O’ZBEK XALQ QƠSHIQLARINING UZLUKSIZ TA’LIMDAGI TUTGAN ƠRNI VA TARBIYAVIY AHAMIYATI.

Аннотация

В статье рассматриваются роль народных песен в воспитании молодежи. Знакомство со своей национальной культурой. Обсуждаются структура личности, место детского фольклора у младших школьников, целенаправленные педагогические процессы формирования и интеграции нравственных качеств. Ключевые слова: народные песни, культура, музыка, песня, субкультура, чувство, интеллект, арт, литература, дитя, способность. Annotation: The article discusses the role of folk songs in the education of young people. Getting to know your national culture. The structure of personality, the place of children's folklore among younger schoolchildren, purposeful pedagogical processes of formation and integration of moral qualities are discussed. Keywords: folk songs, culture, music, song, subculture, feeling, intelligence, art, literature, child, ability. Yosh avlodning musiqiy iste'dodini,madaniyatini yuksaltirish, xalqning ma'naviy boyligi xalq qơshiqlari durdonalarini sevib ơrganish hozirgi kunning dolzarb vazifalaridan biridir. Bu esa o’z navbatida , musiqa san'ati asosida ơquvchi shaxsining ma'naviy, axloqiy madaniytini, milliy ğurur va vatanparvarlik tarbiyasini amalga oshirishga xizmat qiladi. Ijodiy mahorat, nafosat va badiiy didni ơstiradi, fikrlash darajasini kengaytiradi. San'at va adabiyot esa inson qalbi me’mori ekanligi ko’p bora tasdiqlangan. Azaldan xalq qo’shiqlari tarbiya vositasi sifatida navqiron avlodimizning yuksak ma'naviyat ruhida kamol topishiga kuchli ijobiy ta’sir ko’rsatib kelmoqda. Xalq qo’shiqlari inson hissiyotiga kuchli ta'sir eta olish xususi yatiga ega bơlib, axloqiy tarbiyaning muhim manbaidir. U uzinig goyaviy-badiiy mazmuni bilan yosh 29 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 avlodni xalqimizning o’tmishi va bugungi hayotini teran anglash, milliy qadri yatlarimizni qadrlash va hurmat qilishga o’rgatadi. Shuningdek, u kishi ruhini va fikrini yuksaltiradi, shaxsni ruhan poklaydi, boyitadi va komillik sari etaklaydi. Qadimgi yunoniston mutafakkirlari Platon va Aristotel ham har tomonlama rivojlangan komil shaxsni tarbiyalashda musiqaning ơrniga alohida ahamiyat berishgan.Shuningdek, Sharq musiqashunoslik ilmining asoschisi, uning rivojiga ơzining munosib hissasini qơshgan serqirra ijodkor, mutafakkir Abu Nasr al-Forobiy shaxsning ma'naviy kamoloti uchun muhim bơlgan axloq – odob tarbiyasi bilan birga musiqa tarbiyasi bilan ham shuğullanib, ushbu tarbiyalarning ơzaro chambarchas boğliq holda olib borish ğoyasini ilgari surgan. Zero, musiqa sehrining ijobiy ta'siri, tarbiyaviy ahamiyati bolaning yurish-turishida, hatti-harakatida, insonga va tabiatga munosabatida yaqqol namoyon bơladi. U ơz asarlarida yosh avlodni tarbiyalash va ta'lim berish masalalariga salmoqli ơrin ajratgan. Eng avvalo, musiqa shaxsni axloqiy sifatlarini shakllantirishdagi ijobiy xususiyatlarini alohida ta'kidlab, shunday yozadi: “musiqa shu ma'noda foydaliki, kimning fe'l-atvori, muvozanatini yơqotgan bơlsa, tartibga keltiradi, kamol topmaganlarni kamolga yetkazadi va muvozanatda bơlganlarning muvozanatini saqlaydi.......”. Uning ma'rifatparvarlik ğoyalari asosida musiqaning inson hayoti davomidagi ahamiyatini alohida qayd etib, “ u musiqa olami- haliyamki sen borsan, agar sen bơlmaganingda insonning ahvoli ne kechar edi”, - deb xitob qiladi. Sharq musiqa ilmida yangi davr ochgan bu kabi qomusiy olimlarning yana biri Abu Ali ibn Sino ham musiqaning shaxsni ma'naviy tarbiyasiga ta'sir etuvchi qudratli vosita sifatida munosib baholagan. U “Bolaning yoshligidan boshlab musiqiy hissiyotini tarbiyalash muhim – bu esa uning ruhiy holatini mustahkamlaydi”, degan ğoya bolaning tarbiyasida alohida ơrin tutgan. Xalq qơshiqlarimiz o’quvchilarni bepoyon vatanimizga cheksiz muxabbat, xalqimizga hamjihatlik, do’stlik va insonparvarlik tuyg’ularni tarbiyalaydi. Mehnatni ulug’lovchi qơshiqlar o’quvchilar qalbida qator ijobiy fazilatlar ni tarbiyalaydi, ma'naviy olamini o’stirib borishga xizmat qiladi. Shu bilan bir qatorda ơquvchilarga xalq qơshiqlarini ơrgatish orqali qơshiqlar mazmunidagi axloq-odob, pand-nasihat, vatanga, xalqqa, madaniyatiga oid insoniylik fazilatlarini singdirib borishni taqozo etadi. Umumta'lim maktablarida musiqa madaniyati darslari ơquvchilarning musiqiy- axloqiy tarbiyaviy vazifalarni amalga oshirishda ustozlardan yuqori pedagogik faoliyatni talab etadi. Maktabda boshlanğich sinf ơquvchilarining estetik badiiy didini ma'lum bir mezonlarga mos darajada shakllangan deb tasavvur qilish qiyin. Shuni ta'kidlash joizki, boshlanğich sinflarda ơquvchilar musiqa janrlari va uning xususiyatlari tơğrisida juda oz ma'lumotga egamiz. Shu tufayli hali ularning musiqiy 30 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 –ma'naviy dunyosini uyğotish uchun ơqituvchilardan anchagina mehnat va sa’yi- harakatni talab etadi. Bu jarayon