РИВОЖЛАНИШ СТРАТЕГИЯЛАРИНИ ИШЛАБ ЧИҚИШГА НИСБАТАН МАВЖУД ЗАМОНАВИЙ ЁНДАШУВЛАР

Аннотация

Today, large-scale reforms are being implemented in all spheres of our socio- economic life. One of the preconditions is that these reforms should be developed on the basis of development strategies for the relevant sectors and industries. In this regard, the article provides a comparative analysis of classical models for developing development strategies for industries and sectors. Keywords: Strategy, Action Strategy, Development Strategy, classical models, Harvard Business School, Ansoff model, foresight technology, Uzbekistan-2035 strategy, Great Future Expert Council, policy priorities. Аннотация. Сегодня во всех сферах нашей социально-экономической жизни реализуются масштабные реформы. Одним из предварительных условий является то, что эти реформы должны разрабатываться на основе стратегий развития соответствующих секторов и отраслей. В этой связи в статье проведен сравнительный анализ классических моделей разработки стратегий развития отраслей и секторов. Ключевые слова: Стратегия, Стратегия действий, Стратегия развития, классические модели, Гарвардская школа бизнеса, модель Ансоффа, технология форсайта, стратегия «Узбекистан-2035», Экспертный совет «Великое будущее», приоритеты политики. Бугунги кунда ижтимоий-иқтисодий ҳаётимизнинг барча тармоқларида кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Мазкур ислоҳотлар тегишли соҳа ва тармоқларни ривожлантириш стратегиялари асосида ишлаб чиқилган бўлиши зарурий шартлардан бири хисобланади. Шу муносабат билан хам соҳа ва тармоқларни ривожланиш стратегияларини ишлаб чиқишни классик моделларининг қиёсий таҳлили долзар масалалардан бири хисобланади. Мисол учун, 2021-2026 йилларга мўлжалланган Тараққиёт стартегиясидан олдинги 5 йил учун қабул қилинган Харакатлар стртаегиясини кўриб чиқадиган бўлсак, унда стратегик режалаштиришни амалга оширишнинг классик моделларининг дастлабки элементларини кўришимиз мумкин. Жумладан, Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича ҳаракатлар 129 стратегияси1 асосида иқтисодиётнинг барча тармоқларида кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилди. Мамлакатимизни 2017–2021 йилларда ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси доирасида ўтган давр мобайнида давлат ва жамият ҳаётининг барча соҳаларини тубдан ислоҳ этишга қаратилган 300 га яқин қонун, 4 мингдан зиёд Ўзбекистон Республикаси Президенти қарорлари қабул қилинди. Мисол тариқасида алоқа соҳасини кўриб чиқадиган бўлсак, мазкур Фармони билан тасдиқланган стратегиянинг “Қонун устуворлигини таъминлаш ва суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилишнинг устувор йўналишлари” деб номланган II-йўналишининг “Суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллигини таъминлаш, суднинг нуфузини ошириш, суд тизимини демократлаштириш ва такомиллаштириш”га қаратилган 2.1-бўлимидаги чора тадбирлар қаторига судлар фаолиятига замонавий ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш вазифаси киритилган. Шунингдек, «Иқтисодиётни ривожлантириш ва либераллаштиришнинг устувор йўналишлари» деб номланган III-йўналишининг «Таркибий ўзгартиришларни чуқурлаштириш, миллий иқтисодиётнинг етакчи тармоқларини модернизация ва диверсификация қилиш ҳисобига унинг рақобатбардошлигини ошириш» билан боғлиқ 3.2. бўлимидаги чора-тадбирлар сирасига «бошқарув тизимига ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш» дек стратегик вазифа киритилган. Юқорида қайд этилган ҳукумат қарорлари билан давлат бошқарув органлари зиммасига юкланган вазифа ва ташкилий масалалар, тармоқнинг бу даражадаги кенг кўламли фаолият йўналишларининг доираси, шунингдек асосий фаолият йўналишларидан ташқари амалга ошириладиган лойиҳаларнинг кўп тармоқли эканлиги компаниянинг ўрта ва узоқ муддатли стратегик ривожлантириш режаларини ишлаб чиқиш аҳамиятини янада оширади деган хулоса қилишимизга асос бўлади. Юқорида қайд этилган ҳаракатлар стратегияси доирасида миллий иқтисодиётни ислоҳ қилиш борасида ташқи савдо, солиқ ва молия сиёсатини либераллаштириш, тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш ва хусусий мулк дахлсизлигини кафолатлаш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини чуқур қайта ишлашни ташкил этиш ҳамда ҳудудларни жадал ривожлантиришни таъминлаш бўйича таъсирчан чоралар кўрилди. Фуқароларнинг ижтимоий ҳимоясини кучайтириш ва камбағалликни қисқартириш давлат сиёсатининг устувор йўналиши сифатида белгиланиб, аҳолини янги иш ўринлари ва кафолатли даромад манбаи, малакали тиббий ва таълим хизматлари, муносиб яшаш шароитлари билан таъминлаш сифат жиҳатидан янги босқичга кўтарилди. Шунингдек, инсон ҳуқуқларини таъминлаш, давлат органларининг ҳисобдорлигини кучайтириш ҳамда фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситаларининг роли, аҳоли ва жамоат бирлашмаларининг сиёсий фаоллигини ошириш бўйича тизимли ишлар амалга оширилди. Сўнгги беш йиллик ислоҳотларнинг натижасида мамлакатимизда “Инсон қадри устувор бўлган жамият ва халқпарвар давлат” ғояси асосида Янги Ўзбекистонни барпо 1 Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги «Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича ҳ