DAVLAT XARIDLARI TIZIMINI BOSHQARISHNING XORIJIY TAJRIBASI

Аннотация

Mazkur maqola davlat xaridlari tizimini boshqarish bo‘yicha AQSh, Singapur, Buyuk Britaniya va Janubiy Koreyaning samarali tajribalarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqsad – ushbu tizimlarning shaffoflik, samaradorlik va innovatsiyalarga asoslangan yondashuvlarini tahlil qilishdir. Tadqiqotda elektron xarid platformalarining ishlash usullari, kichik biznesni qo‘llab- quvvatlash, davlat xaridlaridagi ijtimoiy va ekologik tamoyillar va korruptsiyaga qarshi chora-tadbirlar tahlil qilingan. Xulosa sifatida, O‘zbekiston uchun samarador davlat xaridlari tizimini shakllantirish bo‘yicha tavsiyalar keltiriladi. This article explores the efficient public procurement systems of the USA, Singapore, the UK, and South Korea. The study aims to analyze transparency, efficiency, and innovation-driven approaches in these systems. It investigates the role of electronic procurement platforms, measures to support small businesses, integration of social and environmental principles into procurement, and anti-corruption mechanisms. The article concludes with practical recommendations for developing an effective public procurement system in Uzbekistan. В статье изучается опыт США, Сингапура, Великобритании и Южной Кореи в управлении государственными закупками. Цель – анализировать подходы к прозрачности, эффективности и инновациям. Исследуются электронные платформы закупок, меры поддержки малого бизнеса, социальные и экологические принципы в закупках, а также антикоррупционные механизмы. В заключение представлены рекомендации для Узбекистана по созданию эффективной системы госзакупок. Kalit so‘zlar: Davlat xaridlari, shaffoflik, samaradorlik, elektron xaridlar, kichik biznes, innovatsiyalar, korruptsiyaga qarshi choralar, barqaror rivojlanish, ekologik tamoyillar. 116 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference Public procurement, transparency, efficiency, e-procurement, small business, innovation, anti-corruption measures, sustainable development, environmental principles. Государственные закупки, прозрачность, эффективность, электронные закупки, малый бизнес, инновации, меры против коррупции, устойчивое развитие, экологические принципы. Davlat xaridlari to‘g‘risidagi qonunchilik Davlat xaridlari to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining davlat xaridlari to‘g‘risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi. Davlat xaridlarining asosiy prinsiplari Davlat xaridlarining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat: kasbiy mahorat va mas’uliyatlilik; asoslanganlik; moliyaviy mablag‘lardan foydalanishning oqilonaligi, tejamkorligi va samaradorligi; ochiqlik va shaffoflik; raqobat va xolislik; mutanosiblik; barqarorlik; davlat xaridlari tizimining yagonaligi va yaxlitligi; korrupsiyaga yo‘l qo‘ymaslik. Davlat xaridlarining asosiy prinsiplari davlat xaridlari jarayonining barcha bosqichlarida qo‘llanilishi kerak. Davlat xaridlari tizimi iqtisodiyotning rivojlanishi, davlat mablag‘laridan samarali foydalanish va ijtimoiy muvozanatni ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. Shaffof va samarali tizimlarning yo‘qligi ko‘pincha korruptsiya, byurokratiya va samaradorlikning pastligiga olib keladi. Maqola davlat xaridlari tizimlarini takomillashtirishda xorijiy tajribani o‘rganishga qaratilgan bo‘lib, O‘zbekiston sharoitida amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan yechimlarni taklif qilishni maqsad qiladi. 5-moddaning birinchi qismi O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 27- noyabrdagi O‘RQ-1005-sonli Qonuniga asosan sakkizinchi xatboshi bilan 117 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference to‘ldirilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 28.11.2024-y., 03/24/1005/0977-son. Kuchga kirish sanasi — 2025-yil 1-mart) ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODLAR Adabiyotlar tahlili AQShning Federal Acquisition Regulation (FAR) va SAM.gov platformasi davlat xaridlaridagi shaffoflikni ta’minlashda asosiy o‘rin tutadi. Singapurning GeBIZ tizimi xaridlarni avtomatlashtirish va innovatsion yondashuvlarni qo‘llashda yuqori samaradorlikka ega. Buyuk Britaniyaning Crown Commercial Service (CCS) tizimi ijtimoiy va ekologik tamoyillarga asoslangan xaridlar bilan ajralib turadi. Janubiy Koreyaning KONEPS tizimi to‘liq avtomatlashtirish va korruptsiyaga qarshi chora-tadbirlar bo‘yicha dunyoda yetakchi hisoblanadi. Tadqiqot metodlari Maqolada tahliliy va qiyosiy metodlardan foydalanildi. Xorijiy tajribalar asosida O‘zbekistonga mos keladigan yechimlar ishlab chiqildi. NATIJALAR VA MUHOKAMASI AQShda davlat xaridlari tizimi juda yaxshi rivojlangan va markazlashgan. Bu tizimning samarali ishlashi uchun quyidagi asosiy jihatlar mavjud: (Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 23.04.2021-y., 03/21/684/0367- son; Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.02.2024-y., 03/24/911/