Globallashuv jarayonida yoshlarni axborot psixologik xavfsizligini ta’minlash davlat imiji sifatida.

Аннотация

Maqolada zamonaviy axborot tahdidlari sharoitida Jamiyat va davlatning axborot borasidagi rivojlanishi va psixologik xavfsizlikka tahdidlar siyosiy imij sifatida ko‘rib chiqiladi. Kalit so‘zlar: axborot-psixologik xavfsizlik, axborot-psixologik tahdidlar, manipulyatsiya texnikasi, jamiyat va davlatning axborot borasidagi xavfsizligi, (siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va ayniqsa ma'naviy) ro'y berayotgan o'zgarishlar. Hozirgi vaqtda ko‘plab rivojlangan davlatlarda jamiyatning mutlaqo boshqa turi, shakllanishi amalga oshayotgan jarayonini kuzatishimiz mumkinki, unda axborot, bilim asos bo'lib xizmat qilayotganini guvohi bo‘lishimiz mumkin. Gap biz barcha iqtisodiy rivojlangan mamlakatlarda turli darajadagi intensivlikka o'tish amalga oshiriladigan axborot jamiyati haqida ketayapti. Ushbu jamiyatning o'ziga xos xususiyati, uning global tabiatidan kelib chiqqan holda, axborot va bilimlarni raqobat yuzaga keladigan jamiyat va davlatning asosiy strategik manbasiga aylantirish, shuningdek mamlakatlar va odamlar o'rtasidagi farq belgilarini bosqichma-bosqich yo'q qilish, madaniy va ilmiy belgilar va normalarni birlashtirishdan iborat. Ko‘plab davlatlar shuning bilan go‘yoki o‘z siyosiy imijini qayta shakllantirayotganday. Zamonaviy jamiyat sharoitida ishonch bilan aytishimiz mumkinki, axborot texnologiyalari endi inson hayotining barcha sohalariga tezda integratsiyalashmaydi, balki u yerda zich joylashib olgan va ularsiz yashash imkonsiz bo'lib tuyuladi. Bugungi kunda inson hayotining mutlaqo barcha sohalariga axborot texnologiyalari ta'sir ko'rsatmoqda va ma'lumotlardan to'g'ri foydalanish qobiliyati bilan bog'liq masalalar kundan-kunga dolzarb bo'lib bormoqda. Oxirgi holat yosh avlodning sotsializatsiya jarayoniga kuchli ta'sir ko'rsatadi va yoshlarni tarbiyalash jarayonida an'anaviy sotsializatsiya institutlarining roli haqidagi g'oyani o'zgartiradi. Ijtimoiy hayotning barcha sohalariga tobora chuqurroq kirib boradigan zamonaviy axborot texnologiyalari yosh avlod ongi va xulq-atvoriga ta'sir ko'rsatmoqda. Shunday qilib, yoshlarning ijtimoiy rivojlanishi jamiyatimiz axborot 24 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Volume 1, Issue 4 makonining mazmuni, u qanday madaniy qadriyatlar bilan ifodalanganligi va ularning yosh avlodga qanday yetkazib berilishi bilan belgilanadi, bu o'z amaliyotida nafaqat axborot jamiyatining yangi imkoniyatlari va mahsulotlarini, balki undan kelib chiqadigan tahdidlarni ham keltirib chiqaradi. Axborot jamiyati-bu rivojlanish darajasi qat'iy ravishda to'plangan va ishlatilgan ma'lumotlarning miqdori va sifati, uning erkinligi va mavjudligi bilan belgilanadigan jamiyat. Yoshlar axborotlashtirish jarayonlarida qabul qiluvchilar, ular axborot xizmatlarini yaratish va iste'mol qilish jarayoniga faol kiritilgan. Shu munosabat bilan, bugungi kunda yoshlarga samarali axborot ta'siri axborot uzatishning elektron vositalaridan faol foydalanishga bog'liq. So'nggi o'n yilliklarda ijtimoiy hayotning turli sohalarida (siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va ayniqsa ma'naviy) ro'y berayotgan o'zgarishlar butun qadriyatlar tizimini tubdan o'zgartirdi, aholining katta qismida, birinchi navbatda, yoshlarda chalkashlik, noaniqlik holatini keltirib chiqarganliklarini ham kuzatish mumkin. Eski qadriyatlar tizimi yo'qolib borayotganday, yoshlarga ta'sir qilishning ilgari qo'llanilgan ko'plab usullari va vositalari rad etilmoqda va yangi tizim hali ham yaratilmoqda. Axborot oqimlarining tajovuzkorligi, ularning yuqori darajadagi yangilanishi axborot olish, qayta ishlash, saqlash, uzatish, media madaniyatini o'zlashtirish zarurligiga yangi yondashuvlarni talab qiladi [1]. Axborot jamiyati sharoitida yoshlar hayoti masalalari, shuningdek, huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati shakllanishi sharoitida yoshlar bilan ishlash sohasini axborot bilan ta'minlash muammolari yosh fuqarolarni ijtimoiy hayotga kiritish uchun ayniqsa dolzarb bo'lib tuyuladi. Aynan yoshlar axborot jamiyatining asosiy yo'nalishi bo'ladi, chunki uning qadriyat yo'nalishlari, ma'lumoti, madaniyati va axloqiy tamoyillari nafaqat ushbu jamiyatning butun qiyofasini, balki sivilizatsiyaning yanada mavjud bo'lish imkoniyatini ham belgilaydi. Ushbu tamoyil axborot jamiyatida ta'lim, fan va madaniyatni yanada rivojlantirish jarayonida muhim ahamiyatga ega bo'lishi kerak. Axborot sohasi ijtimoiy hayotning tizimini tashkil etuvchi elementidir, ya'ni zamonaviy jamiyatda ushbu soha endi iqtisodiyot, siyosat, mudofaa qurilishi va hokazolarning "manfaatlariga xizmat qilish" dan iborat yordamchi rol o'ynamaydi, aksincha, mutlaqo mustaqil va shu bilan birga eng muhimlaridan biri, shu jumladan davlat boshqaruvi nuqtai nazaridan ham. Globallashuv davrida insoniyatning "madaniy manfaatlarini" boshqarish huquqi uchun kurash sanoat madaniyati doirasidagi hududlar va bozorlar uchun kurash kabi keskinlashadi [2. C. 146]. 25 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: Internat