O’ZBEKISTONDA TURIZM SOHASINI RIVOJLANTIRISHDA EKSTRIMAL TURIZMGA ETIBOR BERISH NATIJALARI

Аннотация

Bu maqolada O’zbekistoning turizmi qay darajada va qaysi sohalari rivojlanganligi va ekstrimal turizmga etibor berilagandan so’ng buning Ozbekiston iqtisodiyotiga qanchalik foyda olib kelishi va Ozbekiston turizmi ham jahon davlatlari singari turizmda raqobatbardosh davlat bolishi xaqida yozilgan Kalit so’zlar: Ekstremal turizm, Off-road safarlari, rafting va kanoeda, kayaking, snoubord, paraplanerizm, trekking, kamping joylari, O’zbekistonga 2023-yilgi turistlarning kelishi (2023-yil yanvar-may): Tojikiston: 30,6% (797,8 ming nafar) Qozog‘iston: 25,2% (656,5 ming nafar) Qirg‘iziston: 24,% (649,5 ming nafar) Rossiya, Turkiya, Janubiy Koreya va boshqalar: Qolgan 19,3% Turizm yo‘nalishlari bo‘yicha qiziqish: Madaniy va tarixiy turizm: ~50% Gastronomik turizm: ~20% Ekoturizm va sport: ~15% Ziyorat turizmi: ~15% 2023-yilda O‘zbekistonga taxminan 7 million xorijiy sayyoh tashrif buyurgan. Bu 2022-yilga nisbatan sezilarli o‘sish bo‘lib, o‘rtacha qolish muddati to‘rt kungacha uzaygan. Sayyohlarning asosiy oqimi qo‘shni mamlakatlardan kelgan: Qozog‘iston: 2023-yilda 1 million 151 ming 400 nafar sayyoh kelgan. Qirg‘iziston: 2023-yilda 1 million 151 ming 400 nafar sayyoh kelgan. Tojikiston: 2023-yilda 1 million 151 ming 400 nafar sayyoh kelgan. Shuningdek, Rossiyadan ham sayyohlar soni oshgan. 2023- yilda Rossiyadan O‘zbekistonga taxminan 1 million sayyoh kelishi kutilgan. Sayyohlarning o‘rtacha sarflangan mablag‘i 323 dollarni tashkil etgan. O‘zbekiston hukumati 2023-yilda sayyohlar sonini 7 millionga yetkazishni rejalashtirgan edi. Umuman olganda, 2023-yilda O‘zbekistonda turizm sohasida sezilarli o‘sish kuzatildi, bu mamlakat iqtisodiyotiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. Agar O‘zbekiston ekstrimal turizmni rivojlantirishga jiddiy e'tibor qaratsa, bu sayyohlar sonining sezilarli darajada oshishiga olib kelishi mumkin. Ekstremal turizmning keng tarqalgan yo‘nalishlari va O‘zbekiston uchun mos imkoniyatlar quyidagicha bo‘lishi mumkin: Tog‘li va cho‘l hududlarda sarguzashtli faoliyatlar Chimgan va Chatqol tog‘lari: Tog‘larda trekking, alpinizm, paragliding va velosportni rivojlantirish mumkin. O‘zbekistonning go‘zal 95 Synapses: Insights Across the Disciplines SYNAPSES: Insights Across the Disciplines Volume 1, Issue 5 tog‘li hududlari (masalan, Chimgan, Beldersay) ekstrimal turizm uchun juda qulaydir. Karakum va Kyzylkum cho‘llari: Cho‘l safarlari, qum tog‘larida piyoda sayohatlar va avtomobil safarlari uchun imkoniyatlar mavjud. Daraxtlar va suvda ekstremal sportlar Suv sportlari: O‘zbekistonning ko‘llarida (Charvak, Aydarkul) suzish, kitesurfing, velosipedda suzish va boshqa suv sportlari uchun joylar yaratish mumkin. Rafting va kanoeda sayohatlar: Amudaryo va Sirdaryo bo‘ylarida rafting va kanoeda sportlarini rivojlantirish. Tajribali sayyohlar uchun maxsus maşhrutlar Off-road safarlari: O‘zbekistonda transportning maxsus turlari uchun joylar mavjud, masalan, off-road safarlari uchun maxsus marshrutlar yaratish, qumli va tog‘li hududlarda safari. O‘rmon va cho‘l lagerlari: Maxsus lagerlar va qo‘shimcha xavfsiz hududlar tashkil qilish orqali ekstrimal turizmni rivojlantirish.Sovuq va issiq iqlim sharoitlari Qishki sportlar: Chimgan va boshqa tog‘ hududlarida qishki sportlar (chang‘i, snoubord) uchun infrastruktura yaratish. Issiq havoda ekstremal sportlar: Issiq havoda, masalan, paragliding va yelkanli sayohatlarni rivojlantirish.Potensial o‘sish: Ekstremal turizm O‘zbekistonning tabiiy go‘zalliklaridan maksimal darajada foydalanishni ta'minlaydi. Bu bilan nafaqat ichki, balki xalqaro sayyohlar soni ham oshadi. Ekstremal turizm imkoniyatlari qo‘shilsa, O‘zbekistonga kelayotgan sayyohlar soni bir necha millionga ortishi mumkin.Masalan, agar har yili 1-2 million yangi sayyohlar kirsa, umumiy sayyohlar soni 10-15 millionga yetishi mumkin Shu tarzda, O‘zbekiston turizm sohasida nafaqat madaniy, balki ekstrimal turizmni ham rivojlantirish orqali iqtisodiy o‘sishga katta hissa qo‘shishi mumkin. Bu sayyohlar uchun yangi imkoniyatlar va o‘ziga xos tajribalar yaratadi Oʻzbekiston ekstremal turizm uchun turli imkoniyatlar va ajoyib manzaralar taqdim etadi. Quyida ba'zi asosiy imkoniyatlarni ko'rib chiqamiz: Togʻlarda ekstremal turizm Chotqol togʻlari (Tyan-Shan): Qor ko‘chkisi xavfi past bo‘lgan hududlarda chang‘i, snoubord, va trekking uchun imkoniyatlar mavjud. Beldersoy, Chimyon va Yangiobod kabi joylar togʻ sporti uchun mashhur. Zomin va Nurata togʻlari: Togʻda piyoda sayohat qilish va togʻlik hududlarni oʻrganish uchun qulay joylar. Choʻllarda sarguzasht Qizilqum va Qoraqum choʻllari: Quvnoq safari (jeep safari) uyushtirish imkoniyati mavjud. Tuyalarda sayohat qilish tajribasi ham taklif etiladi. Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi: Qumlik hududda suzish va baliq ovlash bilan shugʻullanish. Ekstremal suv sportlari Charvaq suv ombori: Jet-ski, suv chang‘isi va parasailing kabi suv sport turlarini sinab ko‘rish mumkin. Amudaryo va Sirdaryo: Kayaking va rafting uchun qulay daryolar. Tarixiy ekstremal turizm Katta Ipak yoʻli yoʻnalishla