Ammoniy peroksogermanat va ammoniy peroksotelluratlar tuzilishi, sifatlari va qo‘llanilishi

Аннотация

This article is devoted to the chemical structure, synthesis methods, properties and applications of ammonium peroxogermanate [(NH₄)₆[Ge₆(μ-OO)₆(μ- O)₆(OH)₆]•6H₂O] and ammonium peroxotellurate. It describes in detail the complex coordination structure of these compounds, their importance as semiconductors, 226 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 catalysts and environmentally friendly materials. The environmental impact and economic efficiency are also discussed. These materials will serve to open new prospects in chemistry and technology in the future. Keywords: Ammonium peroxogermanate, ammonium peroxotellurate, chemical synthesis, coordination compounds, semiconductor materials, catalysts, environmental safety, nanoelectronics. Ammoniy peroksogermanat [(NH₄)₆[Ge₆(μ-OO)₆(μ-O)₆(OH)₆]·6H₂O] va ammoniy peroksotellurat — noyob kimyoviy birikmalar sifatida zamonaviy kimyo va materiallar muhandisligida keng qo‘llaniladi [1]. Ularning murakkab strukturalari, yuqori stabilligi va ko‘p qirraliligi sababli ushbu birikmalar kataliz, yarimo‘tkazgichlar va boshqa texnologik sohalarda ahamiyatli hisoblanadi. Bu hujjatda ushbu birikmalarning tuzilishi, sintez usullari, xarakteristikasi va qo‘llanilish imkoniyatlari keng yoritiladi. Ammoniy peroksogermanat va ammoniy peroksotellurat sintezi uchun bir qator kimyoviy usullar mavjud. Bu jarayonlar odatda peroksid va ammiak birikmalarini o‘zaro reaksiyaga kirishishini talab qiladi [2]. Misol uchun, ammoniy peroksogermanat sintezida germaniy(IV) oksidi va vodorod peroksidning ammoniy gidroksidi muhitida reaksiyasi qo‘llaniladi. Bu jarayon quyidagi reaksiyalar bilan ifodalanadi: GeO₂ + H₂O₂ + NH₃·H₂O → (NH₄)₆[Ge₆(μ-OO)₆(μ-O)₆(OH)₆]·6H₂O Ammoniy peroksogermanat va ammoniy peroksotelluratning fizik-kimyoviy xususiyatlarini aniqlash uchun bir qator analitik usullar qo‘llaniladi [3]. Bular orasida: - Rentgenostrukturaviy tahlil (XRD); - Infraqizil spektroskopiya (IR); - Termogravimetrik tahlil (TGA); Ushbu birikmalar turli xil sohalarda foydalaniladi. Quyida asosiy qo‘llanilish sohalari keltirilgan: - Yarimo‘tkazgichlar: Germaniy birikmalari yuqori sifatli yarimo‘tkazgich materiallar ishlab chiqarishda ishlatiladi. - Kataliz: Ammoniy peroksogermanat va ammoniy peroksotellurat oksidlovchi katalizator sifatida ishlatiladi. 227 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 - Ekologik xavfsiz materiallar: Ular chiqindisiz kimyo uchun asosiy material sifatida ishlatiladi. Ammoniy peroksogermanat va ammoniy peroksotelluratning ekologik xavfsizligi ularning kengroq qo‘llanilishiga sabab bo‘lmoqda. Ushbu birikmalar chiqindisiz ishlab chiqarish texnologiyalari va qayta ishlash imkoniyatlari bilan ajralib turadi. Ushbu birikmalarning sintezi va xususiyatlarini yanada chuqur o‘rganish kelajakda yangi materiallar va texnologiyalarning rivojlanishiga hissa qo‘shadi. Ayniqsa, nanoelektronika va biologik tibbiyotda ularning qo‘llanilishi istiqbollidir. Ammoniy peroksogermanat va ammoniy peroksotellurat zamonaviy ilm-fan va sanoat uchun juda muhim bo‘lgan materiallardir. Ularning yuqori barqarorligi va ekologik xavfsizligi tufayli ushbu birikmalar yangi texnologiyalarni rivojlantirishda asosiy rol o‘ynaydi. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 1. Sladkevich S., Gun J., Prikhodchenko P.V., Gutkin V., Mikhaylov A.A., et. al. Peroxide induced tin oxide coating of graphene oxide at room temperature and its application for lithium ion batteries // Nanotechnology. 2012. V. 23. P. 485601- 485609. 2. Sladkevich S., Gun J., Prikhodchenko P.V., Gutkin V., Mikhaylov A.A., et. al. The formation of a peroxoantimonate thin film coating on graphene oxide (GO) and the influence of the GO on its transformation to antimony oxides and elemental antimony // Carbon. 2012. V. 50. P. 5463-5471. 3. Mikhaylov A.A., Medvedev A.G., Mason C.W., Nagasubramanian A., Madhavi S., et. al. Graphene oxide supported sodium stannate lithium ion battery anodes by the peroxide route: low temperature and no waste processing // J. Mater. Chem. A. 2015. V. 3. P. 20681-20689. 228