9-SINF. “TABIIY EKOSISTEMALAR” MAVZUSINI O'QITISHDA KO'RGAZMALI QUROLLARDAN FOYDALANISH

Аннотация

This thesis provides a brief overview of natural ecosystems and how to teach or explain them to students. Of course, it also discusses the benefits of using visual aids and explaining them to students. Аннотация: В данной диссертации представлена краткая информация о природных экосистемах и о том, как преподавать или объяснять их студентам. Конечно, также будет обсуждаться использование наглядных пособий и прогресс, достигнутый в объяснении ученику с их помощью. Kalit so'zlar: Terrarium, akvarium, diagramma, grafik, Ekosistema, biogeotsenoz, A.Tensli. Keywords: Terrarium, aquarium, diagram, graph, Ecosystem, biogeocenosis, A. Tensley. Ключевые слова: Террариум, аквариум, схема, график, Экосистема, биогеоценоз, А. Тенсли. Ko'rgazmali qurollar, masalan, diagramma, grafik yoki model orqali ekologik jarayonlarni yaxshiroq tushunishga yordam beradi. Tabiiy muhitni ko'rish va tajriba o'tkazish, o'quvchilarning e'tiborini tortadi va bilim olishga bo'lgan rag'batni oshiradi. Agarda o'quvchilar bilan ochiq havoda yoki tabiiy muhitga chiqishni imkoni bo'lmagan taqdirda, o'quvchilar bilan terrarium (cho'l muhitining kichik modeli) yoki akvarium (SUV muhitining kichik modeli) orqali ko'rib o'rganish, ulrni solishtirish mumkin. Bular o'quvchilar uchun ham tabiiy muhit ham yaxshi ko'rgazmali qurol bo'la oladi. Bundan tashqari «Ekosistema» atamasi 1935-yilda angliyalik botanik olim A. Tensli tomonidan fanga kiritilgan. Uning fikriga ko‘ra, ekosistemalar faoliyati moddalar almashinuvi va energiya oqimi bilan bog‘liq bo‘lgan tirik organizmlar va atrof-muhitning fizik omillari majmuasidir. A. Tensli ekosistemalarni «Yer yuzining asosiy tabiiy birliklari» deb hisoblaydi. Biogeotsenoz va ekosistema tushunchalari bir-biriga yaqin tushunchalar bo‘lib, hayotning bitta tuzilish darajasidagi biosistemalar hisoblanadi. Bu sistemalar o‘zaro bog‘liq tirik va anorganik tarkibiy qismlardan tashkiltopganligi hamda moddalar va energiya oqimi kabi bir qancha umumiy jihatlarga ega. Ekosistema va biogeotsenoz tushunchalari ko‘pincha bir ma’noda ishlatilsa ham, ular talqinida ayrim farqlar mavjud. O'quvchilar ko'rgazmali materiallar orqali muammolarni hal qilish va amaliy tajribalar o'tkazish imkoniyatiga ega bo'ladilar. Turli qurollar orqali olingan uzoq muddatda saqlash va tushunish osonlashadi. Guruhlarda ishlash ko'rgazmali qurollar 66 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo orqali hamkorlikni rag'batlantiradi. Umuman olganda, ko'rgazmali qurollar o'qitish jarayonini yanada samarali va qiziqarli qiladi.