БОЛАЛАРДА УЧРАЙДИГАН ОҒИЗ КАСАЛЛИКЛАРИ: МУАММО ВА ЕЧИМЛАР

Аннотация

This article analyzes oral diseases in children, their primary causes, and prevalence. The study highlights the negative impact of infectious diseases, poor hygiene, and age-specific factors on children's health. The importance of preventive measures to address these diseases is emphasized. To ensure children's oral health, it is recommended to organize dental check-ups in schools and kindergartens, educate parents, and develop hygienic habits in children. Keywords: Oral diseases, prevention, children's health, hygiene, infectious diseases, stomatitis, caries, gingivitis, periodontal diseases. Кириш (Introduction): Болаларда оғиз касалликлари кенг тарқалган муаммолардан бири бўлиб, улар нафақат тиш ва оғиз бўшлиғига, балки умумий саломатликка ҳам салбий таъсир кўрсатади. Мактабларда стоматологик текширувларнинг йўқлиги ва ота-оналарнинг профилактикага етарлича аҳамият қаратмаслиги бу муаммони янада кучайтирмоқда. Оғиз бўшлиғидаги инфекция ва яллиғланиш жараёнлари нафақат оғизда оғриқ, балки кариеc, гингивит ва ҳатто менингит каби жиддий асоратларга олиб келиши мумкин. Ушбу мақоланинг мақсади болаларда учрайдиган оғиз касалликларининг асосий сабаблари ва уларни олдини олиш чора-тадбирларини ўрганишдир. 118 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Volume 1, Issue 4 Материаллар ва усуллар (Methods): Тадқиқот жараёнида 128 нафар болалар ўртасидаги стоматологик касалликларни аниқлаш мақсадида кўрсатилган манбалар таҳлил қилинди. Тадқиқот қуйидаги усуллар орқали ўтказилди: Болалар ўртасида стоматологик кўриклар ўтказиш; Бактериологик таҳлиллар орқали инфекцион агентларни аниқлаш; Болаларнинг гигиена одатлари ҳақида саволномаларни тўлдириш; Ота-оналар ва ўқитувчилар билан интервьюлар ўтказиш. Маълумотлар таҳлилида асосий эътибор оғиз касалликларининг турлари, тарқалиш даражаси ва уларнинг ёшга боғлиқ хусусиятларига қаратилди. Натижалар (Results): Таҳлил жараёнида қуйидаги натижалар аниқланди: Инфекцион касалликлар билан оғриган болаларнинг 30% да болаларда бактериал инфекцияларга (асосан, гингивит) учраганлиги аниқланди. Шундан, 15% болаларда вирусли инфекция (herpes simplex) қайд этилган. Гигиенага боғлиқ муаммолар туфайли 40% болаларда тиш чириш белгилари кузатилган. Бунинг асосий сабаблари тишларни нотўғри тозалаш ёки умуман тозалаб юрмасликдир. Ёш хусусиятлари кўра, мактабгача ёшдаги болаларда стоматит ва аллергик реакциялар кўпроқ қайд этилган. Мактаб ёшидаги болаларда пародонт касалликлари кенг тарқалган. Ёш гуруҳлари бўйича касалликлар тарқалиши бўйича Гистограммада болаларнинг ёш гуруҳлари бўйича стоматологик касалликлар тарқалиши кўрсатилган. 3-6 ёшда асосан стоматит ва кариеc учраган бўлса, 7-12 ёшда гингивит ва пародонт касалликлари кенг тарқалган. 13 ёшдан катта болаларда эса оғиз инфекциялари устунлик қилади. 119 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Volume 1, Issue 4 1-жадвал. Ёш гуруҳлари бўйича касалликлар тарқалиши: Ушбу графикда болаларнинг турли ёш гуруҳлари бўйича стоматологик касалликлар тарқалиши кўрсатилган. Ўрганилган 128 нафар болалар ўртасидаги 3-6 ёшдагилар, асосан стоматит (25%) ва кариез (20%) қайд этилган. 7-12 ёшда болалар орасида эса гингивит (40%) ва пародонт касалликлари (35%) кенг тарқалган. 13 ёшдан катта болаларда эса оғиз инфекциялари (30%) кўпроқ учрайди. Бу график ёшга боғлиқ касалликларнинг муаммоларини аниқлаш ва профилактика чораларини режалаштириш учун муҳимдир. Касалликларнинг асосий сабаблари (Пайчарт): Диаграммада болаларда стоматологик касалликларнинг тарқалишига сабаб бўлган асосий омиллар тасвирланган: Гигиена риоя қилмаслик натижасида (50%), жумладан тишларни тўғри тозалаб юрмаслик асосий омиллардан биридир. Шунингдек, Нотўғри овқатланиш рационида (35% болаларда) ширинлик маҳсулотларининг кўп истеъмол қилиниши касалликларни кучайишига сабаб бўлади. Шифокор кўригидан ўз вақтида ўтиб турмаслик (15% болаларда) ва мактабларда мунтазам стоматологик текширувлар йўқлиги ҳам муҳим омиллардан бири ҳисобланади. 120 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Volume 1, Issue 4 Жумладан, болаларнинг ёш гуруҳлари бўйича касалликларнинг тарқалиши қуйидагича: 1. Мактабгача ёшдаги (3-6 ёш) болалар ўртасида 25% да стоматит, 20% да кариес. Мактаб ёшидаги (7-12 ёш) болалар ўртасида 40% да гингивит, 35% да пародонт касалликлари, 13 ёшдан катта болалар 30% да оғиз инфекциялари (бактериал ва вирусли) кнг тарқалаётганлигини кўриш мумкин. 2. Тишларнинг ҳолати ва гигиенаси бўйича 50% болаларда тишларни нотўғри тозалаш қайд этилган. Болаларнинг 60% да тиш шифокорига мурожаат қилиш анча кечиктирилган. 3. Касалликлар билан боғлиқ сабабларга тўхталадиган бўлса, 35% ҳолатда тўғри овқатланмаслик ва ширинлик маҳсулотларининг кўп истеъмол қилиниши асосий сабаб бўлган. Қолаверса, 25% да ота-оналар томонидан профилактик чоралар олиб бориш учун етарлича тиббий салоҳи