘tkazildi. Bolalarning anamnestik, klinik va laboratoriya tekshiruvlari natijalari o'rganildi va tahlil qilindi. Kasalliklarni bizlar tomondan ishlab chiqilgan anamnez ma'lumorlarga, jadval va klinik tekshiruvlarimizdan foydalangan holda tashxis qo'yilgan. Tadqiqot natijalari. Barcha bolalar bolaning jinsi va yoshini hisobga olgan holda tana vazniga qarab guruhlarga bo'lingan. Bolalarda oziq-ovqat allergiyasining klinik ko'rinishi, gneysning mavjudligi (8-25,0%), toshma (18-56,2%), vesikulopustuloz (5-15,6%), shuningdek diareya ko'rinishidagi oshqozon-ichak traktining buzilishi (9-28,1%), qusish (7-21,8%) va meteorizm (45-46,8%). Bakterial vaginoz va mastit 28,1% (9) onalarda kuzatilgan. Asoratlar bilan kechuvchi homiladorlik va tug'ruq yoki Kesar kesish yo'li bilan 31,2% (10). Yangi tug'ilgan chaqaloqlarning 37,5% (12) va 46,8% (15) da bolaning ona tanasi va ko'kragiga kech biriktirilishi kuzatilgan. Bolalarning 56,2 % (18) ona suti bilan oziqlangan, chaqaloqlarning 43,7 % (14) aralash va sun’iy oziqlangan. Bemorlarning 31,2 % (10) erta sun'iy va aralash oziqlantirish (3 oylikdan boshlab) qayd etilgan. Bolalarning 34,4 % (11) onasida tez-tez dispeptik simptomlari borligini ko'rsatdi. Bir tomonlama oziqlantirish har uchinchi bolada sodir bo'ldi va har ikkinchi bolada qo'shimcha oziq-ovqat va qo'shimcha ovqatlanishni joriy qilish vaqti 239 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 13.14/2024 SJIF 2024 = 5.444 Том 3, Выпуск 01, Январь kuzatilmadi. Yangi tug'ilgan chaqaloqlarning 37,5% (12) va 46,8% (15) da bolaning ona tanasi va ko'kragiga kech biriktirilishi kuzatilgan. Bolalarning 56,2 foizi (18) ona suti bilan oziqlangan, chaqaloqlarning 43,7 foizi (14) aralash va sun’iy oziqlangan. Bemorlarning 31,2 foizida (10) erta sun'iy va aralash oziqlantirish (3 oylikdan boshlab) qayd etilgan. Bolalarning 34,4 foizida (11) ona tez-tez dispeptik simptomlarni ko'rsatdi. Bir tomonlama oziqlantirish har uchinchi bolada sodir bo'ldi va har ikkinchi bolada qo'shimcha oziq-ovqat va qo'shimcha ovqatlanishni joriy qilish vaqti kuzatilmadi. Bu tekshirilgan bemorlarning og'irlashgan premorbid holatining sabablarini tushuntiradi. Tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, oziq-ovqatga allergiyasi bo'lgan barcha chaqaloqlarning ichak biotsenozidagi buzilishlar va ichak mikroflorasi tarkibidagi o'zgarishlarning og'irligi ovqatlanish xususiyatiga bog'liq. Atopiya bilan og'rigan bolalarda mikrobiotaning tarkibi ma'lum xususiyatlarga ega: bifidоfloraning 105ga kamayi