MUSTAQILLIK YILLARIDA DAVLAT BOSHQARUV TIZIMIDA AMALGA OSHIRILGAN ISLOHOTLAR

Аннотация

This article analyzes the reforms implemented in the public administration system in Uzbekistan during the years of independence. The main attention is paid to such issues as the adoption of the Constitution, the separation of powers, the formation of a democratic electoral system, the improvement of the civil service and economic management. The processes of reforming territorial administration, developing civil society, and introducing digital technologies are also covered. As a result of these reforms, the efficiency of public administration has increased and a new system has been formed aimed at ensuring the interests of the people. Аннотация: В данной статье анализируются реформы, реализованные в системе государственного управления за годы независимости Узбекистана. Основное внимание уделяется таким вопросам, как принятие Конституции, разделение властей, формирование демократической избирательной системы, 46 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 совершенствование государственной службы и управления экономикой. Также освещены процессы реформирования территориального управления, развития гражданского общества и внедрения цифровых технологий. В результате этих реформ повысилась эффективность государственного управления и сформировалась новая система, направленная на обеспечение интересов народа. Kalit so‘zlar: davlat boshqaruvi, islohotlar, demokratik tamoyillar, raqamli boshqaruv, mustaqillik, mahalliy boshqaruv, iqtisodiy islohotlar, Konstitutsiya. Keywords: public administration, reforms, democratic principles, digital governance, independence, local government, economic reforms, Constitution. Ключевые слова: государственное управление, реформы, демократические принципы, цифровое управление, независимость, местное самоуправление, экономические реформы, Конституция. O‘zbekiston mustaqillikka erishganidan so‘ng davlat boshqaruv tizimini isloh qilish va zamonaviy talablar asosida qayta shakllantirish masalasi eng muhim ustuvor yo‘nalishlardan biriga aylandi. Bu islohotlar mamlakatda demokratik tamoyillarni qaror toptirish, xalqaro standartlarga mos boshqaruv tizimini shakllantirish hamda iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish uchun mustahkam poydevor yaratishga qaratildi. Konstitutsiyaning qabul qilinishi 1992-yil 8-dekabrda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi davlat boshqaruvining huquqiy asoslarini belgilab berdi. Konstitutsiyada: Davlat boshqaruvining demokratik, huquqiy va ijtimoiy tamoyillari mustahkamlandi. Hokimiyatlar bo‘linishi prinsipi (qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyati) amaliyotga kiritildi. Konstitutsiya nafaqat yangi mustaqil davlatning asosiy qonuniy hujjati, balki uning xalqaro miqyosdagi huquqiy mavqeini belgilab, davlat boshqaruv tizimini shakllantirdi. Uning ahamiyati bir nechta asosiy jihatlarda o‘z ifodasini topadi. O‘zbekiston mustaqillikka erishganidan so‘ng, Konstitutsiya davlatning suverenitetini mustahkamladi va uning asosiy tamoyillarini, fuqarolarning huquq va erkinliklarini aniq belgiladi. Konstitutsiya orqali yangi davlatning huquqiy tizimi tashkil etilib, xalqaro maydonda O‘zbekistonning suvereniteti tan olindi.[1] Konstitutsiya, davlat hokimiyatining bo‘linish tamoyilini amaliyotga joriy qildi, ya’ni qonun chiqaruvchi (Oliy Majlis), ijro etuvchi (Prezident va hukumat), va sud hokimiyati alohida mustaqil organlar sifatida belgilandi. Bu, davlatni demokratik boshqarish asoslariga ko‘ra tartibga solishning muhim bosqichi edi. Konstitutsiya fuqarolarning asosiy huquqlari va erkinliklarini himoya qilishga qaratilgan eng yuqori huquqiy kafolatlarni taqdim etdi. O‘zbekistonning har bir fuqarosi teng huquqlarga ega bo‘lishi, davlatning harakatlari ularning manfaatlariga mos kelishi kerakligi Konstitutsiyada aks etdi. Konstitutsiya O‘zbekistonning 47 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 xalqaro huquqiy majburiyatlarini ham hisobga oldi, mamlakatni global maydonda qabul qilinishiga yo‘l ochdi. Bu hujjat, mustaqil O‘zbekistonning o‘zaro munosabatlar va diplomatik aloqalarini mustahkamlashga imkon berdi. Konstitutsiya iqtisodiy va ijtimoiy islohotlarni amalga oshirishda huquqiy poydevor bo‘ldi. Xususiy mulkni tan olish, erkin bozor iqtisodiyotiga asoslangan qonunlar, shuningdek, ta’lim, sog‘liqni saqlash, ijtimoiy himoya kabi sohalarda davlatning mas’uliyatini belgilovchi me’yorlar kiritildi. Konstitutsiya fuqarolik jamiyatining rivojlanishini qo‘llab-quvvatlashga xizmat qildi. U fuqarolarning davlatni boshqarishda ishtirok etish huquqini, mustaqil ommaviy axborot vositalarini, nodavlat tashkilotlarining faoliyatini ta’minladi. O‘zbekiston mustaqillikka erishgach, davlat boshqaruvi tizimini isloh qilish va demokratik tamoyillarga asoslangan yangi hokimiyat tizimini shakllantirish zaruriyati yuzaga keldi. Bu jarayon davomida mamlakatd