Умумий ўрта таълим мактабларида Бухоро фольклор қўшиқларини ўргатишга йўналтирилган тажриба-синов ишлари натижалари ва уларнинг самарадорлиги

Аннотация

Ушбу илмий мақолада ўқувчиларни ўзбек фольклор қўшиқлари воситасида эстетик тарбиялаш ва уларнинг бадиий дунёқарашларини шакллантириш борасида тажриба-кузатув ишлари олиб борилганлиги ҳақида сўз боради. Эстетик тарбия бўйича иш олиб борган дарслар фаолиятига ўқувчиларни жалб этилар экан, аввало уларнинг санъатнинг қўшиқ, рақс, созандаликка нисбатан қизиқишлари, ижрочилик иқтидорларини ҳар томонлама текшириб кўрилганлиги эътироф этилади. Шунингдек тажриба-синовлар бўйича олинган натижалар бўйича илмий хулосалар ва тавсиялар ишлаб чиқилганлиги ёритиб берилган. Калит сўзлар.Мусиқа, вокал, таълим, мактаб, бадиий, ҳаваскор, ўқувчи, фольклор, тажриба-синов, эстетика, қўшиқ, ижро, маҳорат, ижро маҳорати, ҳаваскор ўқувчи, профессионал маҳорат, халқ санъати, классик ижро. Тадқиқот доирасида бир неча йиллар мобайнида ўқувчиларни ўзбек фольклор қўшиқлари воситасида эстетик тарбиялаш ва уларнинг бадиий дунёқарашларини шакллантириш борасида тажриба-кузатув ишлари олиб борилди. Эстетик тарбия бўйича иш олиб борган дарслар фаолиятига ўқувчиларни жалб этар эканмиз, биз аввало уларнинг санъатнинг қўшиқ, рақс, созандаликка нисбатан қизиқишлари, ижрочилик иқтидорларини ҳар томонлама текшириб кўришга ҳаракат қилдик.1 [2] Шундан сўнг улар билан ўз тадқиқотимиз мақсад ва вазифалари нуқтаи назаридан иш олиб бориш жараёнида ҳаваскор ўқувчиларни фольклор қўшиқларига муносабат ва қизиқиш даражаларини аниқлаш мақсадида улар билан суҳбатлар ўтказдик, аниқ маълумотлар олиш учун сўров варақалари тузиб чиқдик ва уларнинг қизиқишлари мазмунига кўра тажриба олиб борилаётган дарсларга тақсимладик. Бунда ҳаваскор ўқувчиларнинг фольклор қўшиқлари бўйича тушунчалари, билимлари, уни ўрганиш ва тинглашга муносабати ҳамда амалий малакаларига асосий эътиборни қаратдик. Олинган жавобларни таҳлил қилиб, мақсадга мувофиқлиги нуқтаи назаридан уларни уч тоифага ажратдик. 1 Nurillaev F.G. Results of Experimental Work on Teaching BukharaFolk Songs in Music Education and their Effectiveness. International Journal of Trend in Scientific Research and Development (IJTSRD)Special Issue on Modern Trends in Science, Technology and Economy.P.106-109.Available Online: www.ijtsrd.com e-ISSN: 2456 – 6470 24 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 I тоифага фольклор қўшиқларига қизиқиши юқори, яхши тасаввур ва тушунчага эга, уларни куйлай оладиганларни киритдик. II тоифага фольклор қўшиқлари ҳақида умумий тасаввурга эга, уни тинглаш ва ўрганиш истагини билдирганларни киритдик. III тоифага эса санъатнинг бу турига деярли қизиқмайдиган, қўшиқчиликнинг бошқа турларига қизиқадиган ва ўрганиш истагида бўлган ҳаваскорларни киритдик. Кейинги иш жараёнида биз худди мана шу жиҳатларни ёдда тутган ҳолда иш олиб бордик. Дарслар иштирокчиларнинг санъатга ва фольклор қўшиқларига нисбатан қизиқиш ва муносабатларини аниқлашда, яъни жавобларни таҳлил қилишда уларнинг институтда таълим олаётган ихтисосликларига алоҳида эътибор бердик ва уларни шу жиҳатдан уч гуруҳга ажратдик. Халқимиз узоқ кутган мустақил ривожланиш йўлида дадил қадамлар қўйилаётган, миллий-маданий қадриятларимизни ҳар томонлама ўрганиш, тадқиқ ва тарғиб қилиш авж олаётган, демократик тамойиллар асосида чуқур ижтимоий-сиёсий ислоҳотлар кечаётган бир даврда ёшлар тарбиясига масъул барча педагог-мутахассислар эстетик тарбияни ҳам ғоявий-сиёсий, ахлоқий, меҳнат ва ватанпарварлик тарбияси билан қўшиб олиб боришлари керак бўлади. Биз ўзлигимизни тилимизда, тарихимизда, адабиётимизда, санъатимизда, урф-одатларимизда ва яна бир қанча маънавий омилларда акс эттириш билан бирга мусиқамизда ҳам миллий руҳни йўқотмаслигимиз, ёш авлод тарбиясига уларни дадиллик билан жорий қилишимиз, авайлаб- асрашимиз керак, акс ҳолда маънавий тараққиётимиз яна заифлашиши мумкин. Маънавияти заиф халқнинг эса келажаги йўқ. АДАБИЁТЛАР: 1. Nurullaev F.G. The role of folklore in the raising of children. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 12, 2020 Part IIIISSN 2056-5852. 2. Нуруллаев Ф.Г., Композиционный и исполнительский процесс в музыке // «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 576-581. 3. Нуруллаев Ф.Г. Импровизаторское творчество в ХХ веке по сфере музыке// «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 582-587. 4. Nurullayev F.G. FORMATION OF AESTHETIC EDUCATION OF CHILDREN ON THE EXAMPLE OF BUKHARA FOLKLORE SONGS. Euro- Asia Conferences 1 (1), 34-36. 25 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 5. Nurullayev F.G. METHODOLOGICAL REQUIREMENTS FOR THE SELECTION OF BUKHARA FOLK SONGS IN MUSIC EDUCATION. Web of Scientist: International Scientific Research Journal 1 (01), 83-88. 6. Нуруллаев Ф.Г. Обряды и обычьи связанные с рождением и воспитанием ребенка. Музыкальное искусство и образование: традиции и инновации: сборник материалов между