INVESTITSION FAOLLIKNI OSHIRISHDA INSTITUTLARNING ROLI

Аннотация

Ushbu tezis investitsion faollikni oshirishda institutsional tizimlarning ahamiyatini tahlil qiladi. Investitsiyalar iqtisodiy o‘sish va barqarorlikni ta’minlash uchun asosiy omillardan biri hisoblanadi. Tezisda investitsiyalarning mamlakat iqtisodiyotiga ta’siri, shu bilan birga, O‘zbekistondagi investitsion faollikni oshirishda muhim rol o‘ynayotgan davlat va xususiy institutlarning vazifalari ko‘rib chiqilgan. Davlat va xususiy sektorda amalga oshirilayotgan islohotlar, xususan, iqtisodiy tizimning modernizatsiyasi, soliq siyosatidagi o‘zgarishlar va boshqa qo‘llab-quvvatlovchi mexanizmlar investitsion faollikni oshirishga qaratilgan. Tezisda O‘zbekistonning so‘nggi statistik ma’lumotlari va investitsion muhiti ham tahlil qilingan. Bundan asosiy maqsad, institutlarni yaxshilash orqali investitsiyalarni ko‘paytirish va iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish yo‘llarini ko‘rsatishdir. Kalit so‘zlar: investitsiyalar, institutlar, iqtisodiy o‘sish, O‘zbekiston, investitsion muhit, iqtisodiy islohotlar, davlat va xususiy sektor. Investitsion faollik - iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Investitsiyalar mamlakatda ishlab chiqarish quvvatlarini oshiradi, yangi texnologiyalarni joriy etadi, yangi ish o‘rinlarini yaratadi va umuman olganda iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlaydi. Shu boisdan, davlatlar investitsiyalarni jalb qilishni rag‘batlantiruvchi choralarni amalga oshiradilar. O‘zbekistonning iqtisodiy rivojlanishida ham investitsion faollikni oshirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. 2021-yilning oxiridan boshlab O'zbekiston hukumatining investitsiya siyosatida asosiy o‘zgarishlar amalga oshirilgan va bu siyosat natijasida mamlakatda investitsiyalarni jalb qilishda muhim ijobiy o‘zgarishlar kuzatilgan. Investitsion faollik va uning iqtisodiyotdagi ahamiyati Investitsion faollik mamlakatning iqtisodiy o‘sishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Yangi investitsiyalar ishlab chiqarish quvvatlarini oshirish, yangi tarmoqlarni rivojlantirish va yuqori texnologiyalarni joriy etishda muhim rol o‘ynaydi. Investitsiyalar xususiy va davlat sektori o‘rtasidagi hamkorlikni talab qiladi. Bu hamkorlikni tashkil qilishga iqtisodiy islohotlar, soliq va yuridik tizimlarning o‘zgarishi, infratuzilma va boshqa ko‘plab omillar ta’sir etadi. O‘zbekistonda investitsion muhitni yaxshilash 16 INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE International scientific-online conference O‘zbekistonda so‘nggi yillarda amalga oshirilgan islohotlar, xususan, soliq va huquqiy tizimni takomillashtirish, investitsion muhitni sezilarli darajada yaxshiladi. 2023-yilda O‘zbekistonning Jahon banki va Xalqaro valyuta jamg‘armasi kabi xalqaro moliyaviy institutlar bilan hamkorlikda amalga oshirilgan islohotlar natijasida investitsiyalarni jalb qilish ko‘rsatkichi ortdi. 2023-yilda O‘zbekistonga jalb qilingan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi 5,8 milliard dollarni tashkil etdi, bu esa 2022-yilga nisbatan 11% ga ko‘paydi. Bu o‘sish, avvalo, iqtisodiy islohotlar, soliq tizimi va iqtisodiy erkinlikning oshishi natijasida ro‘y berdi. Investitsiyalarni jalb qilishdagi asosiy institutlar Investitsiyalarni jalb qilishda davlat va xususiy sektorlardagi institutlarning roli muhimdir. Davlat, birinchi navbatda, qonunchilikni takomillashtirish, yuridik va soliq tizimini qulaylashtirish orqali investitsion muhitni yaxshilaydi. O‘zbekistonning “Investitsiyalarni jalb qilish va biznesni rivojlantirish” yo‘nalishidagi davlat siyosati doirasida, quyidagi asosiy institutlar faoliyat yuritadi: 1. O‘zbekiston investitsiya kompaniyalari O‘zbekiston investitsiya kompaniyalari davlat tomonidan amalga oshirilayotgan investitsiyaviy loyihalarni qo‘llab-quvvatlaydi va xususiy sektordan kelayotgan investitsiyalarni jalb qiladi. Kompaniya xorijiy va mahalliy investorlarni jalb qilishda, huquqiy va moliyaviy masalalarda maslahat beradi. 2. Tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi O‘zbekistonda xususiy sektorni rivojlantirish va yangi investitsiyalarni jalb qilishda Tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi muhim rol o‘ynaydi. Agentlik kichik va o‘ta biznesni qo‘llab-quvvatlash, yangi ish o‘rinlarini yaratish va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash uchun bir qator dasturlarni amalga oshiradi. 3. Solik siyosati va yuridik huquqlar O‘zbekiston hukumati investitsiyalarni jalb qilishda eng yaxshi yuridik va soliq sharoitlarini ta’minlashga alohida e’tibor qaratadi. Yangi soliq kodeksi va investitsiyalarni rag‘batlantirish uchun amalga oshirilgan islohotlar mamlakatning investitsiya muhiti uchun jozibadorlikni oshirdi. 2023-yilning oxirida “Investitsiya faolligini oshirish va iqtisodiy erkinlikni kuchaytirish” bo‘yicha amalga oshirilgan yangilanishlar O‘zbekistonda biznes boshlashni osonlashtirdi. 4. Xalqaro hamkorlik va investitsiyalarning O‘zbekistonga ta’siri Xalqaro hamkorlik O‘zbekistonning investitsion faolligini oshirishda katta ahamiyatga ega. 2022-yilda O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi investitsiya bo‘yicha 17 INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE International scientific-online