INGLIZ TILIDAN O'ZLASHGAN SO'ZLARNING TURKIY TILIDA QO'LLANILISHI

Аннотация

This article reveals the reasons for the aspects related to the use of words borrowed from the English language in our Turkish language. From the end of the 19th century, during the Ottoman Empire, foreign words were replaced by Arabic and Persian, and then from French to Turkish. Today, borrowing words from the English language has become a natural phenomenon. One of the main reasons for this is the success of England and the strengthening of relations between this country and other countries. Key words: Turkish language, English language, native words, derived foreign words, stable foreign words, foreign words, international words. ИСПОЛЬЗОВАНИЕ СЛОВ, ЗАИМСТВОВАННЫХ ИЗ АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА, В ТУРЕЦКОМ ЯЗЫКЕ Аннотация. В данной статье раскрываются причины аспектов, связанных с употреблением слов, заимствованных из английского языка, в нашем турецком языке. С конца XIX века, во времена Османской империи, иностранные слова были заменены арабскими и персидскими, а затем с французского на турецкие. Сегодня заимствование слов из английского языка стало естественным явлением. Одной из главных причин этого являются успехи Англии и укрепление отношений между этой страной и другими странами. Ключевые слова: турецкий язык, английский язык, родные слова, производные иностранные слова, устойчивые иностранные слова, иностранные слова, международные слова. 1102 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1 Ko'p yillar oldin o'zlashma so'zlar tarzida turkiy tillarga kirgan xorijiy so'zlar mavjud bo'lsa-da, ularning aksariyati xalq tiliga to'la-to'kis singib ketmagan. Ularning katta qismi tovush, shakl va ma'noda o'zgarishga uchragan va hozirda olinma so'zlarga aylandi. Angliyaning kema qurilishidagi yetakchi mavgeyi munosabati bilan XIX asrning oxirlari, XX asr boshlariga kelib dunyodagi kam sonli davlatlardan biri bo'lgan Angliya bilan ikki tomonlama aloqalarning mustahkamlanishi bilan soni ortib borgan ingliz tilidagi so'zlar so'nggi yillarda, XXI asr ostonasidan o'tayotgan paytda, deyarli hujumga uchraganligi haqiqatdir. Ingliz-Amerika madaniyati va ingliz tilidagi so'zlarni, jumlalarni muomalaga kiritish o'rtasida mushtaraklik bor. Buning sabablari bilan bog'liq savollar tadqiqotchilarni doimo qiziqtirib kelgan. Ingliz tilidagi so'zlarini ishlatish omillari bugungi kunda ko'pchilikni qiziqtiradigan mavzu hisoblanadi. Kishilarning ingliz tilidagi so'zlardan nutqda foydalanishining ijtimoiy omillari mavjud, albatta. So'zlashuvda, muomala-munosabatda ingliz tilidan olingan so'zlarini ishlatadigan qatlam, asosan, o'smirlarmi yoki kattalar degan qarash ham ko'pchilikni qiziqtiradi. Hatto odamlarning jinsi va ularing jumlalariga inglizcha so'zlami kiritish o'rtasida ham mushtarak jihatlar bor. Insonlarning fikr ifodalashida inglizcha so'zlarni ishlatishi va uning ta'lim darajasi o'rtasida bog'liklik borligi barchaga sir emas. So'zlashuvchilarning katta qismi Yevropa madaniyatiga ahamiyat berganliklari sababli jumlalarida inglizcha so'zlarni ishlatishadi, masalan, yoshlar va kattalarning ko’pgina qismi ingliz-amerika madaniyatining turkiy xalqlar madaniyatiga, shuningdek, boshqa madaniyatlarga munosabati tufayli jumlalarida ingliz so'zlarini ishlatmaslikka harakat qilshadi. Odamlar nutqida ingliz so'zlarini ishlatish- ishlatmaslik sabablari nima? – degan savolga mantiqan javob qidirib ko’rsak. So’zlovchi tuzgan jumlalarda ingliz so'zlarini ishlatishga olib keladigan sabablar orasida inglizcha so'zlar dunyo miqyosida umumiste’molda va qisqacha ekanligini aytishadi. Bu tildagi so'zlar yordamida notiq boshqa odamga aytmoqchi bo'lgan fikrlarni yaxshiroq va osonroq yetkazishga qodir. Bunday o’zlashma so’zlar iste’moli ortishiga yana bir sabab o’zbekchada aynan o’sha so’z yoki frazaning ekvivalenti mavjud emasligi, yoshlar nutqida inglizcha so'zlar chiroyli, ekzotik ovozga ega deb hisoblashlari ham shunday hodisaga sabab bo’lmoqda. Til o’rganuvchilar inglizcha so'zlarni eslab qolish oson deb hisoblashadi, bundan tashqari, inglizcha so'zlarni ishlatish zamonaviylik talabi ekanligi, inglizcha so'zlar nutqqa hayotiylik va rang bag'ishlashini e’tirof etishadi. Qaysidir ma’noda, inglizcha so'zlar orqali xalqaro muloqot targ'ib qilishini bugungi kunda hammaga ma’lum, ammo inglizcha so'zlar o'rniga o’zbek tilidagi ekvivalentlarini ishlatish maqsadga muvofiq hodisa sanaladi. Yana bir jihat borki, inglizcha so'zlarning ishlatilishi turk tilining degeneratsiyasiga olib keladi. Ko’pchilik inglizcha so'zlarning ma'nosini bilmaydi, ingliz so'zlarini ishlatish maqtanishdan, qiziqishdan kelib chiqqan bo’lishi ham mumkin. 1103 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1 Bunday vaziyatda inglizcha so'zlarni ishlatish tushunmovchiliklarga olib kelishini ta'kidlash kerak. Nutqlarida, gaplar tuzishda inglizcha so'zlarning ko’p ishlatilishiga yana bir sabab ta’lim tilining ingliz tilida olib borilayotganligidir. Fikrimizni ta’lim tili to’liq ingliz tili bo’lgan xususiy va ixtisoslashtirilgan maktablar orqali dalillay olamiz. Ya