RAQAMLI IQTISODIYOT VA UNING GLOBAL IQTISODIY TIZIMDAGI O’RNI

Аннотация

Цифровая экономика-это форма современной экономической деятельности, которая осуществляется с помощью цифровых технологий и включает такие компоненты, как интернет, искусственный интеллект, большие данные и облачные вычисления. Он играет важную роль в глобальной экономической системе, поскольку цифровые технологии ускоряют экономический рост, создают новые рабочие места и способствуют интеграции между странами. Цифровая экономика стимулирует инновации, повышает конкурентоспособность и ведет к позитивным изменениям в социальной жизни. Ключевые слова. Цифровая экономика,глобальная экономическая система,цифровые технологии, инновации, экономический рост, рабочие места, искусственный интеллект, цифровые услуги, рабочие места. Raqamli iqtisodiyot — bu raqamli texnologiyalar, xususan, internet, sun'iy intellekt (AI), katta ma'lumotlar (Big Data), bulutli hisoblash (Cloud Computing), va boshqa ilg‘or yechimlar asosida shakllangan iqtisodiyot modeli. U ishlab chiqarishdan tortib to xizmat ko‘rsatish va savdogacha bo‘lgan barcha sohalarda innovatsiyalarni joriy etish orqali samaradorlikni oshirish va yangi biznes imkoniyatlarini yaratishga qaratilgan. Raqamli iqtisodiyotning asosiy elementi — raqamli infratuzilma bo‘lib, unga mobil aloqa tarmoqlari, internet xizmatlari, texnologik platformalar va shaxsiy qurilmalar kiradi. Ushbu iqtisodiyot an'anaviy sohalarni raqamlashtirish orqali global iqtisodiy jarayonlarga chuqur ta'sir ko‘rsatmoqda.Raqamli iqtisodiyotning asosiy xususiyatlari. Innovatsiyaga asoslangan rivojlanish: Raqamli texnologiyalar yangi mahsulotlar va xizmatlarni yaratishga imkon beradi. Masalan, elektron tijorat (e-commerce) yoki onlayn to‘lov tizimlari an'anaviy savdo tizimlarini o‘zgartirdi. Ma'lumotning markaziy o‘rni: Ma'lumotlar raqamli iqtisodiyotning "yangi nefti" deb ataladi. Big Data va sun'iy intellekt yordamida tashkilotlar qarorlarni samarali qabul qilishi va bozor tendensiyalarini aniqlashi mumkin. 96 ` Globallashuv: Internet yordamida kichik bizneslar ham xalqaro bozorga chiqish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Masalan, Amazon yoki Alibaba kabi platformalar dunyo miqyosida savdo qilishni osonlashtirdi. Raqamli xizmatlarning ustunligi: Bugungi kunda ko‘plab xizmatlar (masalan, moliyaviy xizmatlar, ta'lim, sog‘liqni saqlash) onlayn platformalarda amalga oshirilmoqda. Raqamli iqtisodiyotning asosiy komponentlari. Elektron tijorat: Internet orqali savdo va xizmatlar ko‘rsatish. Masalan, O‘zbekistondagi Click va Payme kabi to‘lov tizimlari elektron tijoratni rivojlantirishda asosiy rol o‘ynamoqda.. Fintech (moliyaviy texnologiyalar): Bank va moliya xizmatlarini raqamlashtirish. Bu soha raqamli to‘lov tizimlari, blokcheyn texnologiyalari va onlayn kreditlash kabi innovatsiyalarga asoslangan. Sun’iy intellekt va avtomatlashtirish: Biznes jarayonlarini optimallashtirish va inson ishtirokini qisqartirish orqali samaradorlikni oshirish. Bulutli texnologiyalar: Ma'lumotlarni saqlash va ulardan foydalanish usullarini soddalashtirish. Bulutli texnologiyalar tashkilotlar uchun IT infratuzilmasini arzonlashtirish imkonini beradi.Mobil texnologiyalar: Mobil qurilmalar orqali xizmat ko‘rsatish bozorni kengaytiradi. Masalan, mobil ilovalar orqali bank xizmatlaridan foydalanish yoki oziq-ovqat buyurtma qilish. Raqamli iqtisodiyot so‘nggi yillarda global iqtisodiy o‘sishning asosiy omiliga aylangan. Masalan, texnologiya gigantlari (Google, Apple, Amazon, Microsoft) dunyo bozorining yetakchi kompaniyalari hisoblanadi Ish o‘rinlarini yaratish: Raqamli ekotizim yangi ish o‘rinlarini yaratmoqda. Masalan, IT mutaxassislari, dasturchilar, ma'lumotlar tahlilchilari kabi kasblarga talab ortib bormoqda. Savdo va iqtisodiy aloqalarni kuchaytirish: Elektron tijorat orqali millatlararo savdo hajmi keskin oshdi. Bu jarayon rivojlanayotgan davlatlarga xalqaro bozorlarga chiqish imkonini beradi.Raqobatbardoshlikni oshirish: An'anaviy sanoatlar raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali o‘z faoliyatini samarali qilishga majbur bo‘lmoqda. Innovatsion iqtisodiy model: Traditsion iqtisodiy tizimdan farqli o‘laroq, raqamli iqtisodiyot innovatsiyalarni tezroq qabul qilib, ularni iqtisodiy faoliyatning asosiy qismiga aylantiradi.Raqamli iqtisodiyotning afzalliklariSamaradorlikning oshishi: Avtomatlashtirish va optimallashtirish tufayli xarajatlar kamayadi va vaqt tejaladi.Global bozorga chiqish imkoniyati:: Internet orqali kichik korxonalar ham dunyo bo‘ylab mijozlarga xizmat ko‘rsatishi mumkin.Yangi ish o‘rinlari yaratilishi: Raqamli iqtisodiyot yangi kasblar va faoliyat turlarini yaratadi (masalan, data analitik, sun'iy intellekt mutaxassisi). Raqamli iqtisodiyot – raqamli texnologiyalarga asoslangan elektron biznesva elektron tijorat bilan chambarchas bog‘liq iqtisodiy faoliyat, hamda shu faoliyatnatijasida ishlab chiqariladigan va sotiladigan raqamli tovarlar, xizmatlaryig‘indisidir. Ba’zida u internet iqtisodiyoti, yangi iqtisodiyot yoki veb-iqtisodiyotdegan terminlar bilan ham ifodalanadi. Raqamli iqtisodiyotning o'sishi raqamli v