EPILEPTIK O‘CHOQLARNI NEYROSTIMULYATSIYA USULLARI BILAN DAVOLASH

Аннотация

Ushbu maqolada epileptik o‘choqlarni davolashda neyrostimulyatsiya usullarining samaradorligi o‘rganildi. Tadqiqotda 100 nafar bemor, jumladan, turli yoshdagi epilepsiya bilan og‘rigan shaxslar ishtirok etdi. Neyrostimulyatsiya usullari, xususan, transkranial magnit stimulyatsiya (TMS) va invaziv elektr stimulyatsiya (IES) qo‘llanildi. Natijalar ko‘rsatdiki, neyrostimulyatsiya davolash usullari bemorlarning epileptik o‘choqlarini sezilarli darajada kamaytiradi va ularning hayot sifatini yaxshilaydi. Maqolada shuningdek, ushbu usullarni qo‘llashning afzalliklari, klinik amaliyotdagi ahamiyati va mumkin bo‘lgan nojo'ya ta'sirlari ham ko‘rib chiqildi. 150 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Volume 1, Issue 3 Kalit so‘zlar: Epilepsiya, neyrostimulyatsiya, transkranial magnit stimulyatsiya, elektr stimulyatsiya, davolash usullari, klinik amaliyot. 1. Kirish Epilepsiya - bu markaziy nerv sistemasining kasalligi bo‘lib, kutilmagan va takrorlanuvchi tutqanoq hujumlari bilan xarakterlanadi. Jahon sog'liqni saqlash tashkilotining ma'lumotlariga ko‘ra, epilepsiya dunyoda 50 milliondan ortiq odamni ta'sir qiladi va bu kasallik bemorlarning hayot sifatini sezilarli darajada pasaytiradi (Fisher et al., 2005). Traditsion davolash usullari, xususan, antiepileptik dori vositalari ba'zi bemorlar uchun samarali bo‘lishi mumkin, lekin boshqalarda dori ta'siriga chidamli (rezistent) epilepsiya holatlari ko‘paymoqda. Ushbu holat bemorlarning 30% ni tashkil qiladi va ularni davolashda qiyinchiliklar keltirib chiqaradi (Berg et al., 2010). Shu boisdan, neyrostimulyatsiya usullari epilepsiyani davolashda yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Neyrostimulyatsiya asosan miyaning ma'lum hududlaridagi faollikni oshirish yoki kamaytirish orqali amalga oshiriladi, bu esa epileptik o‘choqlarni boshqarishga yordam beradi. Ushbu tadqiqotning maqsadi, neyrostimulyatsiya usullarining samaradorligini o‘rganish va bemorlarning hayot sifatini yaxshilashda ularning rolini aniqlashdan iborat. 2. Materiallar va usullar 2.1. Tadqiqot dizayni Tadqiqot retrospektiv va prospektiv dizayn asosida o‘tkazildi. Bemorlar yoshi, jinsi, epilepsiyaning turli shakllari, oldingi davolash usullari va boshqa klinik xususiyatlari e'tiborga olindi. Tadqiqot etik komissiya tomonidan ma'qullangan va har bir ishtirokchi tadqiqotga kirishdan oldin yozma rozilik berdi. 2.2. Ishtirokchilar Tadqiqotda 100 nafar bemor qatnashdi. Bemorlar 18 yoshdan 65 yoshgacha bo‘lgan shaxslarni o‘z ichiga oldi. Epilepsiyaning turli shakllari (generalizatsiyalangan, fokal) va ularning tarqalishi (birlamchi, ikkilamchi) bilan bog‘liq muammolar ko‘rib chiqildi. Bemorlarning klinik tarixi, o‘tgan davolash usullari va ularning natijalari to‘g‘risida ma'lumotlar to‘plandi. 2.3. Neyrostimulyatsiya usullari 151 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Volume 1, Issue 3 Tadqiqotda ikkita asosiy neyrostimulyatsiya usuli qo‘llanildi: Transkranial magnit stimulyatsiya (TMS): TMS usuli yordamida bosh miyada elektromagnit impulslar berilib, asab tizimini stimulyatsiya qilish imkoniyati yaratiladi. Ushbu usul fokal miyaning muayyan joylarida asab hujayralarini faollashtirishga yordam beradi, bu esa epileptik o‘choqlarni kamaytirishga olib keladi. Invaziv elektr stimulyatsiya (IES): Ushbu usulda asab hujayralariga to‘g‘ridan- to‘g‘ri elektr impulslar beriladi. IES usuli, odatda, murakkab va rezistent epilepsiyaga ega bemorlarda qo‘llaniladi. Ushbu usul yordamida miyaning ma'lum joylaridagi faoliyatni modifikatsiya qilish orqali tutqanoq hujumlarining tez-tezligini kamaytirish mumkin. 2.4. Statistika tahlili Natijalar statistik jihatdan tahlil qilindi. P < 0.05 statistik ahamiyatli hisoblandi. Tahlil uchun SPSS dasturi foydalanildi. Maqola davomida natijalar grafika va diagrammalar yordamida ko‘rsatiladi. 3. Natijalar Tadqiqot davomida olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, neyrostimulyatsiya usullari bemorlarning epileptik o‘choqlarini kamaytirishga va hayot sifatini yaxshilashga yordam berdi. TMS natijalari: Bemorlarning 70% da tutqanoq hujumlarining tez-tezligi kamayganini ko‘rsatdi. Ushbu usuldan foydalanilgan bemorlarning 60% i esa dori vositalariga bo‘lgan ehtiyojlarini kamaytirdi. IES natijalari: 80% bemorda holatning yaxshilanishi kuzatildi, ularning 65% i esa turli xil nojo'ya ta'sirlarsiz davolashni davom ettirdi. Shuningdek, IES usulida davolanish natijasida bemorlarning ruhiy holati va kayfiyati yaxshilandi. Natijalar grafigi va diagrammalar orqali ko‘rsatilib, ko‘rsatilgan natijalar statistik tahlil bilan tasdiqlanadi. 4. Muhokama Olingan natijalar, neyrostimulyatsiya usullarining samaradorligini tasdiqlaydi va ularni epilepsiyani davolashda alternativ usul sifatida ko‘rsatadi. TMS va IES usullari, asosan, bemorlarning hayot sifatini yaxshilashda muhim rol o'ynaydi. 152 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: Intern