MAMLAKATIMIZDA IQTISODIY XAVFSIZLIKNI TA’MINLASHDA TIKLANISH VA TARAQQIYOT JAMG‘ARMASINING O‘RNI

Аннотация

This dissertation presents information on the key role of the Fund for Reconstruction and Development of the Republic of Uzbekistan in protecting the economy of the Republic of Uzbekistan from internal and external influences and on which sectors of the economy the Fund pays the most attention to. Keywords: Economy of the Republic of Uzbekistan, Reconstruction and Development Fund, economic security, internal and external risks, financial stability, foreign exchange reserves, external debts, investment, innovation. РОЛЬ ФОНДА РЕКОНСТРУКЦИИ И РАЗВИТИЯ В ОБЕСПЕЧЕНИИ ЭКОНОМИЧЕСКОЙ БЕЗОПАСНОСТИ НАШЕЙ СТРАНЫ Аннотация. В данной диссертации представлена информация о ключевой роли Фонда реконструкции и развития Республики Узбекистан в защите экономики Республики Узбекистан от внутренних и внешних воздействий и о том, каким секторам экономики Фонд уделяет наибольшее внимание. Ключевые слова: Экономика Республики Узбекистан, Фонд реконструкции и развития, экономическая безопасность, внутренние и внешние риски, финансовая устойчивость, валютные резервы, внешние долги, инвестиции, инновации. Kirish: Bugungi kunda mamlakatimiz iqtisodiyoti jadal sur’atlarda rivojlanib bormoqda va bu Iqitisodiyot va moliya vazirligi tomonidan taqdim etilayotgan prognozlarda o‘z aksini topmoqda. Oxirgi 5 yil davomida O‘zbekiston Yalpi ichki mahsuloti sezilarli darajada o‘sishga erishdi. 867 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1 Xalqaro tajribalarni o‘rganish orqali iqtisodiyotning o‘sishini ta’minlashda turli xil qarashlarga ega bo‘lish mumkin. Har qanday rivojlanish ortida katta mashaqqat va uzoq muddatli tajriba yotadi. Mamlakatda iqtisodiy o‘sishni kuzatishda nafaqat uni tashqi tomonlama rivojlantirishimiz balki, ichki xavf va omillarni hisobga olish zarur. Jamg‘arma nafaqat tashqi balki, ichki iqtisodiy muammolarni bartaraf etishda mamlakatga yordam beruvchi ko‘prik vazifasini bajarib kelmoqda. Iqtisodiy xavf bu mamlakat, tashkilot yoki shaxsning iqtisodiy barqarorligi va rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan noaniqliklar, yo‘qotishlar yoki zarar ehtimollari yig‘indisidir. Iqtisodiy xavf omillari turli ko‘rinishlarda bo‘lishi mumkin va ular ichki yoki tashqi manbalardan kelib chiqadi. Asosiy qism: Mamlakat iqtisodiy xavfsizligi mustaqillik va barqaror rivojlanishni ta’minlashning asosiy omillaridan biridir. Ushbu maqsadga erishishda iqtisodiy infratuzilmani mustahkamlash, strategik loyihalarni moliyalashtirish va iqtisodiy zarbalarga bardoshli tizimni yaratishda Tiklanish va Taraqqiyot jamg‘armasi muhim ahamiyatga ega. Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi O‘zbekiston Respublikasining iqtisodiy barqarorligini mustahkamlashda davlat zaxiralari va investitsion salohiyatdan oqilona foydalanish vositasi sifatida shakllangan. Jamg‘arma O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan taqdim etilgan 2024-yilning 9 oyligi bo‘yicha konsolidatsiyalashgan budjetning umumiy daromadini 3,8 % ini hamda xarajtlarni 5% ini tashkil etgan(1-rasm). 1-rasm. 868 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1 Bunda shuni ko‘rishimiz mumkinki, jamg‘armaning ham mamlakatimiz iqtisodiyotida roli yuqori, ya’ni uning moliyaviy tomondan mamlakatni qo‘llab-quvvatlashidagi ishtiroki qanchalik ortib borishi kelajakda iqtisodiy rivojlanishda muhim ahamiyat kasb etadi. Jamg‘armaning maqsad vazifalaridan kelib chiqgan holda, moliyaviy barqarorlikni ta’minlash maqsadida davlat budjetining qo‘shimcha manbai sifatida moliyaviy resurslarni safarbar qilish orqali iqtisodiy siyosatni qo‘llab-quvvatlash, Strategik investitsiyalarni moliyalashtirish maqsadida infratuzilma, energetika va transport sohalaridagi yirik loyihalarni moliyalashtirishni amalga oshirish, tashqi iqtisodiy zarbalarga qarshi xavfsizlik yostiqchasi vazifasini bajarish maqsadida global iqtisodiy o‘zgarishlar yoki kutilmagan inqiroz sharoitida mamlakatning moliyaviy mustaqilligini ta’minlashdan iborat va ish faoliyatini yuritish hamda nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 16-maydagi “O‘zbekiston Respublikasining Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi faoliyatini tashkil qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori orqali amalga oshiriladi[1]. Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasining iqtisodiy xavfsizlikdagi roli Tashqi qarz yukini Valyuta zaxiralarini Iqtisodiy barqarorlikni optimallashtirishda davlat shakllantirishda qo‘llab-quvvatlashda tomonidan investitsion b arqaror bo‘lib iqtisodiyotning asosiy loyihalar va ijtimoiy kelayotgan xalqaro sektorlarini rivojlantirish sohalarga jalb etilgan valyutalardan uchun davlat kreditlari va qarzlarning qoplanishiga f oydalanish va grantlarini berish orqali yordam berish orqali diversifikatsiya qilish iqtisodiyotni rag‘batlantirish moliyaviy mustaqillikni orqali valyuta xavfini ta’minlash kamaytirish 2023-yilga kelib jamg‘arma tomonidan investitsion loyihalarga mablag‘ ajratish hajmi sezilarli darajada oshdi. Xususan, energetika sohasid