MUSİQADA SUN’İY İNTELLEKT. UNİNG KELAJAKDAGİ MUSİQA SANOATİGA TA’SİRİ

Аннотация

Asarda sun’iy intellektning musiqa sanoati, ta’lim va ijodiy jarayonlarga ta’siri tahlil qilinadi. Zamonaviy texnologiyalar, xususan, kompyuterlar va sun’iy intellekt, musiqani yaratish va tarqatishda yangi imkoniyatlar yaratib, ijodiy jarayonni tubdan o‘zgartirishi, sun’iy intellektning musiqiy ta’limda qo‘llanilishi, yangi texnologiyalar orqali individual yondashuvlar va interfaol darslar imkoniyatlarini kengaytirishga yordam berishi haqida so’z boradi. Bundan tashqari musiqa sanoatida sun’iy intellekt dasturlarining rivojlanishi musiqani yaratish va ishlab chiqarish jarayonlarini o‘zgartirib, ijodiy faoliyatni yangi shakllarda qo‘llab-quvvatlashi ham ta’kidlab o’tilgan. Annotation: The work analyzes the impact of artificial intelligence on the music industry, education, and creative processes. Modern technologies, particularly computers and AI, are creating new opportunities for music creation and distribution, fundamentally changing the creative process. The use of AI in music education helps expand the possibilities for personalized approaches and interactive lessons through new technologies. Additionally, the development of AI software in the music industry is transforming the processes of music creation and production, supporting creative activities in new ways. Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, musiqa sanoati, musiqa ta’limi ijodiy jarayon, raqamli texnologiyalar, innovatsiyalar dasturiy ta’minot, madaniy o’zgarishlar, ijtimoiy ta’sir Lev Manovich "Dasturiy ta’minot buyruqni qabul qiladi" asarida zamonaviy jamiyat doimiy ravishda kompyuterdan universal meta-medium sifatida foydalanishga harakat qilganini ta’kidlaydi va Alan Keyning kontseptsiyasiga ishora qiladi1. Ushbu universallik quyida tasvirlangan sun’iy intellektning mashhurligi uning sezilarli o‘zgarishi bo‘lishining asosiy sababidir. Kompyuterlarning madaniy vosita sifatidagi ahamiyatini nafaqat uning miqdoriy ustunligi va keng tarqalganligi, balki kompyutergacha bo‘lgan vositalardan sifat jihatidan farqi nuqtai nazaridan ham ko‘rib chiqish lozim. Bu farq kompyuterning media qurilma sifatidagi universalligida namoyon bo‘ladi. Manovichning ta’kidlashicha, "kompyuter metamediumi bir vaqtning o‘zida turli xil media vositalar to‘plami hamda yangi media vositalar va yangi turdagi medialarni yaratish tizimi hisoblanadi"2. Bu yerda Manovich metamedium atamasini Alan Kaydan olgan bo‘lib, u 1984-yilgi maqolasida kompyuterni "har qanday boshqa muhitning, shu jumladan jismonan mavjud bo‘la olmaydigan muhitning tafsilotlarini dinamik ravishda taqlid qila oladigan muhit"3 deb ta’riflaydi. Bu vosita emas, 1 Lev Manovich, Software Takes Command (New York, NY: Bloomsbury Academic & Professional, 2013), 101-106. 2 Manovich, 102. 3 Alan Kay, “Computer Software,” Scientific American, no. 251 (September 1984): 52. Recited from Manovich, Software Takes Command, 105. 4 ` garchi u ko‘plab vositalar kabi harakat qilishi mumkin." Boshqacha aytganda, kompyuter nafaqat mavjud madaniy mazmun va amaliyotni, balki mutlaqo yangilarini simulyatsiya qilish va taqdim etish imkonini beradi. Kontent va vositalarning shakllari va rejimlaridan tashqari, kompyuterlar insonning amaliyotini va ijtimoiy munosabatlarni madaniy ishlab chiqarish va uning atrofida qayta sozlaydi. Bu haqda Strachan o‘zining "Sonic Technologies" asarida "ommaviy musiqa amaliyotini raqamlashtirish va uni ishlab chiqarish va iste’mol qilish uchun markaziy bo‘lgan muassasalarni raqamlashtirish" deb ta’riflab, XX asrning o‘rtalaridan so‘nggi yillargacha bo‘lgan rivojlanishni nazarda tutadi.4 Strachan raqamlashtirishni "raqamli musiqa" deb ta’riflaydi. Strachan raqamlashtirishni musiqiy jarayonlar va yozuvlarning analogdan raqamli ommaviy axborot vositalariga o‘tishi deb ta’riflaydi, bu "ularning tabiatini, qanday qabul qilinishi va amalga oshirilishini tubdan o‘zgartiradi."5 Aniqrog‘i, bu o‘zgarish "shaxsiy kompyuter ichida studiya texnologiyalarining integratsiyasi va musiqani tarqatish va iste’mol qilishda Internet va Web 2.0 ning markaziy roli"ni anglatadi6. Boshqa tomondan, raqamlashtirish ko‘proq ijtimoiy-madaniy ma’noga ega bo‘lib, "musiqa institutlari (bizneslar, tarmoqlar) va ijodkorlarning raqamlashtirish ortidan tobora o‘zgarib borayotgan va o‘zlarining markaziy amaliyotlarini moslashtirgan usullari"dan ko‘ra texnologik o‘zgarishlarga kamroq ishora qiladi7. Manovichning ta’kidlashicha, dasturiy ta’minot zamonaviy boshqaruv kuchi bo‘lib xizmat qiladi. Uning qo‘shimcha qilishicha, raqamli media texnologiyalari "kodlashni ommaviy axborot vositalarini saqlash va uzatish usuli sifatida kiritdi. Shu bilan birga, ushbu texnologiyalar medianing mutlaqo yangi qatlami - interfeysni, ya’ni signalni ifodalash ("format") va boshqarish usullarini ham kiritdi. O‘z navbatida, bu media qanday ishlashini o‘zgartiradi - uning "xossalari" endi faqat ma’lumotlarda emas, balki texnologiya ishlab chiqaruvchilari tomonidan taqdim etilgan interfeysga ham bog‘liq bo‘ldi."8 Raqamli kodlangan ma’lumotlar va interfeys dasturiy t