К содержанию
РецензированоRU2026

ШАМОЛ ЭЛЕКТР СТАНЦИЯЛАРИДА БОШҚАРИЛУВЧИ АСИНХРОН ГЕНЕРАТОРЛАРНИНГ ҚУВВАТ ВА МОМЕНТИНИ БОШҚАРИШ УСУЛЛАРИ

YOSH OLIMLAR · ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI · Таниев Мирзоҳид Хуррамович (in-academy.uz/index.php/yo) · Маннабова Мадина Суннатилла Қизи (кафедраси доценти, PhD.)

Молодые ученые · 9 · 19260-19265 · 2026

Аннотация

Шамол электр станцияларининг асосий вазифаси шамолнинг кинетик энергиясини электр энергиясига айлантиришдир. Асинхрон генераторлар, хусусан, фаза роторли асинхрон генераторлар, шамол тезлиги ўзгаришларига мос равишда қувват ва моментни бошқариш имконини беради. Ушбу тадқиқотда қувват ва моментини бошқариш учун PID контроллер қўллаш имкониятлари ва имитацион моделлар асосида олинган натижалар кўриб чиқилган. Калит сўзлар: фаза роторли асинхрон генератор, шамол электр станцияси, PID контроллер, магнит оқим, реактив ва актив қувват, реактив қаршилик, инерция моменти. МЕТОДЫ УПРАВЛЕНИЯ МОЩНОСТЬЮ И МОМЕНТОМ УПРАВЛЯЕМЫХ АСИНХРОННЫХ ГЕНЕРАТОРОВ В ВЕТРОЭЛЕКТРОСТАНЦИЯХ Таниев Мирзохид Хуррамович Доцент кафедры « Инженерия электрических машин и приводов», PhD. Маннабова Мадина Суннатилла Қизи Магистр кафедры « Инженерия электрических машин и приводов», Аннотация Основной задачей ветряных электростанций является преобразование кинетической энергии ветра в электрическую энергию. Асинхронные генераторы, в частности асинхронные генераторы с фазным ротором, позволяют управлять мощностью и моментом в соответствии с изменениями скорости ветра. В данном исследовании рассматриваются возможности применения PID-регулятора для управления мощностью и моментом, а также результаты, полученные на основе имитационных моделей. Ключевые слова: асинхронный генератор с фазным ротором, ветроэнергетическая установка, ПИД-регулятор, магнитный поток, реактивная и активная мощность, реактивное сопротивление, момент инерции. 4 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo METHODS FOR CONTROLLING POWER AND TORQUE OF CONTROLLED INDUCTION GENERATORS IN WIND POWER PLANTS Taniev Mirzohid Khurramovich, Associate Professor of the Department of Electrical Machines and Drives Engineering, PhD Mannabova Madina Sunnatilla qizi Magister of the Department of Electrical Machines and Drives Engineering Annotation The main task of wind power plants is to convert the kinetic energy of wind into electrical energy. Asynchronous generators, particularly phase rotor asynchronous generators, allow power and torque to be controlled in response to changes in wind speed. This study examines the potential use of a PID controller for managing power and torque, as well as the results obtained from simulation models. Keywords: asynchronous generator with a phase rotor, wind power plant, PID controller, magnetic flux, reactive and active power, reactance, moment of inertia. Республикамизда истеъмолчиларга узлуксиз сифатли электр энергияси билан таъминлаш мақсадида шамол электр станциялари (ШЭС) ва микро гидроэлектр станциялари (ГЭС) дан фойдаланиш, уларда қўлланиладиган генераторларни электр таъминот тизимига интеграциялаш, замонавий технологияларни қўллаш орқали энергия тежамкор ва бошқариш режимларини ишлаб чиқиш бўйича катта ислоҳотлар амалга оширилмоқда. 2022-2026 йилларга мўлжалланган янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегиясида, жумладан “...уй-жой-коммунал хўжалиги, ижтимоий соҳа объектлари ва бошқа соҳаларда қайта тикланувчи энергия манбаларини кенг жорий этиш ва энергия самарадорлигини ошириш...” бўйича вазифалари белгиланган. Ушбу вазифаларни амалга оширишда, хусусан, шамол ва сув оқими тезликлари ўзгаришида электр таъминот тизими билан параллел ишловчи фаза роторли асинхрон генераторнинг тезлигини ростлайдиган автоматик бошқариш тизимини ишлаб чиқиш муҳим аҳамият касб этади. Шамол энергияси тизимида имитацион модел қилинадиган асосий қисмларга шамол турбинаси, асинхрон генератор, узатиш қутиси, трансформатор ва тармоқ киради. Шамол турбинаси тизимининг асосий мақсади шамолнинг кинетик энергиясини генераторга юбориладиган механик энергияга айлантириш иборат. Шамолнинг кинетик энергиясидан олинган механик қувватни қуйидагича ифодалаш мумкин. P0,5AV3C (,) w  (1) бу ерда ρ,A, V ва C мос равишда ҳаво зичлиги, уриладиган ҳаво майдон юзаси, w p шамол тезлиги ва шамол турбинаси қувват коэффициенти. Қувват ва момент коэффициентларини аниқлашнинг асосий усули қўйидаги тарзда ёзилиши мумкин. 5 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 6 C R i i  0 ,7 7 3  1 5 1  0 ,5 8  0 ,0 0 2 2 ,1 4  1 3 , 2  1 8 ,4 / (2) бу ерда 1 0 , 0 2 0 , 0 3 0 3 1    i ёки қуйидагича ифодаланиши мумкин: R V W t  Ушбу тадқиқотда тақдим этилган модел ўзгарувчан тезликка эга уч фазали ФРАГ ни ўз ичига олади. Қисқа туташтирилган асинхрон генераторидан фарқли ўлароқ, ротор валида сирпаниш ҳалқалари ва чўткалар мавжуд. Ўзгарувчан ташқи актив қаршиликни асинхрон генераторининг ротор чулғамларига кетма-кет улаш орқали генераторнинг айланиш тезлигини ўзгартириш мумкин. Ташқи актив қаршиликни ўзгартириш орқали генераторнинг ишлаши, айниқса момент, қувват ва фойдали иш коэффициентини ўзгартириш мумкин. Модел шамол тезлиги, электр юкламаси ва бошқа иш шароитларининг ўзгаришига генераторнинг барқарор ҳолатини тасвирлайди: m p r (3) Статор ва ротор фазаларининг кучланишлари (u , u ), токлари (i , i ) ва магнит оқим s r s r илашимликлари (Ψ ,Ψ ), м

Доказательный фрагмент

«Шамол электр станцияларининг асосий вазифаси шамолнинг кинетик энергиясини электр энергиясига айлантиришдир.»

Образец извлечения

Демо-превью

Шамол электр станцияларининг асосий вазифаси шамолнинг кинетик энергиясини электр энергиясига айлантиришдир. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
asynchronous generator with a phase rotor, wind power plant, PID controller, инерция моменти., фаза роторли асинхрон генератор, реактив қаршилик, реактив ва актив қувват, PID контроллер, магнит оқим, шамол электр станцияси
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники