EKOLOGIK TOZA MAHSULOT TANLOVI: YORLIQLASH VA QADOQLASH

Аннотация

Ekologik toza mahsulot hozirgi kunning dolzarb masalalaridan biri sifatida, ko‘rib chiqilishi kerak bo‘lgan mavzular sirasiga kiradi. Shundan kelib chiqib maqolada ekologik madaniyatni iste’molchilar o‘rtasida rivojlantirish, yorliqlangan va qadoqlangan mahsulotlarga bo‘lgan bilimni oshirish, bu orqali ekologik toza mahsulotlar harid qilish qobiliyatini shakllantirishga qaratilgan fikr mulohazalar yuritilgan. Shu masalalardan yuzasidan maqolada taklif va tavsiyalar berib o‘tilgan. Kalit so‘zlar: ekologiya, yorlig‘, iste‘mol savati, menejment, standart, atrof – muhit, iste’molchi. Ekologik yorliq - bu ekologik toza mahsulot va xizmatlarni aniqlash va targ‘ib qilish uchun yaratilgan ekologik yorliqlash tizimi. Barqarorlik va atrof-muhit ma’suliyati bo‘yicha o‘sib borayotgan global xabardorlik va talabga javoban ishlab chiqilgan EKO yorlig‘i ham iste’molchilarni, ham ishlab chiqaruvchilarni atrof-muhitga zararni minimallashtiradigan mahsulot va xizmatlarga yo’naltiradi. Ushbu yorliqning maqsadi atrof-muhitga ta’sirni kamaytirish va tabiiy resurslarni tejashga mo‘ljallangan mahsulot va xizmatlarni ta’kidlashdir. Tasavvur qiling, siz supermarketga borasiz yoki veb-do‘konga kirasiz. Xarid qilish uchun turli xil mahsulotlarni tanlaganingizda, xarid savatingizdagi uglerod izini kam saqlash uchun ekologik toza mahsulotni sotib olishga qaror qilasiz. Savatingizning umumiy ekologik tozaligini idrok etish bilan bog‘liq holda, ushbu ekologik toza xaridni amalga oshirishingiz muhimmi? Albatta muhim, lekin bu mahsulotlarni ekologik tozaligini bilishda iste’molchilarda ekologik madaniyatning rivojlanganligi muhim ahamiyat kasb etadi. "Organik", "adolatli savdo" va "yashil barg" kabi mahsulot yorlig‘i iste’molchilarning xatti-harakatlarini barqaror alternativlarga yo‘naltirishga yordam beradi. Biroq, yorliqlash idrok va mulohazalarni buzishi mumkin bo‘lgan psixologik ta’sirga ham ega. Misol uchun, oziq-ovqat mahsuloti "organik" deb belgilangan bo‘lsa, u ko‘pincha kamroq kaloriyali tarkibga ega, yaxshiroq ta’mga ega va umuman olganda yuqori sifatdagi mahsulot ham bo‘lishi mumkin. Yorliqlash, shuningdek, atrof-muhitga ta’sir qilish haqidagi xulosalarni noto‘g‘ri olib borishi mumkin. "Organik" oziq- ovqat mahsulotlari yuqori uglerod izi bo‘lgan oziq-ovqat mahsulotlari bilan birlashtirilganda, odamlar butun ovqatning uglerod izi kamayishini sezadilar. Misol uchun, odamlar ikkita benzinli avtomobilni biriga qaraganda yuqoriroq atrof-muhitga ta’sirini to‘g‘ri qabul qilishsada, ular ikkita gibrid avtomobilning bitta gibrid avtomobil kabi atrof-muhitga ta’siri bir xil deb o‘ylashadi. Atrof-muhitga zarar yetkazmaydigan buyumni tanlashga ko‘proq tayyor bo'lish va atrof- muhitga zarar yetkazadigan narsa boshqa mahsulotga qaraganda qimmatroq bo'lsa ham, sotib olish qarorlari iste’molchilarda ko‘p uchrab turadi [1]. Buning sababi axloqiy tozalash bo'lishi mumkin. Iste’molchilar atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha keyingi qarorlar qabul qilish orqali o‘zlarining o‘tmishdagi xatti-harakatlarining atrof-muhitga salbiy ta’sirini qoplashga moyil bo‘lishadi [2] 138 Oziq-ovqat va kiyim-kechak kabi mahsulotlar ko‘pincha ketma-ket sotib olinadi. Iste’molchilar oziq-ovqat do‘konlaridagi xarid qilish yo‘laklariga tashrif buyurganlarida va onlayn veb-do‘konlarda mahsulotlarni tanlaganlarida, mahsulotlar vaqtinchalik masofalar bo‘ylab tanlanadi. Shu sababli, iste’molchilar xarid qilish ketma-ketligidagi narsalarning atrof- muhitga ta’sirini qanday ta’sir qilishini o‘ylashlari kerak, ammo bu holatlar ilgari hech qachon o‘rganilmagan. Tadqiqotning asosiy maqsadi mahsulotning eko-yorlig‘i iste’molchi tanlovini baholashda ketma-ket tartib ta’siri bilan o‘zaro ta’sirini o‘rganish orqali ushbu bo‘shliqni to‘ldirishdan iborat (1 - rasm). 1-rasm. Ekologik yorliq belgilari Manba: https://www.ecolabel.com/en/what-is-an-eco-label Ekologik yorliqlash so'nggi to'rt yillikda ekologik menejment vositalarining eng faol rivojlanayotgan vositalaridan biridir. Ekologik yorliqning sinonimlari sifatida quyidagi belgilar ishlatilishi mumkin: ekologik yorliqlar, yorliqlar, deklaratsiyalar. Ularning barchasi mahsulotlarga yoki ularning qadoqlariga nisbatan qo‘llaniladigan va mahsulotlarning ekologik xavfsizligining yuqori darajasidan dalolat beruvchi atrof-muhitning farqlanish belgilaridir [3]. Ekologik yorliqlarning afzalliklari va xususiyatlari quyidagilardan iborat: Atrof-muhit standartlari: EKO yorlig‘i ekologik barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan qat’iy standartlar bilan tavsiflanadi. Ushbu standartlar mahsulot va xizmatlarning butun hayot aylanishi davomida atrof-muhitga ta’sirini kamaytirishga qaratilgan. Ushbu standartlarning asosiy elementlari energiya samaradorligi, zararli kimyoviy moddalardan foydalanishni kamaytirish, chiqindilarni boshqarish va resurslardan barqaror foydalanishni o‘z ichiga oladi. Barqarorlik: EKO yorlig‘i mahsulot va xizmatlarning atrof-muhitga ta’sirini kamaytirish orqali yanada barqaror dunyoni yaratishga qaratilgan. Bu ishlab chiqari