METAVERSE VA UNING IQTISODIY IMKONIYATLARI

Аннотация

Данная статья посвящена изучению концепции Метавселенной и её экономических возможностей. Метавселенная становится новой парадигмой в цифровой экономике. В статье рассматриваются экономические возможности, связанные с Метавселенной, новые бизнес-модели и социально-экономические эффекты, вытекающие из них. Ключевые слова: Метавселенная, экономика, цифровые технологии, бизнес- модели, инновации. Kirish. Metaverse - bu raqamli va fizik dunyo o'rtasidagi integratsiya asosida qurilgan yangi interfeys bo‘lib, virtual va kengaytirilgan reallik texnologiyalari yordamida foydalanuvchilarga innovatsion tajriba taqdim etadi. Bu atama dastlab ilmiy fantastik adabiyotlarda qo'llanilgan bo‘lsa-da, bugungi kunda texnologik rivojlanish natijasida amaliy hayotga kirib kelmoqda. Iqtisodiy imkoniyatlar: Metaverse iqtisodiyoti raqamli xizmatlar va mahsulotlar uchun yangi bozorlarga yo‘l ochadi. Virtual savdo: Elektron tijorat yangi darajaga ko'tarilib, foydalanuvchilar o'z avatarlari uchun tovarlar xarid qilmoqda. Ko‘ngilochar sektor: Video o‘yinlar, virtual tadbirlar va raqamli san’at bozorida inqilob yuz bermoqda. Soʻnggi paytlarda Metaverse atamasidan juda ko’p foydalanmoqdamiz. Ushbu konsepsiya bor-yoʻgʻi bir necha oy ichida Facebook va Microsoft kabi mashhur kompaniyalar qatorida muhokama qilinadigan trend mavzuga aylandi. Xoʻsh, Metaverse nima o`zi? U bizning hayotimizga qachon kirib keldi? Koʻplab kompaniyalar metamaʼlumotlar bazasidan 148 ` foydalanishni rejalashtirmoqdalar, bu esa odamlarning ishlash, oʻynash, elektron tijorat va ijtimoiy muloqot qilishlari mumkin boʻlgan keyingi avlod immersiv virtual olamlari uchun katta ahamiyat kasb etadi. Metaverse aslida Virtual Reallikmi? Metaverse kompyuter uskunalari orqali real dunyoni parallellashtirish va virtual reallik (VR) hamda kengaytirilgan reallik (AR) imkoniyatlarini yoʻnaltirishga qaratilgan texnologiyalardan iborat. Endilikda Meta nomi ostida Facebook, Metaverse kelajagini oʻrganib, shu bilan birga uni muqobil dunyoga aylantirish uchun koʻproq asbob va uskunalar ishlab chiqishga harakat qilmoqda. Kompaniya kiyilganda foydalanuvchilarga ushbu muqobil dunyoda narsalarga tegishiga imkon beradigan taktil qoʻlqop ustida ishlayotganlarini eʼlon qilgan edi. Meta "Virtual olamda haqiqiy olamdagidek epchil boʻla olmaymiz" deb tan oldi, lekin ushbu qoʻlqoplar bilan vaziyatni oʻzgartirishga harakat qilinmoqda. Kompyuterga foydalanuvchining qoʻl harakatlarini tushunish va aks ettirishda yordam berish bilan birga, qoʻlqoplar bosim, tekstura va tebranish kabi narsalar uchun bir qator murakkab, nozik sezgilarni yaratish orqali foydalanuvchi harakatlarini taʼminlashga qaratilgan. Meta foydalanuvchilarning qoʻlqop bilan ishlashini quyidagicha taʼriflaydi: “Oʻta real 3D avatar bilan virtual 3D boshqotirmasi ustida ishlayotganingizni tasavvur qilib koʻring. Stoldan virtual jumboqni olganingizda, u avtomatik ravishda barmoqlaringiz harakatini toʻxtatadi va xuddi qoʻlingizda turgandek tuyuladi. Buyumni tekshirish uchun yaqinroq ushlaganingizda, uning qirralari aniqligi va sirtining silliqligini sezasiz, soʻngra uni joyiga qoʻyganingizda oʻzingizdan qoniqish his qilasiz.” [4] Mavzuga oid adabiyotlarning tahlili. Metaverse mavzusidagi ilmiy va amaliy manbalar uning rivojlanish istiqbollari va iqtisodiy ta'sirini o‘rganishda muhim rol o‘ynaydi. Masalan, Deloitte kompaniyasining 2023-yilgi hisobotida metaverse iqtisodiyoti global yalpi ichki mahsulotning o‘sishida muhim omil bo‘lishi keltirilgan. Shuningdek, Smith (2023) o‘z tadqiqotida Metaverse'ning start-uplar uchun o‘ziga xos imkoniyatlar yaratishini tahlil qilgan. [3] Tadqiqot metodologiyasi. Mazkur maqolani yozishda ilmiy adabiyotlar tahlili va sifatli tadqiqot metodlari qo‘llanildi. Iqtisodiy statistikalar va jahon miqyosida faoliyat yurituvchi kompaniyalarning hisobotlari asosida Metaverse iqtisodiyoti haqidagi ma'lumotlar umumlashtirildi. AQSh metaverseni jadal rivojlantirmoqda. Tadqiqotga ko'ra, Amerika Qo'shma Shtatlari yillik yalpi ichki mahsulotga 760 milliard dollardan 2035 milliard dollargacha hissa qo'shish potentsialiga ega bo'lgan metaverse global rivojlanishida kuchli o'ringa ega bo`lib bormoqda. Hisobotda ta'kidlanishicha, Amerika kompaniyalari hozirda metaversedan yangi kompaniyalar yaratish uchun foydalanmoqda. Daromad manbalari va ko`rsatkichlarni oshirish ko`zda tutilmoqda. AQShdagi brendlar va chakana sotuvchilar virtual tovarlarni jismoniy buyumlari bilan birga sotmoqda. Ayni paytda, boshqa Amerika kompaniyalari o'zlarining jismoniy mahsulotlarini targ'ib qilish va xaridorlarga xarid qilishdan oldin ularni virtual qoplamalar orqali sinab ko'rishga imkon berish uchun metaversedan foydalanadilar. Bundan tashqari, hisobotda Amerika kompaniyalari qanday qilib yaxshilangan operatsion samaradorlikka guvoh bo'layotgani tasvirlangan, xususan, VR xodimlarini immersiv o'qitish va onlayn o'zaro munosabatlarni yanada realroq qilish orqali masofaviy ishlashni yaxshilash. [2] Raqamli egizaklar, masalan, AQSh kompaniyalari tom