MOTIVATSIYANING ASOSIY TURLARI VA TARAQQIYOT BOSQICHLARI

Аннотация

This article provides an understanding of the main types of motivation and stages of development. Motivation is defined as internal and external factors that encourage a person to achieve goals. Internal motivation is based on actions arising from one's own interests and needs, while external motivation is related to rewards and social influences. The article also analyzes the stages of development of motivation, discussing such stages as information acquisition, spiritual motivation, external influences and rewards, change and ascension. These processes help motivate a person to achieve their goals and reveal their inner potential. Keywords: Motivation; Internal motivation; External motivation; Stages of motivation; Personal development; Goal achievement; Psychology; Change; Social influences. ОСНОВНЫЕ ВИДЫ МОТИВАЦИИ И ЭТАПЫ РАЗВИТИЯ. Аннотация. В данной статье дано представление об основных видах мотивации и этапах ее развития. Мотивация определяется как внутренние и внешние факторы, которые побуждают человека к достижению целей. Внутренняя мотивация основана на действиях, вытекающих из собственных интересов и потребностей, тогда как внешняя мотивация основана на вознаграждениях и социальных влияниях. В статье также 1 19 7 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ анализируются этапы развития мотивации, обсуждаются такие этапы, как приобретение информации, моральная мотивация, внешние влияния и вознаграждения, изменения и продвижение по службе. Эти процессы помогают мотивировать человека на достижение поставленных целей и раскрыть свой внутренний потенциал. Ключевые слова: Мотивация; Внутренняя мотивация; Внешняя мотивация; Этапы мотивации; Личное развитие; Достижение целей; Психология; Изменять; Социальные влияния. Kirish qismi: Motivatsiya – bu insonning harakatga undovchi ichki va tashqi kuchdir. Ushbu tushuncha psixologiya va ijtimoiy fanlarda keng muhokama qilinadi, chunki motivatsiya har bir insonning maqsadlaridan kelib chiqib, uning hayotidagi asosiy hayajon manbai hisoblanadi. Motivatsiyaning ikki asosiy turi mavjud: ichki va tashqi motivatsiya. Ichki motivatsiya, asosan, insonning o'z qiziqishlari, ehtiyojlari va ichki qoniqish istagi bilan bog'liq bo'lsa, tashqi motivatsiya tashqi mukofotlar, maqtovlar yoki boshqa ijtimoiy ta'sirlarga asoslanadi. Maqsadga erishish jarayonida har bir inson motivatsiyaning turli bosqichlarini boshdan kechiradi. Ushbu maqola motivatsiyaning turli turlari va taraqqiyot bosqishlari haqida batafsil ma'lumot beradi, bu esa o'z navbatida shaxsiy rivojlanish va muvaffaqiyatga erishishda muhim ahamiyatga ega. Motivatsiyaning asosiy turlari: Motivatsiya — insonni maqsadga erishish uchun harakat qilishga undovchi ichki yoki tashqi omil sifatida ta'riflanadi. Motivatsiya ikki asosiy turga bo'linadi: 1. Ichki motivatsiya (intrinsic motivation): Ichki motivatsiya, insonning o'z qiziqishlari, ehtiyojlari va qiymatlari asosida amalga oshirilgan harakatlardir. Bu turdagi motivatsiya insonning o'zini rivojlantirish istagi, yangi bilim va tajriba olishga bo'lgan ehtiyojdan kelib chiqadi. Masalan, biror kishi o'z sevimli mashg'ulotini amalga oshirayotganda, bu uni tashqi mukofotlar yoki bosimlar sababli emas, balki ichki qoniqish va o'z-o'zini ifoda etish istagi tufayli qilishadi. 2. Tashqi motivatsiya (extrinsic motivation): Tashqi motivatsiya, insonni tashqi mukofotlar, maqtovlar, pul yoki boshqa tashqi omillar orqali harakat qilishga undashdir. Masalan, ishda yaxshi natijalar ko'rsatgan xodimni mukofotlash yoki yutuqlarni nishonlash tashqi motivatsiya sifatida xizmat qiladi. Tashqi motivatsiya ko'pincha maqsadlarga tezroq erishishga yordam beradi, lekin ba'zan uzun muddatli natijalarga olib kelmasligi mumkin. Motivatsiyaning taraqqiyot bosqishlari: 1 19 8 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Motivatsiya rivojlanishining turli bosqichlari mavjud. Psixologik nazariyalar va tadqiqotlar asosida motivatsiyaning rivojlanish bosqishlarini quyidagicha tasniflash mumkin: 1. Ma'lumot olish va ongli qaror qabul qilish: Bu bosqichda inson o'z maqsadlarini aniqlash va ular tomon harakat qilish uchun zarur ma'lumotlarni to'playdi. Motivatsiya boshlang'ich nuqtada bo'ladi, chunki inson maqsadga erishish uchun nima qilish kerakligini bilishga harakat qiladi. Bu jarayon ichki va tashqi omillarning ta'siri ostida rivojlanadi. 2. Ma'naviy motivatsiya: Inson o'z maqsadlarini amalga oshirish uchun ma'naviy yoki hissiy sabablarni izlaydi. Unga o'zining ichki ehtiyojlari, qiziqishlari yoki hayotiy prinsiplarini amalga oshirish istagi yordam beradi. Ushbu bosqichda ichki motivatsiya asosiy omil hisoblanadi. 3. Tashqi ta'sirlar va mukofotlar: Maqsadlarga erishish yo'lida tashqi mukofotlar va ta'sirlar muhim rol o'ynaydi. Tashqi omillar, masalan, ish haqining o'sishi, ijtimoiy maqom va qadr-qimmat ko'payishi kabi faktlar,