G‘АRB ОLIMLАRI IQTISОDIY QАRАSHLАRINING JАHОN IQTISОDYОTIDА TUTGАN О‘RNI VА АHАMIYАTI

Аннотация

В данной статье анализируются экономические взгляды западных учёных и их влияние на мировую экономику. В частности, такие концепции, как капиталистические экономические модели, рыночная свобода и конкуренция, рассматриваются как основы западной экономики и изучается, как они повлияли на глобальные экономические тенденции. В статье рассматриваются западные экономические школы, особенно неоклассические, кейнсианские и марксистские теории, а также то, насколько глубоко они повлияли на современную экономику. Эти теории играют важную роль в 664 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 10, 2024. OCTOBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 формировании основных принципов, принятых в глобальной экономической политике и деловой практике. Ключевые слова: Западная экономика, Капитализм, Свобода рынка, Неоклассическая теория, Кейнсианская экономика, Марксистская теория, Мировая экономика, Глобальная экономическая политика. Hаr bir insоn hаr kuni turli iqtisоdiy muаmmоlаrgа duch kelаdi: qаndаy turdаgi iqtisоdiy fаоliyаt bilаn shug’ullаnish, mа'lum bir mаhsulоtni sоtib оlish yоki kerаkli xizmаtni kо'rsаtish uchun etаrli dаrоmаd bоrmi vа hоkаzо. Shundаy qilib, iqtisоdiyоt zаmоnаviy jаmiyаtning аjrаlmаs qismigа аylаnаdi. Zаmоnаviy dunyоdа о‘zining munоsib о‘rnini egаllаy оlаdigаn kuchli vа fаrоvоn dаvlаt yаrаtish uchun ilm fаn vа innоvаtsiyаlаrgа аsоslаngаn rаqоbаtbаrdоsh vа ijtimоiy yо‘nаltirilgаn bоzоr iqtisоdiyоtini rivоjlаntirish zаrur. Biz ilmiy-texnikа tаrаqqiyоti dаvridа, yаngi mоddiy vа mа'nаviy ne'mаtlаrning pаydо bо'lishi vа ulаrning аyirbоshlаnishi bilаn jаmiyаtning iqtisоdiy о'sishini belgilаb berаdigаn dаvrdа yаshаyаpmiz. Jahon iqtisodiyoti bugungi kunda globalizatsiya, raqobat va innovatsiyalar bilan shakllanayotgan murakkab tizimdir. G’arb olimlarining iqtisodiy qarashlari bu jarayonda muhim rol o'ynaydi. XIX asrning o'rtalaridan boshlab, G'arbda rivojlangan iqtisodiy nazariyalar va uslublar, masalan, klassik iqtisodiyot, neoklassik nazariya, keyneschilik va monetarizm, ko'plab mamlakatlar iqtisodiy siyosatining asosini tashkil etdi. Ushbu maqolada, g'arb olimlarining iqtisodiy qarashlarining asosiy tamoyillari, ularning jahon iqtisodiyotiga ta'siri va ahamiyati tahlil qilinadi. Shu bilan birga, ularning qarashlari zamonaviy iqtisodiy muammolarni hal etishdagi o'rni va istiqbollarini ham ko'rib chiqamiz. G'arb iqtisodiy nazariyasi, faqatgina akademik muhitda emas, balki amaliyotda ham jahon iqtisodiyoti rivojlanishiga bevosita ta'sir ko'rsatgan. Shu bois, 665 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 10, 2024. OCTOBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 bu mavzu nafaqat nazariy qiziqish, balki amaliy ahamiyatga ham ega bo'lib, jahon iqtisodiyoti bilan bog'liq ko'plab muammolarni hal qilishda yordam beradi. G’arb olimlarining iqtisodiy qarashlari tarixan turli davrlarda va yo’nalishlarda shakllangan. Ular asosan iqtisodiyot nazariyasi, iqtisodiy siyosat, bozor mexanizmlari va ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot masalalariga e'tibor qaratgan. Klassik iqtisodiyot: Adam Smit, David Rikardo kabi olimlar iqtisodiyotni erkin bozor tamoyillari asosida tushuntirgan. Ular ishlab chiqarish, savdo va resurslarni taqsimlashda raqobatning rolini ta'kidlagan. Mikroiqtisodiyot va makroiqtisodiyot: XIX asr oxiri va XX asr boshlarida mikroiqtisodiyot (individlar va firmalar qarorlari) va makroiqtisodiyot (umumiy iqtisodiy ko'rsatkichlar) o'rtasidagi farqlar rivojlandi. Bu nazariyalar iqtisodiy siyosatni shakllantirishda muhim o'rin tutadi. Keynesianizm: John Maynard Keynesning ishlari 1930-yillarda iqtisodiy inqirozlarni bartaraf etish uchun davlat aralashuvi zarurligini ko'rsatdi. Keynesning fikricha, davlat xarajatlari va pul-kredit siyosati iqtisodiy o'sishni ta'minlashda muhimdir. Monetarizm: Milton Friedman iqtisodiy o'sish va inflyatsiya o'rtasidagi bog'liqlikni tahlil qilgan. U pul massasi nazoratini va monetar siyosatning ahamiyatini ta'kidlagan. Xalqaro iqtisodiyot: G’arb olimlari global savdo, investitsiyalar va iqtisodiy integratsiya masalalariga ham e'tibor qaratadi. Xalqaro iqtisodiyot nazariyalari va muammolari, masalan, globalizatsiya va barqaror rivojlanish haqidagi qarashlar muhim ahamiyatga ega. G’arb olimlarining ichida Adam Smit (1723-1790) alohida takidlash mumkin uning Milliy boyliklar asari(1776) zamonaviy iqtisodiyotning asosiy matnlari. Ushbu ta'sirli kitobda Smit iqtisodiy o'sishning tabiati va omillari, jumladan erkin 666 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 10, 2024. OCTOBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 bozorlar, xususiy mulk huquqlari va raqobatning innovatsiyalar va o'sishni rag'batlantirishdagi roli haqidagi g'oyalarini bayon qiladi. U mehnat taqsimoti kabi tushunchalarni o'rganadi. , ish haqi, qiymat nazariyasi va mahsuldorlikni oshirish va umumiy boylikni oshirishda ixtisoslashuvning ahamiyati. Nashr qilinganidan qariyb 250 yil