ҚОН ҚУЮҚЛАШИШИНИНГ ДАСТЛАБКИ БЕЛГИЛАРИ ВА САБАБЛАРИ.

Аннотация

Ушбу мақола инсон танасидаги қоннинг қуюлашиш сабаблари ва унинг бошлангич белгилари, қоннинг суюлтиришнинг бир қанча усуллари хакида тавсиялар келтирилган. Калит сузлар: плазма, ҳужайралар, қон таначалари, моддалар, кислород, Қон томир, инфарк ёки инсулт, глюкоза ёки натри хлорид, галит минерали, тромбопол, тромбоаст, муҳим ноорганик компонент. Кириш: Эътибор бериб қарайдиган бўлсак хозирги пайтларда ёши 50 га бормаган одамлар ўртасида юрак хасталиги билан оламдан ўтибди деган гапларни эшитамиз ва хайратга тушамиз. Бундай одамларни иш фаолиятига қарасак бир жойда ўтириб ишловчи ёки кам харакат қилувчи касп эгалари бўлиб чиқади. Бундай хасталикларни пайдо бўлиши устига- устак соглом турмуш тарзига амал қилмаслик эканлигини кўрамиз. Ишни биринчи ўринга қўйиб уйим жойим деб ўзида кузатилаётган хасталик белгиларини сезсада эътибор бермай келаётган оддий одамлар орасида бундай нохуш холатлар афсуски тез тез учраб турибди. Организимда қоннинг қуюклашиб кетиши ва бу холатга беэътибор бўлаётган айрим кишилар ўз тенгдошларига нисбатан эрта оламдан ўтиб қоладиган холатларни курамиз. Биз ушбу мақоламизда қоннинг қуюклашиш сабаблари ва қонни қандай қилиб ўз танамизда безарар усуллар орқали суюклаштириш йўлларини айтиб ўтамиз. Юқорида айтиб ўтганимиздек бундай хасталикларини негизида организмимизда қон айланишни бузулиши ётади. Мия ва юрак ўзларига керакли қонни ололмай қолиб, тусатдан улим юзага чикади. Мисол учун сиз қон олдирганингизда ёки анализ учун қон топширганингизда қонингиз қуюк экан , анча қорайиб кетибди деган гапларни эшитамиз. Бу гапда хам жон бор, сабаби 147 Synapses: Insights Across the Disciplines SYNAPSES: Insights Across the Disciplines Volume 1, Issue 3 қон 60% плазмадан иборат. Бу сарғиш-оқ суюқлик бўлиб, у ўз навбатида асосан сувдан, шунингдек турли хил оқсиллар, тузлар, микроелементлар ва витаминлардан иборат. Қоннинг тахминан 40% ҳужайралардан иборат бўлиб, улар қон ҳужайралари ёки қон ҳужайралари деб аталади. Қон таначаларининг тўк қизил тусга кириши хам мана шунда Таначалар бир бировига якин жойлашса улар тўқ қизил тусга кириб харакатланиши секинлашади ва аксинча қон таначалари бир- бировидан узоқ жойлашса қоннинг ранги узгаради, бу эса қоннинг танада харакатланиши яхшиланади дегани. Қоннинг икки хил тусда булишлигида сувнинг ўрни мухумдир. Сувнинг нима учун камайиб кетишлигини кўриб ўтамиз. Қон томирда айланиши учун коннинг сув кисми булади. Юкорида айтиб ўтдик плазма деб оддий тил билан айтганда қоннинг суви. Тасаввур қилинг юрак қонни узидаги жараёндан ўтказиб инсон танасидаги бир қанча органларга етказиб бериши керак. Айтайлик буйрак , жигар ёки миянгизга. Қон тананинг бундай органларига борганда узи билан озуқа моддалари ва кислородни олиб бориб беради. Юрак ишлаш жараёнида қон қуюқлашган бўлса, юрак маълум микдорда босим билан ишлайди.Чунки бечора юрак қийналсамда қонни керакли жойга вактида етказиб берай деб харакат қилади. Демак юрак босим билан ишлайди, бу вактда томирлар хам ёш ўтган сайин деворлари зайифлашади натижада қуюқ қон эластиклиги йўқолиб бораётган қон томири уртасида мувозанат бузилиб қон босими кўтарилади (томир ичида қон харакатланиши ёмонлашади). Натижада тана аъзолари жигарми ёки буйракми яхши ишламайди сабаби унга маълум керакли суюқ қон ва у билан келадиган озуқа ва кислород миқдори кам бўлганлиги сабаб инсон танасидаги барча органларнинг ишлаш фаолияти ёмонлашади. Қонни қуюқлашганлигидан дарак берувчи асосий белгиларни айтиб утамиз.Қон доим қуюклашиб танада оқадиган бўлса, энг асосий иккита асоратни биламиз. Биринчиси юрак хуружи, инфарк тусатдан улим ёки инсулт мияга қон бормай қолиши ёки кон томир ёрилиб мия хужайраларини улдириш окибатда инсултдан кейин ногирон бўлиб қолади ёки ўлим холати юзага келади. Танамиздаги қоннинг қуюлашганлигини билсак албатта унинг суюлтириш чораларини кўриш талаб этилади. Қон қуюқлашишининг белгилари, бармок ва 148 Synapses: Insights Across the Disciplines SYNAPSES: Insights Across the Disciplines Volume 1, Issue 3 оёкларимиз увишиб қолиши, бир жойда купроқ ўтириб қолсак , турган пайтимизда буни узимизда кузатишимиз мумкин. Бу танада қон айланишнинг бузилишининг биринчи белгиси хисобланади. Иккинчиси оёқ ва қўл учлари бармоқларни музлаши. Бу холат қулоқнинг юмшоқ қисмида ва бурун учларида хам кузатишимиз мумкин. Шу билан бирга тананинг юқорида айтилган қисимлари қулоқнинг юмшоқ кисми, бурун учлари ва лабларда тананинг ранги хам узгарган холатни куришимиз мумкин.Учинчи белги юрак қуюқ конни хайдаш жараёнида зуриқиш хосил бўлиб маълум вақт ораликларида огриқ хосил бўлиб юракни уриши бузилиши кузатилади. Юқорида кайт этилган қонни қуюклашиш белгиларидан бирортасини сезгудек булсак албатта қонни қуюклашишини текшириш учун лабораторияга қон ивиш тести тахлилини топшириш керак бўлади. Қонни қуюқлашиш белгиларидан яна бири холсизланиш, тез чарчаб қолиш ва уйкучанликдир. Айтайлик кўп каватли уйларга чиқиш пайтида зиналардан кўтарилиш давомида юракни тез-тез уриши, чарчаб колиш ва нафас олишга қийналишимиз бу қонни қуюклашиб кислорд миқдоринин