К содержанию
РецензированоRU1990

СУДАН ЎТИ НАВЛАРИНИНГ НАВДОРЛИГИНИ ЯХЧИЛАШ УСЛУБЛАРИ

Бердикеев Б.Б. · Атаниязов А. · Шамуратов К.Т.

Академические исследования в современной науке · 1990

Аннотация

При улучшении сортовой чистоты сортов суданской травы в основном необходимо уделять основное внимание сортовой специфике сортов. Сорта суданской травы и сорго при посадке на близлежащих полях, имеют более высокий уровень опыление между собой во время цветения и в итоге отрицательно влияют на сортовую типичность сортов. Кейинги йилларда республика хўжаликларида суғориладиган ерларда озухабоп экинлар етиштириш кенг куламда олиб борилмоқда. Бизнинг табиий иқлим шароитимизда суғориладиган ерларга, асосан беда, маккажухори, оқжухори, судан ути экинларни экиш катта самара беради. Маҳаллий ноёб хусусиятларга эга бўлган судан ўтининг “Чимбайская юбилейная” нави Орол бўйи сув танқислиги, шўр тупроқ шароитига мослашган, баҳоли озуқалик кўрсаткичларга эга, ҳосилдор нав ҳисобланади. 1990 йилдан Давлат реестирига киритилган. Кўп йиллар мобайнида Ўзбекистон Республикасининг шимолий худудларида экилиб, чорвачилик соҳаларида натижали фойдаланилиб келинган. Лекин сўнги 97 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference йилларда ушбу навнинг уруғчилиги туғри ташкил этилмаганлиги сабабли навдорлиги 40-50% гача пасайиб кетган. Натижада навнинг ҳосилдорлиги, етиштирилган кўк масса ва дон ҳосилнинг сифат кўрсаткичларининг камайиши кузатилмоқда. Шунинг учун, шўрга ва сув танқислигига бардошли, ноёб хусусиятларга эга судан ўтининг “Чимбайская юбилейная” нави навдорлигини яхчилаш орқали ҳосилдорлигини ошириш, бирламчи уруғчилигини ташкил этиб, юқори авлодли уруғларини етиштиришни йўлга қуйиш орқали ушбу навларнинг экин майдонларини кенгайтириш, ҳозирги даврда аҳамиятга эга масала ҳисобланади. Судан ўти яхши парвариш қилинганда, гектаридан 600—800 ц хосил беради, уни мавсумда уч-турт марта уриб олиш мумкин. Судан ўти жуда туйимли ва хушхур озиқ булиб, барча турдаги моллар иштаха билан ейди. Унинг 100 кг кукатида 22 озик бирлиги ва 2,8 кг ҳазм буладиган протеин бор. Қуруқ пичанида эса 13 % гача протеин ва 2,8 % мой булади. Бундан ташқари, кукати ва пичанида хайвонлар учун зарур булган кальций, фосфор ва каротин жуда куп. Судан ўтининг “Чимбайская юбилейная” нави баргдорлиги 25-30%, дон ҳосили 47-50 ц/га, кўк масса ҳосилдорлиги, уч уримда жами 900-1200 ц/га. Тадқиқот мақсади: Судан ўтининг “Чимбайская юбилейная” навини уруғлик кўчатзорида дала кўрикларини ўтказиш натижасида навдорлигини ва ҳосилдорлигини яхшилаш, якка ва оммовий танлов услубида оригинал уруғликларини етиштириш. Тадқиқот ишлари Қорақалпоғистон деҳкончилик илмий тадқиқот институти Тажриба хўжалиги экин майдонларида ўтказилди. Тадқиқот бўйича судан ўтининг “Чимбайская юбилейная” нави уруғлик кучатзорида 21 та ойла экилди. Ҳарбир оилада пайкал майдони 352,8 м2 ни ташкил этди. Навларини етиштиришда барча агротехник тадбирлар хўжаликнинг экин майдонларида ўтказиладиган тадбирларга мос ҳолда ўтказилди. Уруғлик кўчатзорида вегетация даврида навнинг гуллаш ва пишиш даврларида 2 маротаба дала кўриклари ўтказилди. Дала кўрикларида навларнинг 100%га навдорлигини яхшилаш учун асосий эътибор оилаларнинг навга хослигига (типиклигига): ўсимлик бўйи, поялар ва барглар шакли, ранги, бошоқ узунлиги ва бошқа белгиларига қаратилди. Шунингдек, оилаларни ва чиқитга чиқарилмаган оилалардаги 98 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference ўсимликларни чиқитга чиқаришда ўсимликларнинг касалланиши, зараркунандалар билан зарарланиши, ривожланиш даражаси буйича баҳоланди. Навнинг навдорлигини яхчилашда дала курикларида асосан, навнинг типиклигига қарилди. Бунда оилаларда навга хос бўлмаган, ўсимлик пояси ва барг шакли, бошоқдаги дон ранги бўйича ўзгарувчанлик кўп учради. Судан ўти “Чимбайская Юбилейная” навини уруғлик кўчатзоридаги дала куриклари натижалари (Оила сони 25 дона, экиш муддати 16 апрель) I- дала кўриги II- дала кўриги Жами яроқсизга чиқарилди (22-23.07) (27-28.08) р н № ( ч Ж Я с и а р қ а б о о м а а и қ р б и л с и л а и 2 л а ) з 1 г р г а и т а н а О и л а л а р ч Ж и а қ м ар и и Я р о қ с и з г а я л р д ч и қ а р и л м а г а н о и қ о и л а л а р д а г и я р о қ с и з г а , с д и ч и қ а р и л г а н ў с и м л и к л а р о з н с о н и, д о н а га а О и л а л а р ч Ж и а қ м ар и и я Я р о қ с и з г а л р д ч и қ а р и л м а г а н о и қ о и л а л а р д а г и я р о қ с и з г а , с д и ч и қ а р и л г а н ў с и м л и к л а р о з н г с о н и, д о н а а а со О и л а л а р с о н и, д о н а ни, с У л а р д а г и ў с и м л и к л а о с о н и, д о н а ни Я р о қ с и з г а ч и қ а р и л м а г а н с о и л а л а р д а г и о я р о қ с и з г а ч и қ а р и л г а ни ў с и м л и к л а р с о н и, д о н а Я р о қ с и з г а с ч и қ а р и л г а н ж а м и он ў с и м л и к л а р с о н и, и д о н а 1. Нотипиклиги 4 285 - 172 4 5325 457 5782 2. Касалланганлиг - 21 - 10 - - 31 31 и 3. Зараркунанда билан - 17 - 6 - - 23 23 зарарланган 4. Ривожланиши - 9 - 4 - - 13 13 Жами: 4 332 192 4 5325 524 5849 Оилаларда бошоқдаги дон ранги қора, қунғир ва сарғиш рангли турлари учради. Судан ўтининг “Чимбайская юбилейная” нави дони ранги асосан сариғиш ра

Доказательный фрагмент

«При улучшении сортовой чистоты сортов суданской травы в основном необходимо уделять основное внимание сортовой специфике сортов.»

Образец извлечения

Демо-превью

При улучшении сортовой чистоты сортов суданской травы в основном необходимо уделять основное внимание сортовой специфике сортов. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
чимбайская юбилейная, судан ўтининг, ўтининг чимбайская, юбилейная нави, судан ўти, суданской травы, ноёб хусусиятларга
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники