ХАЛҚ ХОКИМИЯТЧИЛИГИ ВА УМУМИНСОНИЙ ҚАДРИЯТЛАР, ҚОНУНИЙЛИК, ИЖТИМОИЙ АДОЛАТ ВА БИРДАМЛИК

Аннотация

The article explores the interaction between the principles of national self-government and universal humanitarian ideals. The paper analyzes how popular democracy, based on the will of the people and the participation of citizens in the decision-making process, can serve as a guarantee for the realization of values such as legality, social justice and solidarity. Special attention is paid to the role of the rule of law in ensuring equality before the law and the protection of individual rights and freedoms, as well as the importance of social justice as the main element of sustainable and harmonious development of society. In the context of globalization, the importance of solidarity and mutual assistance between peoples as a means of achieving universal well-being is emphasized. The thesis aims to identify the key challenges and opportunities for integrating people's democracy with universal values in the modern world. Калит сўзлар: Халқ демократияси, умуминсоний қадриятлар, қонунийлик, ижтимоий адолат, бирдамлик, қонун устуворлиги, инсон ҳуқуқлари, фуқаролик еркинликлари, фуқароларнинг иштироки, глобаллашув, барқарор ривожланиш, ижтимоий тенглик, жамият уйғунлиги. Ключевые слова: Народная демократия, общечеловеческие ценности, законность, социальная справедливость, солидарность, правовое государство, права человека, гражданские свободы, участие граждан, глобализация, устойчивое развитие, социальное равенство, гармония общества. Keywords: People's democracy, universal values, legality, social justice, solidarity, rule of law, human rights, civil liberties, citizen participation, globalization, sustainable development, social equality, harmony of society. Ўзбекистон Республикаси мустақилликни қўлга киритгач, инсон хуқуқларига оид масалаларининг халқаро жихатларига алохида эътибор қаратилди ва шу билан бирга, бу борада шўролар тузими даврида сақланиб қолган бир йоқламалик ғояларига чек қўйилди. Умуминсоний қадрият деганда барча миллат ва элатларнинг моддий ва маънавий манфаатларига хизмат қиладиган тушунчаларни англаймиз. Инсонни улуғлаш, уни мухофаза қилиш ва хар томонлама камол топтириш Конституциянинг асосий ғоясига айлантирилган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатда эркин фуқаролик жамияти, яъний халқнинг ўзи бевосита бошқарадиган жамиятва демократик хуқуқий давлат қуришни асосий мақсад қилиб қўяди. Унда жами дунёвий 73 CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference неъматлар орасида энг улуғи “инсон” эканлиги ёрқин мужассамлаштирилган. Конституциямиз инсон хуқуқлари тўғрисидаги халқаро-хуқуқий меъёрлар асосида ишлаб чиқилган ва айтиш мумкинки, уни янада тўлдирган. Масалан, Конституциянинг 13-моддаси фикримизга далил бўлиши мумкин. Ушбу моддада Инсон хуқуқлари умумжахон декларациясида эълон қилинган умуминсоний хуқуқлар олий қадрият даражасига кўтарилган. Маълумки, Инсон хуқуқлари умумжахон декларацияси инсонларнинг ажралмас ва дахлсиз хуқуқларини эълон қилиб, қуйидагиларни белгилайди: “Барча одамлар эркин, қадр-қиммат ва хуқуқларида тенг бўлиб туғилганлар”; “Хар бир инсон яшаш, эркинлик ва шахсий дахлсизлик хуқуқига эгадир”; “Хеч ким қулликда ёки қарамликда сақланиши мумкин эмас, қулчилик ва қул савдосининг барча турлари тақиқланади” ва хоказо. Конституциямизнинг 13-моддасида эса инсон, унинг хаёти, эркинлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа дахлсиз хуқуқлари олий қадрият хисобланади, деган норма мустахкамланган. Бу Ўзбекистоннинг умумбашарий инсонпарварлик қоидаларига асосланган давлат эканини кўрсатади. Ўзбекистонда инсонларнинг миллатига, динига, ижтимой ахволига, сиёсий ва бошқа эътиқодига қараб чеклашларга йўл қўйилмайди. Бу норма Конституциянинг энг мухим қисмларидан бири – инсон ва фуқароларнинг асосий хуқуқлари, эркинликлари ва бурчларига бағишланган иккинчи бўлимида қайд этилган. Конституцияда фақат мамлакат фуқаролари эмас, балки Ўзбекистонда истиқомат қилувчи барча инсонларнинг муқаддас ва дахлсиз хуқуқлари мустахкамланган. Қонундан ташқари хеч ким уни хуқуқларидан махрум этиши мумкин эмас. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М. Мирзиёев Конституциямиз қабул қилинганининг 25 йиллигига бағишланган тантанали маросимда сўзлаган нутқида “... давлат органларининг кундалик фаолиятида инсон хуқуқ ва эркинликлари устуворлигига оид конституциявий тамойил сўзсиз таъминланиши шарт”лигига алохида тўхталиб ўтганди. Давлат ўз фаолиятини инсон ва жамият фаровонлигини кўзлаб, ижтимоий адолат ва қонунийлик принциплари асосида амалга оширади. Ўзбекистон Республикасида хар қандай давлат органининг фаолияти инсон ва жамият фаровонлигига хизмат қилишга, уни юксалтиришга қаратилган. Давлат ўз вазифасини тегишли органлари орқали амалга оширар экан, ижтимоий адолат ва қонунийликка амал 74 CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference қилиши лозим бўлади. Демократик хуқуқий давлатнинг энг мухим шартларидан бири инсон ва шахс манфаатларининг хамма нарсадан устунлигидир. Қонунийлик принциви деганда, аввало,