POMOL PARTIYA TUZISH

Аннотация

Pomol partiya ishlab chiqarish jarayonida muhim ahamiyatga ega bo’lib,uning asosiy vazifasi donning optimal sifat ko’rsatkichlari asosida qayta ishlashni tashkil etish va samarali faoliyat bilan ta’minlashdan iborat.Pomol partiya ishlab chiqarish unumdorligini oshirish va sifatli un ishlab chiqarishni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.Ushbu mavzu donlarni samarali qayta ishlashni tashkil etishda foydalaniladigan metodik yondashuvlarni mukammallashtirishga xizmat qiladi. Tegirmonga keladigan donning texnologik ko’rsatkichlari turi, navi, yetishtirilgan joyning iqlimi hamda tuproq sharoitlari bilan tavsiflanadi. Don partiyalarining sifati ularga qayta ishlov berishning unumdorligini sezilarli darajada pasaytiradi hamda shu bilan birgalikda murakkablashtiradi. Texnologik sistemaning ishlashini takroran tashkil etishni talab qiladi va turli xil sifat ko‘rsatkichlarga ega bo‘lgan un ishlab chiqarishiga olib keladi. Shuning uchun zavodni 10-15 kun davomida har doim bir xil, tartibli ish bilan ta’minlovchi «pomol» partiyalari tuziladi. Buning uchun eng muhim tayyorlov jarayonini to‘g‘ri hamda barqarorlik bilan donlardan samarali foydalanishga olib keladi. «Pomol» partiyalari tarkibini hisoblash navlarning % miqdori, komponentlarning massalari, «pomol» partiyasining sifat ko‘rsatkichi zavodlarning ishlab chiqarish unumdorligidan, maydalash darajasidan, donning va mahsulotning sifatidan kelib chiqqan holda tuziladi. «Pomol» partiyalari turli xil tipli, turli mintaqa yoki iqlim sharoitida yetishtirilgan, yangi hamda eski ko’rsatkichli quyi va me’yoriy sifat ko’rsatkichlariga ega bo‘lgan donlarni aralashtirish orqali tuziladi. Komponentlar shunday tanlanishi lozimki, bunda dondan un olishning va unning chiqish xususiyatlarining yuqori bo‘lishini ta’minlash kerak. Donlarning ushbu ko‘rsatkichlari:donning shaffofligi, kleykovinasi, kul moddasi miqdori, namligi va ifloslanganlik darajasini hisobga olgan holda aralashtiriladi. Turli xil namlikka ega bo‘lgan donlarni aralashtirilishda namliklar farqi 1,5% dan oshmasligi lozim. 93 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Yuqori va past kuldorlikka ega bo‘lgan donlar aralashtirilganda hosil bo‘lgan aralashamaning kul moddasi 1,97% dan oshmasligi lozim. «Pomol» partiyalarining o‘rtacha shaffofligi 50-60% bo‘lishini hisobga olgan holda, shaffoflikka ega bo‘lgan donlar aralashtiriladi. Eng asosiy e’tiborni «pomol» partiyasiga zarur bo’lgan miqdor va sifatga ega bo‘lgan kleykovinani ta’minlab berishga qaratish kerak bo’ladi, chunki ishlab chiqarilayotgan un ayni shu xususiyati orqali tavsiflanadi. Navli un tarkibidagi kleykovina miqdori 25% dan kam bo‘lmasligi, sifati esa II-sinfdan past bo‘lmasligi; shu bilan birgalikda chiqindilar miqdori 2% dan oshmasligi, donli chiqindilar 5% dan oshmasligi lozim.«Pomol» partiyalari tarkibini hisoblashning bir necha xil usullari mavjud. «Pomol» partiyasidagi don aralashmasiga qo‘yiladigan sifat me’yorlarning o‘rtacha sifat ko‘rsatkichlariga mosligi va natijaning to‘g‘riligi tekshiriladi. Sifat ko‘rsatkichining o‘rtacha qiymati ushbu formula orqali aniqlanadi: 94 m 1 * x 1  m 2 * n 1 x m 2  ...m n * x n bu yerda: x , x ,…x – aralashmadagi komponentlari ko‘rsatkichlarining aniq 1 2 p qiymati, % m , m , …m aralashmadagi komponentlarning nisbatlari, % yoki har bir 1 2 n komponentning massasi, kg: п 1 m - «pomol partiya»sining massasi, kg yoki 100% ko’rsatkichda ifodalanadi Shu bilan bir qatorda saralashni to‘g‘riligini tekshirish laboratoriya uskunasida asosan,bug‘doyni tekshirgan holda dondan un chiqishini va unning sifatini aniqlash lozim. «Pomol partiya»si tuzish. Hisoblashni quyidagi usullari bor: tenglamani yechish, teskari proporsiya usuli, grafikli (chizma) qurish, EHM orqali hisoblash. Tenglamani yechish usuli. «Pomol» partiyasi tarkibini hisoblashda tenglamalardan foydalanish mumkin, asosan noma’lumlar sifatida saralanuvchi har bir komponentning foizlardagi ulushi yoki og’irligi belgilanadi. Tenglamalar sistemasi ushbu ko‘rinishga ega bo’ladi: M  m 1 2 ...m n Mx  m x m x ...m x 1 1 2 2 n n Agar «pomol» partiya ikki komponentdan iborat bo‘lsa, u holda sistema ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference yechimi ushbu ko’rinishda bo‘ladi: 95 m 1 M x 1 x x 2 2 ; m =M-m 2 1 Agar 3 komponentli bo‘lsa, ikkitasining massaviy tenglamalarini ishlash bilan masalaning yechimi topiladi: m 1  M x 2  x  x 3 ; m 2  M  x  2 x ; m 3 =M-(m m ) 1 2 bu yerda M-don «pomol» partiyasining og’irligi; x xx ; 1 1   x  2  x 2   x 2   x 3 Murakkab «pomol» partiyalarini tuzishda asosiy hisob o‘zgarmaydi. Don aralashmasi tarkibida 4 hamda 5-komponentlarning miqdori kam bo‘lgani uchun (10%gacha), ular natijaviy ko’rsatkichlarga ta’sir ko‘rsatmaydi. Masalan. O‘rtacha shaffofligi 55% bug‘doydan navli un olish uchun ikki komponentdan birinchisining o‘rtacha shaffofligi 71% va ikkinchisining shaffofligi 43%, ularning kleykovinalari 27% va 24% bo‘lgan don partiyasidan massas