GLOBAL IJTIMOIY-SIYOSIY TAHDIDLAR SHAROITIDA YOSHLAR IJTIMOIY XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHNING FALSAFIY XUSUSIYATLARI

Аннотация

Ushbu maqola global ijtimoiy-siyosiy tahdidlar (iqtisodiy notenglik, axborot urushlari, madaniy inqiroz, siyosiy beqarorlik) sharoitida yoshlar ijtimoiy xavfsizligini taʼminlashning falsafiy jihatlarini oʻrganadi. Unda yoshlar ijtimoiy xavfsizligi tushunchasi, uning falsafiy asoslari, global tahdidlarning yoshlarga taʼsiri hamda ijtimoiy xavfsizlikni taʼminlashda falsafiy yondashuvlarning (axloqiy qadriyatlar, insonparvarlik, tanqidiy fikrlash, taʼlim) ahamiyati tahlil qilinadi. Maqola xulosasida yoshlar xavfsizligini taʼminlashda falsafiy gʻoyalar va amaliy chora-tadbirlarning uygʻunligi muhimligi taʼkidlanadi. Kalit soʻzlar: Global tahdidlar Yoshlar ijtimoiy xavfsizligi Falsafiy tahlil Iqtisodiy notenglik Axborot manipulyatsiyasi Madaniy inqiroz Siyosiy beqarorlik Axloqiy qadriyatlar Insonparvarlik Tanqidiy fikrlash Taʼlim Globalizatsiya Ijtimoiy adolat Hozirgi zamon globalizatsiyasi, axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi va turli mintaqaviy siyosiy mojarolar dunyo jamoatchiligini yangi tahdidlar oldida qoldirmoqda. Bu tahdidlar orasida ekologik inqiroz, iqtisodiy notenglik, madaniy asossizlik va ijtimoiy adolatsizlik kabi muammolar yoshlar ijtimoiy xavfsizligini ta’minlash masalasini yanada dolzarbroq qilmoqda. Shu nuqtai nazardan, yoshlar ijtimoiy xavfsizligi falsafiy tahlilni talab qiluvchi murakkab tushunchadir. Yoshlar ijtimoiy xavfsizligi tushunchasi Yoshlar ijtimoiy xavfsizligi deganda, birinchi navbatda, yosh avlodning hayotiy manfaatlarini himoya qilish, ularning huquq va erkinliklarini kafolatlash, shuningdek, ularga iqtisodiy, siyosiy va madaniy barqarorlikni ta’minlovchi muhit yaratish nazarda tutiladi. Bu jarayonning falsafiy asosi yoshlarning shaxs sifatida shakllanishi, ularning ijodiy va intellektual salohiyatini ro‘yobga chiqarish uchun zarur sharoitlar bilan bog‘liq. Falsafa nuqtai nazaridan, ijtimoiy xavfsizlik – bu inson va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlarning uyg‘unligi, huquqiy va axloqiy me’yorlar asosida tuzilgan tizimdir. Shu sababli, yoshlar xavfsizligini ta’minlashda nafaqat davlat va jamoatchilik institutlari, balki shaxsning o‘zi ham faol ishtirok etishi muhimdir. 38 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Global tahdidlar va ularning yoshlarga ta’siri Global miqyosdagi ijtimoiy-siyosiy tahdidlar bir qator omillar orqali yoshlar hayotiga ta’sir ko‘rsatmoqda. Ulardan ba’zilari quyidagilardir: Iqtisodiy tahdidlar: Ishsizlik, daromadlar o‘rtasidagi keskin tafovut va iqtisodiy resurslarning cheklanganligi yoshlar orasida norozilik kayfiyatlarini kuchaytirmoqda. Bu holat ko‘pincha radikallashuv yoki ijtimoiy ajralishga olib keladi. Axborot urushlari va manipulyatsiya: Internet va ijtimoiy tarmoqlar yoshlarga axborotni tez va keng tarqatish imkonini bergan bo‘lsa-da, bu jarayon axborot xurujlari va manipulyatsiya xavfini ham oshiradi. Bu esa yoshlarning dunyoqarashini deformatsiyalashi, ularning noto‘g‘ri qarorlar qabul qilishiga sabab bo‘lishi mumkin. Madaniy inqiroz: Globalizatsiya jarayonida mahalliy madaniyatlarning yo‘qolib borishi, yoshlarning o‘z madaniy ildizlariga bo‘lgan qiziqishini pasaytirishi mumkin. Bu holat shaxsiy va milliy o‘zlikni anglashda muammolarni keltirib chiqaradi. Siyosiy beqarorlik: Turli mintaqalardagi qurolli mojarolar va terrorchilik harakatlari yoshlar ongida qo‘rquv va umidsizlik kayfiyatlarini kuchaytiradi. Bu esa ularning jamiyatdagi faol ishtirokini cheklashi mumkin. Falsafiy yondashuvlarning ahamiyati Yoshlar ijtimoiy xavfsizligini ta’minlashda falsafiy yondashuv quyidagi jihatlar orqali ahamiyatlidir: Axloqiy-me’yoriy qadriyatlar: Yoshlar ongida adolat, hurmat, hamjihatlik kabi qadriyatlarni shakllantirish ularga qarshi qaratilgan ijtimoiy-siyosiy tahdidlarning salbiy ta’sirini kamaytirishi mumkin. Insonparvarlik tamoyillari: Har bir yoshni jamiyatning to‘laqonli a’zosi sifatida qabul qilish va ularga teng imkoniyatlar yaratish ijtimoiy xavfsizlikni mustahkamlaydi. Tanqidiy fikrlashni rivojlantirish: Yoshlar orasida tanqidiy fikrlashni shakllantirish ularga tashqi manipulyatsiyaga qarshi turishga yordam beradi. Ta’limning roli: Falsafiy ta’lim yoshlarni nafaqat o‘z shaxsiy manfaatlarini himoya qilishga, balki jamiyat taraqqiyotiga hissa qo‘shishga rag‘batlantiradi. Xulosa Global ijtimoiy-siyosiy tahdidlar sharoitida yoshlar ijtimoiy xavfsizligini ta’minlash – bu murakkab, ko‘p qirrali jarayon bo‘lib, u nafaqat davlat siyosati, balki jamiyatning barcha qatlamlari tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi lozim. Falsafiy yondashuv esa bu jarayonning asosiy tamoyillarini belgilab berib, 39 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference yoshlarning intellektual va axloqiy rivojlanishiga zamin yaratadi. Shu sababli, zamonaviy tahdidlarni oldini olish va yoshlarni barqaror rivojlanish sari yetaklash uchun falsafiy g‘oyalar va amaliy chora-tadbirlarning uyg‘unligini ta’minlash zarur. Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati: 1. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “Yoshlarga oid davlat s