ЎЗБЕКИСТОН АҲОЛИСИНИНГ ЭКОЛОГИЯ ВА ТОЗА МУҲИТДА ЯШАШИ ҲОЛАТИДАГИ МУАММОЛАР

Аннотация

This article reveals that educating our population in ecological culture and living in a clean environment causes a number of problems, and the level of provision of sanitation services to the population is very low, and the ability of our population to comply with environmental laws and regulations is also not high. Keywords: Civilization, ecological culture, global world, clean nature, sanitation and hygiene, landscape, drought, modern innovation, Aral Sea. ПРОБЛЕМЫ ЭКОЛОГИИ И ОБЕСПЕЧЕНИЯ ЭКОЛОГИЧЕСКИ ЧИСТЫХ УСЛОВИЙ ПРОЖИВАНИЯ НАСЕЛЕНИЯ УЗБЕКИСТАНА Аннотация. В данной статье рассматривается тот факт, что воспитание у нашего населения экологической культуры и проживания в чистой окружающей среде вызывает ряд проблем, а уровень предоставляемых населению санитарных услуг очень низок, а также несоблюдение нашим населением экологических норм законы. Была выявлена информация, что способность следовать процедурам также невысока. Ключевые слова: Цивилизация, экологическая культура, глобальный мир, чистая природа, санитария и гигиена, ландшафт, засуха, современные инновации, Аральское море. Цивилизациянинг ривожланиши ва инсониятнинг табиатга таъсири тобора чуқурлашиши оқибатида аҳвол янада ёмон томонга ўзгармоқда. Бугунги кунда ибтидоий соф табиат ҳақида гапирмаса ҳам бўлади. Чунки ер юзидаги бепоён ўрмонлар қирқилиб кетди, ката-катта ҳудудлар деҳқончилик қилиш мақсадида ўзлаштирилди, дорилар билан ўғитланди, тоза ҳаво ва табиат ҳар хил чиқинди ҳамда газлар билан ифлосланди. глобал 734 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1 дунёда кузатилаётгани каби мамлакатимизда ҳам экология билан боғлиқ муаммолар долзарб аҳамият касб этиб бормоқда. Аҳолимизни экология маданиятига ва тоза муҳитда яшашга ўргатиш қатор муаммоларни келтириб чиқармоқда. Аҳолига санитария тозалаш хизмати кўрсатиш даражаси жуда паст Масалан, республикамизда 53% аҳолига санитария тозалаш хизматлари кўрсатилади, холос. Шундан атиги 15% хусусий сектор ҳиссасига тушади. Аҳолимизнинг экологияга оид қонунларга. Тартибларга риоя этиш кўникмаси ҳам юқори эмас. Масалан, 1996 йилда табиатдан оқилона фойдаланиш тартибларини бузганлиги учун 12 мингдан зиёд мансабдор шахслар ва фуқаролар маъмурий жазога тортилган, улардан 5,3 миллион жарима ундириб олинган. Мутахассислар фикрича, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва аҳолига зарур тозалик, маиший чиқиндиларни қайта ишлаш бўйича санитария хизматлари кўрсатиш бир қатор ижтимоий аҳамиятга эга чора тадбирларни амалга оширишни талаб қилади. Уларга: 1) санитария гигиена аҳволи ва аҳолининг касалланиш даражсининг юқори эканлиги; 2) ер ресурларининг камайиши ва ортиқча эксплуатация қилинаётгани; 3) ландшафт генетик барқарорлиги ва мувозанатининг бузилишидир1. Ўзбекистон Евросиё материгининг марказий қисмида жойлашган, бу ҳудудда океан йўқ. Республикамиз Жануб ва Шарқ томондан баланд тоғлар билан ўралган бўлиб, ҳудудининг 80% чўл ва чала чўллардан иборат. Ёзда қуёш нури таъсирида чўллар устида тропик тўзон ҳаво массаси шаклланади ва у атроф муҳитга хавф солади. Натижада қурғоқчилик кучаяди, сув танқислиги ошиб аҳоли саломатлигига салбий таъсир этади, ландшафт барқарорлиги ва мувозанатининг бузилишига олиб келади. Маълумотларга кўра, Қароқолпоғистон Республикаси, Хоразм, Навоий, Жиззах, Сирдарё, Сурхандарё ва Қашқадарё вилоятларида чўлланиш даражаси юқори. Умуман, Ўзбекистонда 22 миллион гектар ер чўлланишга мойил, мавжуд яйловларнинг 43% инқирозга учраб бўлган. Устига устак суғориладиган ерлар ҳам йилдан йилга қисқармоқда. Орол денгизининг қуриган ҳудудидан туз ва бошқа минерал моддаларнинг шамол орқали тарқалиши эса вазиятни табора мураккаблаштирмоқда. Кейинги 50 йил ичида Орол денгизи йўқолиш арафасидадир2 Ўзбекистонда замонавий технологияларга асосланган корхоналарнинг қурилиши, маиший хизмат турларининг кенгайиши билан бирга ён атрофга чиқиндилар ташлаш, кўча ва уй атрофларини булғаш каби ғайритиббий ҳолатлар юзага келаётгани сир эмас. Умуман республикамизда ободонлаштириш, атроф муҳитни тозалаш муммога 1 Қаранг: Доклад о человеческом развитии. Узбекистан 1999. Ташкент:Узбекистан, 2000. С. 73.). 2 Турсунов С. Табиат муҳофазаси ҳаёт мамот масаласи//Халқ сўзи, 2018, 19 июнь.). 735 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1 айланган. Аҳоли экология маданиятининг пастлиги республикамиз ҳукуматини махсус чора тадбирлар дастурини ишлаб чиқишга ва уни амалга оширига ундади. Бу ўринда Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Маиший чиқиндилари чора тадбирлари тўғрисида”ги Қарори (2018, 18май)ни эслаш лозим. Қарорда Ўзбекистонда атроф муҳитни муҳофаза қилишни таъминлаш, табиий ресурлардан оқилона қойдаланиш, жойларда санитария ва эклогия ҳалатини яхшилаш борасида изчил сиёсат олиб борилмоқда. Қисқа муддатда қаттиқ маиший чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга оширувчи инфратузилма шакллантирилди, умумий қувватйилига миллион тоннадан ошадиган маиший чиқиндиларни қайта ишлаш қувватига эга кластерлар яратилди, санитария ва тозалик ишлари билан шуғулланувчи комплекслари ташкил этилди. Шу билан бирга, Қа