MARKAZIY ASAB TIZIMI O‘SMALARI: ZAMONAVIY TAHLIL, KLASSIFIKATSIYA VA INDIVIDUALLASHTIRILGAN DAVOLASH YO‘NALISHLARI

Аннотация

Central nervous system tumors (gliomas, meningiomas, and ependymomas) are life-threatening conditions that require advanced diagnostic and treatment technologies. This article presents an in-depth analysis of clinical data from 72 patients, considering age and gender. The study discusses histological types of tumors, treatment strategies, and their outcomes, including the effectiveness of targeted therapy for glioblastoma. The findings aim to advance modern diagnostic and therapeutic methods. Keywords: neuro-oncology, gliomas, glioblastoma, targeted therapy, brain tumors, chemotherapy, radiotherapy. Kirish (Introduction) Markaziy asab tizimi o‘smalari dunyo miqyosida o‘lim ko‘rsatkichlari yuqori bo‘lgan kasalliklar guruhiga kirib, ularning tez tashxislanishi va samarali davolashi muhim ahamiyat kasb etadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining (WHO) 2016 yildagi klassifikatsiyasi asosida o‘smalar genetik va gistologik xususiyatlariga ko‘ra tasniflanadi. Glioblastoma kabi yuqori darajada tajovuzkor o‘smalar bemorlar hayotiga jiddiy xavf tug‘diradi. Dunyo bo‘yicha har yili markaziy asab tizimi o‘smalari bilan bog‘liq 300,000 dan ortiq holatlar qayd etiladi (Ostrom et al., 2019). Bu tadqiqotda 72 nafar bemorning klinik va demografik ma’lumotlari o‘rganildi, bu ilmiy yondoshuv va yangi davolash strategiyalarini rivojlantirishga hissa qo‘shadi. Metodologiya (Methods) Tadqiqot dizayni Retrospektiv tadqiqot 2021–2024 yillar davomida o‘tkazilgan bo‘lib, markaziy asab tizimi o‘smalariga tashxis qo‘yilgan 72 nafar bemorni qamrab oldi. Tadqiqot quyidagi bosqichlarni o‘z ichiga oldi: 1. Demografik va klinik ma’lumotlarni yig‘ish. 2. Gistologik tasnif asosida o‘sma turlarini tahlil qilish. 3. Davolash natijalarini baholash. Bemorlarning yosh va jins bo‘yicha taqsimoti 289 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 1, Issue 4 Yosh guruhi Erkaklar soni (%) Ayollar soni (%) Jami (%) 18–30 9 (12.5%) 6 (8.3%) 15 (20.8%) 31–50 18 (25%) 11 (15.3%) 29 (40.3%) 51–70 14 (19.4%) 14 (19.4%) 28 (38.9%) Tashxis metodlari • Magnit-rezonans tomografiya (MRT). • Kompyuter tomografiyasi (KT). • Gistologik va genetik tahlillar. Natijalar (Results) Gistologik tasnif: O‘sma turi Bemorlar soni % Gliomalar 50 69.4% Meningiomalar 15 20.8% Ependimomalar 7 9.7% Gliomalar ichida eng ko‘p glioblastoma qayd etilgan (35 nafar, 48.6%). Davolash natijalari: Davolash turi Bemorlar soni Samaradorlik (%) Xirurgik aralashuv 72 70% Radioterapiya 60 55% Kimyo terapiyasi 50 40% Glioblastomada qaytalanish darajasi 35% bo‘lib, targetlangan terapiya qo‘llanilgan hollarda natijalar yaxshilangan. 290 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 1, Issue 4 3.3. Vizualizatsiya Diagrammalar va grafiklar tayyorlanadi: Yosh va jins bo‘yicha taqsimot: paychart bo‘yicha. 1. Yosh guruhlari: o 18-30 yosh: Bemorlarning 20.8% (12.5% erkak va 8.3% ayol) ushbu yosh toifasiga kiradi. Bu toifa kasallik holatlarining nisbatan kamroq uchraydigan qismi. o 31-50 yosh: Eng ko‘p uchraydigan yosh guruhi bo‘lib, bemorlarning 40.3% tashkil etadi (25% erkak va 15.3% ayol). Bu yosh toifasi kasallikning faol davri bo‘lib, yuqori xavfli yoki tez rivojlanayotgan o‘smalar ko‘proq qayd etiladi. o 51-70 yosh: Ikkinchi eng ko‘p uchraydigan yosh toifasi, 38.9% bemorni o‘z ichiga oladi (19.4% erkak va 19.4% ayol). Yoshning kattalashishi kasallikning og‘ir shakllariga olib kelishi mumkinligini ko‘rsatadi. 2. Jins: o Erkaklar umumiy bemorlarning 56.9% ni tashkil etadi, bu esa erkaklarda kasallik rivojlanishining yuqoriroq xavfi borligini ko‘rsatadi. o Ayollar 43.1% ni tashkil etadi. Ular asosan 31-50 va 51-70 yosh oralig‘ida ko‘proq uchraydi. Tahlil xulosalari: • 31-50 yoshdagi erkaklar kasallikning eng yuqori darajada uchraydigan guruhi bo‘lib, bu yoshdagi xavf omillari va kasallik rivojlanishi bo‘yicha chuqurroq tahlillar talab etiladi. • 51-70 yoshdagi ayollar va erkaklar o‘rtasida teng taqsimot kuzatilmoqda, bu esa yoshning kattalashishi bilan bir xil xavf omillari mavjudligini ko‘rsatadi. • Ushbu taqsimot tibbiy tadqiqot va davolash strategiyalarini jins va yosh bo‘yicha individualizatsiya qilishni talab etadi. 291 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 1, Issue 4 O‘smalar turlari: barchart bo‘yicha. Yaratilgan barchart o‘smalar turlari bo‘yicha bemorlarning taqsimotini ko‘rsatadi. Diagrammadan ko‘rinishicha: 1. Gliomalar: 69.4% bemorlarda gliomalar (astrotsitoma, glioblastoma, oligodendroglioma) ko‘rsatiladi. Bu o‘smalar eng ko‘p uchraydigan va yuqori darajada tajovuzkor hisoblanadi. 2. Meningiomalar: 20.8% bemorlarda meningiomalar, ya’ni miya pardalaridan kelib chiqadigan o‘smalar mavjud. 3. Ependimomalar: