TALABALARNING KREATIV FAOLIYATINI SAMARALI RIVOJLANTIRISH IMKONIYATLARI

Аннотация

This article provides detailed considerations on the new forms and different degrees of differentiation of important innovative methods in the formation of the creative functions of future teachers, the creative application of pedagogical innovations in pedagogical practice, as well as the task of developing the creative functions of future teachers, consistently equipping them with pedagogical innovations, and teaching them to analyze and apply innovative methods. Key words: creativity, pedagogical innovation, local level, absolute level, subjective measurement-level, innovative environment, positive outcome 684 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Ma’lumki, kraytiv va kryativlik tushunchalari bugungi pedagogika sohasida juda ko’p ishlatilayotgan tushunchalardan biri hisoblanadi. Bu tushuncha o’zida xilmaxillikni aks ettiradi. Pedagogikada o’qituvchi kasbiy faoliyatidagi ijodiy yonashuvda yaqqol namoyyon bo’ladi. Bo‘lajak o‘qituvchilarning kreativ funksiyalarini shakllantirishdagi muhim innovatsion usullarning yangi ko’rinishlari mavjud bo’lib, ular bir necha darajalarda farqlanadi. Birinchi, absolyut daraja; ikkinchi,lokal-absolyut daraja; uchinchisi esa shartli daraja; yana biri sub’ektiv daraja kabilar. Bu farqlar ularning qo‘llanish sohasi va aniqlik darajasi bilan bog‘liqdir. Pedagogik innovatsiyalar samaradorligining o‘lchovi sifatida optimallik o‘qituvchi va o‘quvchilarning oldindan belgilangan bilimlar natijasi uchun kuch- quvvat sarflashni talab etadi. Belgilangan natija uchun bir xilda kuch sarflansa-da, natijalar har xil bo’ladi. Shuning uchun ham imkon qadar natija uchun kam kuch sarflash, ayniqsa, kam vaqt sarflash evaziga yuqori samaradorlikka erishishni ko’zlash muhim. Xuddi mana shuning o‘zi pedagogik innovatsiyalarning optimallik darajasini ko’rsata oladi. Innovatsion usullar o’qituvchi faoliyatida ijobiy yutuqlar uchun keng imkoniyatlar eshigini ochishga xizmat qilishi kerak. Lokal, absolyut, shartli, subektiv o’lchov-darajadagi texnologiklik, kuzatuvchanlik, natijalarning qayd etilganligi o‘qitishning yangi usullari, metodlarini baholash orqali namoyon bo‘ladi. Mazkur o‘lchovning ahamiyatli jihati shaxs, uning idroki va tushunchalarini shakllantirishning bir butunligida namoyon bo‘ladi. Pedagogik amaliyotda yangi g‘oyalar va texnologiyalar tor, cheklangan darajada qo‘llanish doirasiga ega bo‘lib qoladi. Bu asosan o‘quv jarayonining texnik ta’minoti va o‘qituvchi faoliyatining o‘ziga xosligi bilan bog‘liq. Bunday vaziyatda pedagogik yangiliklar haqida fikr yuritish ahamiyacizdir. O‘qituvchilarni yangi tajribalarni ommalashtirish muhim ahamiyatga egaligiga ishontirish asosida ularda yangiliklarni o‘zlashtirish ehtiyoji hosil qilinadi. Bu yangiliklar mutaxassislar tomonidan tezkor maslahatlar berish, maxsus seminarlar va treninglar tashkil etish, konferensiyalarda chiqishlar qilish, bo‘lajak o‘qituvchilarga esa turkum ma’ruzalar o‘qish orqali etkaziladi[3]. Pedagogik tajribada pedagogik innovatsiyalarni ijodiy qo‘llash alohida o‘qituvchilar ish faoliyatining boshlang‘ich bosqichida namoyon bo‘ladi. Mazkur innovatsiyalar tajriba sinovdan o‘tkazilib, ob’ektiv baholangandan so‘ng ommaviy tarzda qo‘llash uchun taqdim etiladi. Keng ommalashgan, ijobiy natijalarga erishish imkonini beradigan innovatsion usullardan foydalangan holda bo‘lajak 685 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 o‘qituvchilarning kreativ funksiyalarini rivojlantirish maqsadga muvofiq hisoblanadi. Pedagogik innovatsiyalarni baholash mezonlarini bilish bo‘lajak o‘qituvchining pedagogik ijodning rang-barang shakllarini o‘zlashtirishi uchun qulay sharoit yaratadi. Pedagogik madaniyatning oddiy esda qolgan bilimlarni takrorlash shaklidan boshlab, ilmiy pedagogik jamoatchilikka ma’lum bo‘lgan g‘oyalar, konsepsiyalar, texnologiyalarni o‘z shaxsiy faoliyatiga singdirishdan ularni evristik, kreativ ishlab chiqish va amaliyotga joriy etishga qadar bo‘lajak pedagoglarning kundalik harakati mazmunini tashkil etishi lozim. Pedagogik innovatsiyalarning mazmuni, uni qo‘llash metodlarini bo‘lajak o‘qituvchilar tajribasiga singdirish muhim ahamiyatga ega. Ta’lim muassasasi hayotiga pedagogik innovatsiyalarni keng ko‘lamda olib kirish uchun unda yangilik muhitini yaratish, muayyan axloqiy-psixologik holatni shakllantirish, tashkiliy, metodik, psixologik xarakterdagi chora-tadbirlarni qo‘llash talab etiladi. SHu maqsadda bo‘lajak o‘qituvchilarning kreativ funksiyalarini rivojlantirish, ularni pedagogik innovatsiyalar bilan izchil qurollantirib borish, innovatsion usullarni tahlil va tatbiq qilishga o‘rgatish vazifasini qo‘yish lozim[1]: 1. Oliy ta’lim muassasasida innovatsion muhitni vujudga keltirmaslik bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlash sifatiga ham keskin ta’sir ko‘rsatadi. Bu esa, o‘z navbatida, ulardagi ijodkorlik, y