SHARLOTTA BRONTE — MASHHUR INGLIZ YOZUVCHISI VA SHOIRI

Аннотация

Sharlotta Bronte — mashhur ingliz yozuvchisi va shoiri, balogʻat yoshida omon qolgan uchta opa-singil Brontelarning eng kattasi, romanlari ingliz adabiyotining klassikasiga aylangan. Kalit so’zlar: klassika, stereotipik ayollar obrazi, tenglik va hurmat. Angliyalik yozuvchi Sharlotta Brontening "Jeyn Eyr" va Lev Tolstoyning "Anna Karenina" asarlarida ayollarning maqomi o'sha davrdagi jamiyatning muhim ijtimoiy muammolarini aks ettiradi. Ushbu asarlarda ayollar o'ziga xos va qiyin vaziyatlarda tasvirlanadi va bu ularning o'sha davrda jamiyatda tutgan o'rnini ko'rsatib beradi. "Jeyn Eyr" asarida ayollar maqomi: Ijtimoiy tengsizlik: Jeyn Eyr ijtimoiy kelib chiqishi boʻyicha past oʻrinda turadi, yetim, kambag'al va jamiyat unga o'ziga xos cheklovlar qo'yadi. Uning jamiyatda mustaqil o'rin topish uchun kurashi aks ettirilgan. Shaxsiy erkinlik va mustaqillikka intilish: Jeyn ijtimoiy stereotiplarga qarshi boradi, o'z fikriga ega, mustaqil qarorlar qabul qiladi va o'z shaxsiyatini hurmat qiladi. U o'sha davr ayollari uchun g'ayrioddiy bo'lgan mustaqil hayot kechirishga intiladi. Muhabbat va o'zini hurmat qilish: Jeyn o'ziga nisbatan hurmatsizlikni qabul qilmaydi, muhabbatda tenglik izlaydi va jamiyatning qarashlariga qarshi chiqadi. U sevgini oʻziga nisbatan hurmat va qadriyatlar bilan bogʻlaydi. Ta'lim va o'zini anglash: Asarda ta'lim ayol uchun o'zini anglash, o'z shaxsiyatini shakllantirish va mustaqil hayot kechirish uchun imkoniyat ekanligi ko'rsatiladi. Jeynning romandagi oʻrni: Jeyn o'sha davr stereotipik ayollar obraziga zid keladi. U kamtar, mulohazakor, bo'ysunuvchi va o'ziga ishonchsiz emas, balki aqli, mustaqilligi, qat'iyatliligi va e'tiqodiga ega bo'lgan ayoldir. Oʼzini o'zi topish: Jeyn roman davomida o'zini o'zi topish, o'z shaxsiyatini shakllantirish va hayotda o'z o'rnini topish uchun kurashadi. U ko'plab qiyinchiliklarni yengib o'tadi, o'z xatolaridan saboq oladi va oxir-oqibat o'zi orzu qilgan hayotga erishadi. Ayolning ideal obrazi: Jeyn, shuningdek, o'sha davr ayollarining ideal obrazi hisoblanadi. U o'ziga ishonadi, o'z fikriga ega va adolatsizlikka qarshi chiqa oladigan ayoldir. U shuningdek, muhabbatda ham o'z shaxsini yo'qotmaydigan, tenglik va hurmatni talab qiladigan ayoldir. Jeyn Eyr adabiyotdagi eng esda qolarli ayol obrazlaridan biri bo'lib, uning ichki kuchi, mustaqilligi va qat'iyati o'quvchilarni hayratga soladi. U o'z hayoti davomida ko'plab qiyinchiliklarga duch kelishiga qaramasdan, o'z e'tiqodlariga sodiq qoladi va o'z ideallari uchun kurashadi. Lev Nikolayevich Tolstoy bolaligi oʻzi tugʻilgan Yasnaya Polyanada oʻtgan boʻlib, u 1844-yildan Qozon universitetida oʻqiy boshlaydi. Ammo mustaqil bilim unga davlat taʼlimidan koʻra koʻproq foyda keltiradi, deb oʻylagani uchun kursni yakunlamaydi. Yasnaya Polyanaga qaytgach, Tolstoy adabiy faoliyat bilan shugʻullanishga qaror qiladi va “Bolalik” qissasini yozishga kirishadi. Lekin tez orada qissa ustida ishlashni toʻxtatadi va katta akasidan oʻrnak olgan holda Kavkaz armiyasiga qoʻshilib, Qrim urushida (1853–1856-yillar) ishtirok etadi. 16 Lev Tolstoyning "Anna Karenina" romanidagi Anna Karenina ayol qahramoni adabiyotdagi eng murakkab va fojiali obrazlardan biri hisoblanadi. U o'zining ichki kurashlari, ehtiroslari va jamiyatning bosimi ostida o'zini yo'qotib qo'ygan ayolning timsolidir. Anna o'zining go'zalligi, nafosati va sezgirligi bilan o'quvchilarni o'ziga jalb qiladi, lekin uning fojiasi o'quvchilarni chuqur o'ylashga majbur qiladi. Annaning asosiy xususiyatlari: Ehtiroslilik: Anna juda ehtirosli, his-tuyg'ularga beriluvchan ayoldir. U o'zining yurak buyrug'iga bo'ysunadi, o'z ehtiroslaridan qochishga harakat qilmaydi. Bu uning jamiyatning axloqiy me'yorlariga qarshi chiqishiga sabab bo'ladi. Go'zallik va nafosat: Anna go'zal, nafis va jozibali ayoldir. U o'zining jozibasi bilan erkaklarning diqqatini o'ziga tortadi. U nafaqat tashqi ko'rinishi, balki ichki dunyosi ham jozibali va yorqin. Sezgirlik: Anna juda sezgir, nozik va hissiyotlarga boy ayoldir. U atrofdagilarning, ayniqsa o'zining va seviklisining his-tuyg'ularini chuqur his qiladi. Uning sezgirligi unga o'z hayotidagi yolg'on va ikkiyuzlamachilikni ko'rishga yordam beradi. Ichki kurash: Anna o'zida jamiyatning talablari va o'z ehtiroslari o'rtasida kurash olib boradi. U bir tomondan yaxshi xotin va ona bo'lishni istasa, ikkinchi tomondan o'z ehtiroslariga berilishni xohlaydi. Bu kurash uni ichdan ezadi va oxir-oqibat fojiaviy yakunga olib keladi. Mustaqillikka intilish: Anna o'sha davr jamiyatining ayollarga bo'lgan cheklovlaridan norozi. U o'z shaxsiyatini ifoda etishga intiladi, o'z hayotini o'zi boshqarishni xohlaydi. Bu intilish uni jamiyatning axloqiy me'yorlaridan chetga chiqishga undaydi. Onalik: Anna farzandlarini juda yaxshi ko'radi, ular uchun o'zini qurbon qilishga tayyor. Ammo, u o'zining ehtiroslari va muhabbatiga berilishi tufayli, farzandlariga yetarlicha e'tibor bera olmaydi. Annaning romandagi o'rni: Jamiyatning tanqidi: Anna obrazi orqali Tolstoy o's