TIJORIY DISKURS KONSEPSIYASI TADQIQIGA DOIR MULOHAZALAR

Аннотация

Основними функциями коммерческого обшения можно назватъ информационние, коммуникативние, надзорние, вспомогателъние функсии, установление правоотношений, запрос любого факта, собития, функсию подтверждениЙ. Ключевие слова: значение слова, коммерческий дискурс, язиковая система, функсии, лексикографическое значение. The sonsept of sommersial dissourse Annotation. The main functions of commercial communication can be called information, communicative, supervisory, supportive functions, the establishment of legal relations, the inquiry of any fact, event, the function of confirmation. Keywords: word meaning, commercial discourse, language system, functions, lexicographic meaning. Insonning shakllana borish jarayoni uning fikrlash jarayoni bilan chambarchas bogliq yoki mutanosib tengdir. Oz-ozidan tafakkur va til munosabatlari masalasi ham bu jarayonda alohida orin tutishi aniq. Shuningdek, nazariy tadqiq nuqtai nazaridan bu jarayonlar alohida-alohida korilsa-da, aslida yaxlit kompozitsiya ekanligi ham aniq. Til kategoriyalari oziga xos xususiyatlarga 76 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 ega, biroq tafakkur kategoriyalari bilan bogliq. Bu bogliqlikni sabab-natija, umumiylik-xususiylik, mohiyat-tajalli kabi tushunish uchun ham, bir jarayonning 2 qirrasi sifatida tushunish uchun ham etarlicha asoslar bor. Tilning aloqa vositasi ekanligi uning deyarli tarifiga aylanib qolgan bolsa-da, tilning boshqa vazifalari ham borki, muhimligi nuqtai nazaridan qaysi bir vazifaning etakchiligi masalasi hali- hozircha muhokamalar uchun mavzu bolib kelmoqda. Xususan, T.Bushuy, SH.Safarovlar til vazifalari funksiyalari borasida quyidagicha yozadilar: Odatda, tilning bajaradigan koplab funksiyalari qatorida bazilari eng muhim ekanligi korsatiladi: 1) til odamlar orasida eng muhim aloqa vositasidir; 2) u insoniyatning ijtimoiy tarixiy tajribasini saqlash uchun xizmat qiladi; 3) til tafakkurning asosiy elementi vazifasini bajaradi. Shuni ta’kidlash kerakki, tijoriy diskurs konsepsiyasi inson faoliyatining iqtisodiy, siyosiy, texnik, ijtimoiy, ilmiy va madaniy sohalaridagi о‘zaro ta’sirlarning butun majmuini birlashtiradi. Bizning zamonamizning biznes aloqalari zamonaviy aloqa talablariga, yangi shart-sharoitlarga va aloqa vositalariga moslashish zarurati bilan duch kelmoqda, buning natijasida sо‘nggi о‘n yilliklarda tijoriy dskurs о‘zining matn va lingvostilistik о‘ziga xosligini belgilaydigan "kanonik" bо‘lib kelgan yangi xususiyatlarga ega bо‘ldi. Shu bilan birga, tijoriy muloqot, boshqa har qanday sohadagi aloqa singari, bugungi kunda ham chuqur transformatsiyalarga va о‘zgarishlarga duch kelayotganligini umumiy e’tirof etishiga qaramay, hozirgi kungacha sо‘nggi о‘n yilliklar ichida shakllangan yangi belgilar, tijoriy diskursning muhim xususiyatlari juda kam о‘rganilgan bо‘lib qolmoqda, zamonaviy darajada ilmiy adabiyotlarda kam о‘rganilgan. Shu bilan birga, ishbilarmonlik muloqoti har bir inson, jamiyat, milliy davlat va davlatlar ittifoqlari hayotining ajralmas qismidir. Bugungi kunda biznes aloqasiz hayotning har qanday sohasida: harbiydan madaniygacha, san’at sohasida kelishuvga erishish imkonsiz bо‘lib tuyuladi, shuning uchun bizning zamonamiz tijoriy diskursning о‘ziga xos xususiyatlarini anglash dolzarb, muhim muammo hisoblanadi. Shuni ta’kidlashni istardimki, biznes sohasidagi aloqa xususiyatlarini aniqlash muammosi ilmiy adabiyotda yangi emas. An’anaga kо‘ra, tilshunoslikda nutqning "biznes" (yoki "iqtisodiy") turi ajratilib о‘rganilgan1[№ 2 (46). - S. 48 - 52. - S. 48] 1 Данюшина Ю. В. Бизнес-дискурс: термин, типология, анализ// Известия Волгоградского государственного педагогического университета. - 2010 77 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 . Shu bilan birga, Y.V.Danyushinaning fikriga kо‘ra, ushbu ikkala atama ham jamiyat rivojlanishining hozirgi holatiga mos kelmaydi. Xususan, "biznes" tushunchasi an’anaviy ravishda nutqning biznes (yoki rasmiy-ishbilarmonlik) uslubini odatiy, og‘zaki nutqdan farqlash uchun ishlatilgan. Ushbu konsepsiya barcha turdagi professional, jumladan siyosiy, iqtisodiy va ma’muriy nutqlarni birlashtirdi. Shunga kо‘ra, bu atama juda keng kо‘rinadi. О‘z navbatida, "iqtisodiy" atamasi, aksincha, "biz tijoriy diskurs va biznes masalalari: ishlab chiqarish, savdo, moliya, menejmentning barcha xilma-xilligi haqida gapirganda" juda tordir»2 [- № 2 (46). - S. 48 - 52. - S. 48]. Bunday vaziyatda tо‘g‘ridan-tо‘g‘ri tijorat sohasida kommunikativ о‘zaro ta’sirning xususiyatlarini aks ettiradigan yangi atamalar, tushunchalarni kiritish kerak bо‘ladi. YU V. V. Danyushina "biznes-diskurs" tushunchasini "о‘zaro ta’sirning о‘ziga xos xususiyatlarini aks ettiruvchi hodisa sifatida" ishbilarmonlik sohasiga va biznesning keng doirasiga kiritishni taklif qiladi»3 [№ 2 (46). - S. 48 - 5