XVII ASRDA BUXORODA ABDULAZIZXON MADRASASINING QURILISHI VA UNING TARIXIY AHAMIYATI

Аннотация

The Abdulazizkhan Madrasah was one of the main centers for teaching religious and secular knowledge during the Bukhara Khanate. Along with the Quranic sciences, jurisprudence, hadith and the Arabic language, philosophy, mathematics and literature were also taught here. Many great scholars and scientists received their education within the walls of this madrasah. The Abdulazizkhan Madrasah is one of the important monuments in the history of Bukhara. It served not only as a place of education, but also as a center of cultural life. Scientific conferences, religious ceremonies and cultural events were held here. The madrasah was also famous for its rich library for a long time. Keywords: Abdulazizkhan, UNESCO, Quran, hadith, fiqh. СТРОИТЕЛЬСТВО МЕДРЕСЕ АБДУЛАЗИЗХАНА В БУХАРЕ В XVII ВЕКЕ И ЕГО ИСТОРИЧЕСКОЕ ЗНАЧЕНИЕ 471 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1 Аннотация. Медресе Абдулазизхана было одним из главных центров обучения религиозным и светским знаниям во времена Бухарского ханства. Наряду со знанием Корана, юриспруденцией, хадисами и арабским языком здесь преподавали также философию, математику и литературу. Многие великие ученые и деятели науки получили образование в стенах этого медресе. Медресе Абдулазизхана — один из важнейших памятников в истории Бухары. Он служил не только местом обучения, но и центром культурной жизни. Здесь проводились научные конференции, религиозные церемонии и культурные мероприятия. Медресе издавна славится своей богатой библиотекой. Ключевые слова: Абдулазизхан, ЮНЕСКО, Коран, хадис, фикх. Abdulazizxon madrasasi Buxoro shahrida joylashgan qadimiy va me’moriy jihatdan boy madrasalardan biridir. Bu madrasa 1652 yilda Buxoro xoni Abdulazizxon (1645–1680) tomonidan barpo etilgan. Madrasaning qurilishi nafaqat diniy ta’limni rivojlantirish, balki ilm-fan, san’at va madaniyatni qo‘llab-quvvatlash maqsadini ko‘zda tutgan. Abdulazizxon madrasasi o‘zining nozik va betakror bezaklari bilan mashhur. Uning me’moriy uslubi an’anaviy Buxoro me’morchiligi bilan uyg‘unlashgan holda barpo etilgan. Madrasa fasadlari turli xil geometrik naqshlar, rang-barang ganch va koshinlar bilan bezatilgan. Ichki qismida islomiy kaligrafiya va guldor naqshlar ustuvorlik qiladi. Madrasaning darvozasi juda hashamatli qilib ishlangan bo‘lib, unda o‘ymakorlik san’atining eng yaxshi namunalari mujassam etilgan. Bino ikki qavatdan iborat bo‘lib, yuqori qavat talabalarning hujralari, pastki qavat esa o‘quv zallari va boshqa xizmat xonalaridan tashkil topgan. Abdulazizxon madrasasi Buxoro xonligi davrida diniy va dunyoviy bilimlarni o‘rgatish uchun asosiy markazlardan biri bo‘lgan. Bu yerda Qur’on ilmi, fiqh, hadis va arab tili bilan bir qatorda falsafa, matematika va adabiyot fanlari ham o‘qitilgan. Ko‘plab buyuk allomalar va olimlar aynan shu madrasa devorlarida ta’lim olgan. Abdulazizxon madrasasi Buxoro tarixidagi muhim obidalar qatoriga kiradi. U faqatgina ta’lim maskani emas, balki madaniy hayotning markazi sifatida ham faoliyat ko‘rsatgan. Bu yerda ilmiy anjumanlar, diniy marosimlar va madaniy tadbirlar o‘tkazilgan. Shuningdek, madrasa uzoq vaqt davomida o‘zining boy kutubxonasi bilan mashhur bo‘lgan. Hozirgi kunda Abdulazizxon madrasasi tarixiy-me’moriy yodgorlik sifatida saqlanib qolgan. U sayyohlar uchun qiziqarli joy bo‘lib, ko‘pchilik uning betakror me’moriy uslubini ko‘rish va tarixiy ahamiyatini o‘rganish uchun keladi. Madrasa O‘zbekistonning madaniy merosi sifatida YuNESKO ro‘yxatiga kiritilgan. 472 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1 Xulosa Abdulazizxon madrasasi o‘z davrida nafaqat ta’lim va ilmiy faoliyat markazi bo‘lgan, balki Buxoro madaniy hayotining ajralmas qismi sifatida tarixda o‘z izini qoldirgan. Bugungi kunda u xalqaro miqyosda tan olingan me’moriy obida sifatida qadrlanadi va Buxoro shahrining tarixiy shon-sharafini namoyish etadi. Abdulazizxon madrasasi 1652 yilda Buxoro xoni Abdulazizxonning buyrug‘i bilan me’mor Mimxoqon ibn Xo‘ja Muhammadamin tomonidan qurilgan. Madrasa Ulug‘bek madrasasining ro‘parasida joylashgan bo‘lib, ikki qavatli hujralari va nafis koshinkori naqshlari bilan ajralib turadi. Ushbu madrasa XVII asr Buxoro me’morchiligining yuksak namunasidir. Abdulazizxon Madrasasi Abdulazizxon madrasasi Buxorodagi eng mashhur tarixiy va me’moriy yodgorliklardan biridir. Madrasa XVII asrda, aniqrog‘i 1652 yilda, Buxoro xoni Abdulazizxon (1645–1680) tomonidan barpo etilgan. Bu madrasa o‘zining nafaqat ta’limiy roli, balki nafis va boy me’moriy bezaklari bilan ham ajralib turadi. Joylashuvi Abdulazizxon madrasasi Buxoro shahrining tarixiy qismida, Registon majmuasida joylashgan. U Ulug‘bek madrasasining ro‘parasida qad rostlagan bo‘lib, ikki yirik madrasa bir- birini to‘ldiruvchi me’moriy ansamblni tashkil qiladi. Qurilishi va me’morlari Madrasaning qurilishi Abdulazizxonning ko‘rsatmasi bilan amalga oshirilgan. Uning bosh me’mori sifatida Mimxoqon ibn Xo‘ja Muhammadamin tanilgan. Me’morchilik uslubi va nafis bezaklari madrasa qurilishida