GLOBALLASHUV DAVRIDA OMMAVIY MADANIYATNING YOSHLAR TA’LIM-TARBIYASIGA TA’SIRI

Аннотация

Процесс глобализации порождает непредвиденные проблемы, а также несравненные новые возможности для человечества. Возрастают угрозы и риски против национального самосознания и духовных ценностей. Только эгоцентризм, беззаботный взгляд на труд, семью, потребительские настроения по-разному, особенно мастерски внедряются в умы молодежи. Культура того или иного народа изначально определяется спецификой, особенностями, взаимосвязью материальной и духовной деятельности этого народа, созданной в каждый общественно-исторический период. Именно поэтому важным признаком современной мировой культуры, основанной на современных технических устройствах, является популярность. Ключевые слова: социология, глобализация, молодежь, популярная культура, социализация, адаптация, социальная стратификация, культура. Rakhmatullayeva Ozoda Shakhriddinovna National University of Uzbekistan Faculty of Social Sciences Course of Sociology 4th year student Annotation: The process of globalization generates unforeseen problems, as well as incomparable new opportunities for humanity. Threats and risks against national identity and spiritual values are increasing. Only egocentrism, a carefree view of work, family, and consumer attitudes are being introduced into the minds of young people in different ways, especially masterfully. The culture of a particular nation is initially determined by the specifics, peculiarities, and interrelationship of the material and spiritual activities of this 117 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si people, created in each socio-historical period. That is why popularity is an important feature of modern world culture based on modern technical devices. Key words: sociology, globalization, youth, popular culture, socialization, adaptation, social stratification, culture. Ma’lumki, XXI asr - fan-texnika davri. G’arbdagi zamonaviy jamiyat va sharqona muhit o’rtasidagi adoptatsion jarayonlarning turli ijtimoiy guruhlarga, turli aholi qatlamiga turlicha ta’sirini yaqqol ko’rishimiz mumkin bo’lgan jamiyatda yashamoqdamiz. To’g’ri, globallashuv davri tezlikni, moslashuvchanlikni talab qiladigan davr va biz buni inkor eta olmaymiz. Biroq ommaviy madaniyat degan yana shunday kuchli oqim mavjudki, bu oqim o’z ichiga ijobiy xususiyatlar bilan birga salbiy xarakterni ham jamlab oladi. Shu bois Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev:“Biz yaratayotgan Yangi O’zbekistonning mafkurasi ezgulik, odamiylik, gumanizm g’oyasi bo’ladi. Biz mafkura deganda, avvalo, fikr tarbiyasini, milliy va umuminsoniy qadriyatlar tarbiyasini tushunamiz. Ular xalqimizning necha ming yillik hayotiy tushuncha va qadriyatlariga asoslangan”,1- deya kuchli globallashuv jarayonining insoniyatga beqiyos ta’siri haqida ta’kidlab o’tgan. Milliy mazmun va qiyofadan yiroq, rang-barang va turli shaklli, yengil musiqa tarzidagi san’at asarlari, beandisha klip va reklamalar, saviyasi sayoz mijozlarga mo’ljallangan – ommaviy madaniyat namunalaridir. Ommaviy madaniyatdan cheklashning o’zi chekli holat hisoblanadi. “Ommaviy madaniyat” nima o’zi? “Ommaviy madaniyat” ma’naviy tanazzulning debochasidir. Targ’ibotchilarning asl maqsadi ham millatning tarixan rivojlanib kelayotgan tub ildiziga bolta urish barobarida, ildizsiz daraxlarni yerga qulatish, mamlakat ertangi kelajagi bo’lgan yoshlarni marginal holatga tushirishdir. Ma’lumki, 1991-yil 20-noyabrda “O’zbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatining asoslari to‘g‘risida” gi Qonunining qabul qilinishi esa respublikamizda yoshlarning ijtimoiy va ma’naviy jihatdan yuksak darajada kamol topishiga qaratilgan davlat siyosatining muhim yo‘nalishlarini belgilab berdi va uni amalga oshirishning qonuniy asosini shakllantirdi. Bugungi kunga kelib esa aholi umumiy sonining 64% ni 30 yoshgacha bo‘lgan yoshlar tashkil etadi. Shulardan 28% ni 14 yoshdan 30 yoshgacha bo‘lgan yoshlar tashkil etmoqda.2 Mamlakat aholisining katta qismini yoshlarning tashkil qilishi bu regressivlik belgisi sanaladi. Shu jihatdan mamlakatimiz hududida yoshlarni ommaviy madaniyat xurujlaridan har tomonlama (siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy) himoya qilish maqsadida Prezidentimiz tomonidan 2016-yil 14-sentabrda “Yoshlarga oid davlat siyosati to‘g‘risida”gi Qonunning qabul qilinishi amaliy isbot kasb etdi. Demak, mamlakat ertangi kuni sanalgan yoshlarning turli oqimlarga qarshi kurashishini, ommaviy madaniyatning salbiy ta’siriga tushmasligining oldini olish masalalarini ilmiy jihatdan o’rganish mavzuning dolrazbligini o’zida ifodalaydi. Aynan O’zbekiston hududida so’nggi yillarda ta’lim sifatini oshirishga oid qator islohotlar amalga oshirilmoqda. Xususan, maktab ta’limi jarayonlarida milliy o’zlikni anglash, 1 Shavkat Mirziyoyev “Jamiyat hayotining tanasi iqtisodiyot bo’lsa, uning joni va ruhi ma’naviyatdir” – 19.01.2021. Prezident Matbuot Xizmati. 2 https://stat.uz/uz/component/search/ 118 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Vatanga bo’lgan muhabbatni kuchaytir