TEXNIKA XAVFSIZLIGINING MAQSADI, VAZIFASI VA AHAMIYATI

Аннотация

Mazkur maqola texnika xavfsizligining mazmuni, uning maqsadi va vazifalariga bag‘ishlangan. Mehnat muhofazasi qoidalarining amaliy ahamiyati, xavfsizlik choralari, xalqaro va milliy normativ hujjatlar bilan bir qatorda, xavfsizlikni ta’minlashdagi ilg‘or yondashuvlar tahlil qilinadi. Shuningdek, texnika xavfsizligining inson hayoti, sog‘lig‘i va atrof-muhitni muhofaza qilishda tutgan o‘rni keng yoritiladi. Maqolada zamonaviy xavfsizlik texnologiyalari va innovatsion usullar haqida ham ma’lumotlar keltirilgan. Kalit so‘zlar: Texnika xavfsizligi, xavf-xatarlarni boshqarish, mehnat muhofazasi, sanoat xavfsizligi, normativ hujjatlar, ISO 45001, ekologik xavfsizlik, innovatsion texnologiyalar. Inson hayot faoliyati davomida texnik vositalar va texnologiyalardan foydalanish jarayonida xavfsizlik masalasi har doim ustuvor ahamiyat kasb etgan. Texnika xavfsizligi bu – insonni va atrof-muhitni turli texnologik jarayonlar yoki asbob-uskunalarning salbiy ta'siridan himoya qilishga qaratilgan chora-tadbirlar majmuidir. Ushbu yo‘nalishning dolzarbligi, ayniqsa, sanoat rivojlanib borayotgan hozirgi davrda yanada oshib bormoqda. Xavfsizlik choralari nafaqat inson sog‘lig‘i va hayotini muhofaza qilishni, balki texnik vositalarning samarali ishlashini ta'minlashni ham o‘z ichiga oladi. 1. Texnika xavfsizligining maqsadi Texnika xavfsizligining asosiy maqsadi – inson hayoti va sog‘lig‘ini har qanday xavf-xatardan himoya qilish, ishlab chiqarish jarayonlarida va kundalik hayotda xavfsiz sharoitlarni yaratishdir. Ushbu maqsadga erishish quyidagi yo‘nalishlarda amalga oshiriladi: 1. Xavfsiz ish muhitini yaratish: Ish joylarida xavf-xatarlarni kamaytirish, xodimlar uchun qulay va xavfsiz sharoitlarni ta’minlash. 2. Texnologik xavfsizlikni ta'minlash: Ishlab chiqarish jarayonlarida foydalaniladigan texnologiyalar va uskunalarning xavfsiz ishlashini ta'minlash. 3. Inson omilini minimallashtirish: Xodimlarning bilimsizligi yoki noto‘g‘ri harakati sababli yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavflarni oldini olish. 98 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference 4. Favqulodda vaziyatlarni boshqarish: Yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan avariya yoki xavfli holatlarda tezkor choralar ko‘rish va odamlarning xavfsizligini ta'minlash. 2. Texnika xavfsizligining vazifalari Texnika xavfsizligi qoidalarining samaradorligini ta’minlash uchun quyidagi asosiy vazifalar amalga oshiriladi: 2.1. Xavf-xatarlarni tahlil qilish Ishlab chiqarish va texnologik jarayonlarda xavf-xatarlarni aniqlash va ularni boshqarish xavfsizlikni ta'minlashning boshlang‘ich bosqichidir. Bu jarayonda quyidagilar amalga oshiriladi:  Texnik va texnologik jarayonlarni to‘liq o‘rganish.  Potensial xavf-xatar manbalarini aniqlash.  Xavflarni minimallashtirish bo‘yicha reja tuzish. 2.2. Mehnat muhofazasi bo‘yicha qoidalarni ishlab chiqish Xodimlarning xavfsizligini ta’minlash uchun xavfsizlik qoidalarini ishlab chiqish va ularni amaliyotga joriy etish zarur. Bu jarayonda quyidagi choralarga e’tibor qaratiladi:  Xavfsizlik standartlarini yaratish.  Xodimlarni xavfsizlik qoidalari bilan tanishtirish va o‘qitish.  Amaliyotda xavfsizlik standartlariga qat’iy rioya etilishini nazorat qilish. 2.3. Innovatsion texnologiyalarni qo‘llash Zamonaviy texnologiyalar va xavfsizlik vositalaridan foydalanish xavflarni minimallashtirishda muhim ahamiyatga ega. Bunda quyidagilar amalga oshiriladi:  Xavfsizlik tizimlarini avtomatlashtirish.  Sensor va monitoring tizimlarini joriy qilish.  Masofadan boshqariladigan xavfsizlik vositalaridan foydalanish. 3. Texnika xavfsizligining ahamiyati Texnika xavfsizligi nafaqat ish joylarida, balki atrof-muhitni himoya qilishda ham muhim ahamiyatga ega. Uning ahamiyatini quyidagi jihatlar orqali ko‘rish mumkin: 3.1. Inson hayoti va sog‘lig‘ini himoya qilish Xavfsizlik choralari insonning hayoti va sog‘lig‘ini turli texnik va texnologik xavflardan himoya qilishga qaratilgan. Ish joyida xavfsizlik qoidalariga rioya qilish jarohatlanish va halokat holatlarini sezilarli darajada kamaytiradi. 3.2. Atrof-muhitni himoya qilish 99 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference Texnologik jarayonlarning ekologik xavfsizligi tabiatni muhofaza qilishda katta ahamiyat kasb etadi. Xavfli chiqindilar va zararli moddalarning tabiiy muhitga tushishini oldini olish orqali atrof-muhit barqarorligi ta’minlanadi. 3.3. Tashkilotning iqtisodiy barqarorligini ta'minlash Avariya yoki boshqa favqulodda holatlarning oldini olish tashkilotning iqtisodiy samaradorligini oshiradi. Bu nafaqat zararlarni kamaytiradi, balki ish jarayonlarini uzluksiz davom ettirishni ham ta'minlaydi. 3.4. Huquqiy muvofiqlik va ijtimoiy mas’uliyat Texnika xavfsizligiga rioya qilish milliy va xalqaro qonunlarga muvofiqlikni ta’minlaydi. Bu tashkilotning obro‘sini oshirib, uning ijtimoiy mas’uliyatli ekanligini namoyish etadi. 4. Xalqaro va milliy standartlarning roli Texnika xavfsizligini boshqarish