YOSH AVLODNI TARBIYALASHDA OʻZBEK MILLIY MUMTOZ MUSIQASINING AHAMIYATI.

Аннотация

В данной статье говорится о значении, роли и сущности классической музыки в воспитании узбекской молодежи. Даны краткие сведения об истории классической музыки и ее исполнителях. Возрождение духовности народа, широкое изучение нашего богатого исторического наследия имеют большое значение в воспитании духовно зрелой и всесторонне развитой личности. Это станет важным инструментом не только сохранения нашей национальной идентичности, но и воспитания молодых людей как духовно и нравственно зрелых, патриотичных и полезных для общества личностей. Ключевые слова: Танбур, духовность, культура, национальный, статус, шашмком, классика, история. 198 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Аbstrаct: This article talks about the meaning, role and essence of classical music in the education of Uzbek youth. Brief information about the history of classical music and its performers is given. The revival of the spirituality of the people, the broad study of our rich historical heritage are of great importance in the upbringing of a spiritually mature and comprehensively developed personality. This will become an important tool not only for preserving our national identity, but also for educating young people as spiritually and morally mature, patriotic and useful personalities for society. Keywords: Tanbur, spirituality, culture, national, status, checkerboard, classics, history. Yoshlarni tarbiyalashda o‘zbek mumtoz musiqasining o‘rni juda katta. Mumtoz musiqalar, asosan, milliy qadriyatlarni, axloqiy va estetik ta’limotlarni yosh avlodga yetkazishda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu musiqalar nafaqat estetik zavq bag’ishlasa, balki insoniyatning tarixiy va madaniy merosini tushunishga, his-tuyg’ularni ifodalashga, shuningdek, an’ana va urf-odatlarni hurmat qilishga yordam beradi. O‘zbek mumtoz musiqa asarlari, masalan, maqom san’ati, milliy musiqaning chuqur va sof shakllaridan biridir. Bu musiqalar yirik bastakorlar, xalq ijrochilari va muxlislar tomonidan asrlar davomida saqlanib kelgan. Yoshlarni bu san’at bilan tanishtirish, ularning nafaqat estetik didini, balki ijtimoiy va axloqiy fazilatlarini ham shakllantiradi. Mumtoz musiqaning o‘ziga xosligi, uning nozik va chuqur ritmik strukturasida yotadi. Yoshlar bu musiqalar orqali ko‘plab insoniy fazilatlarni, jumladan, sabr- toqat, hurmat, muhabbat va vatanparvarlikni o‘rganadilar. Shu bilan birga, bu musiqalar ularni milliy an’analarga va tilga nisbatan mas’uliyatli va jiddiy yondashishga undaydi. Ma’naviy yetuk va barkamol insonni tarbiyalashda xalq ma’naviyatining tiklanishi va boy tarixiy merosimizning keng o‘rganilishi nihoyatda muhim ahamiyatga ega. Har bir millatning rivojlanishida uning ma’naviyati, madaniyati va tarixiy merosi ajralmas o‘rin tutadi. O‘zbek xalqining boy madaniyati, o‘tmishdagi buyuk ajdodlarimizning mehnati, ilm-fan, adabiyot, san’at va axloqiy qadriyatlari – bularning barchasi yoshlarni tarbiyalashda asosiy tayanch bo‘lib xizmat qiladi. 199 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Xalq ma’naviyatining tiklanishi, birinchi navbatda, milliy g‘urur va o‘zligimizni saqlab qolishga yordam beradi. O‘zbek xalqining tarixiy merosi, urf- odatlari va qadriyatlari orqali, yosh avlodda milliy ong va o‘zlikni shakllantirish mumkin. Ushbu qadriyatlarni yosh avlodga singdirish, ularni ma’naviy yetuk va barkamol shaxslar sifatida tarbiyalashda muhim vositadir. Tarixiy merosimizni keng o‘rganish, o‘tmishdagi buyuk insonlarning yuksak axloqiy va ilmiy meroslarini o‘rganish yoshlarni o‘z yurtiga bo‘lgan muhabbatini kuchaytiradi. Amir Temur, Alisher Navoiy, Ulug‘bek, Ibn Sino kabi buyuk shaxslarning faoliyati va ilmiy yutuqlari, o‘z davrida jamiyatni rivojlantirishdagi o‘rni va ulardan olingan saboqlar yoshlar uchun ilhom manbai bo‘lishi mumkin. Shuningdek, xalqimizning adabiy yodgorliklari, qo‘shiqlari, maqom san’ati va boshqa san’at turlarini o‘rganish orqali yoshlar o‘z tarixini va madaniyatini chuqur anglab yetadilar. O‘zbek milliy mumtoz musiqasi o‘zining chuqur ildizlari va boy merosi bilan ajralib turadi. Bu musiqa turi nafaqat O‘zbekiston, balki butun Markaziy Osiyo xalqlarining madaniy merosining ajralmas qismidir. O‘zbek mumtoz musiqasi o‘ziga xos uslublar, shakllar va ifoda vositalariga ega bo‘lib, yillar davomida rivojlanib, xalqning ruhiyatini, tarixiy qadriyatlarini va estetik didini aks ettirgan. O‘zbek mumtoz musiqasi asosan maqom va shashmaqom tizimlariga asoslanadi. Bu tizimlar an’anaviy musiqiy tuzilmalarga ega bo‘lib, turli melodik va ritmik naqshlar orqali biror ma’naviy, axloqiy yoki estetik mazmunni ifodalaydi. Maqom – O‘zbek mumtoz musiqasining eng yirik janri bo‘lib, u murakkab, ko‘p qismli asarlarni o‘z ichiga oladi. Har bir maqom asari o‘ziga xos muayyan ruhiy kayfiyatni, hissiyotlarni yoki tarixiy voqealarni ifodalaydi. Maqom ku