BOLALARDAGI RAXIT KASALLIGI HAQIDA

Аннотация

This article provides information about rickets, one of the diseases that occurs in many children today, its origin, treatment measures, and what measures are used in their natural treatment, as well as the main symptoms of its occurrence in children. Keywords: deformation, precusus, vitamin D, phosphorus, calcium, frog belly, X-ray. О ЗАБОЛЕВАНИИ РАХИТОМ У ДЕТЕЙ Аннотация. В данной статье представлена информация о рахите — одном из заболеваний, которым сегодня страдают многие дети, о причинах его возникновения, мерах лечения, о том, какие меры можно использовать для его естественного лечения, а также об основных симптомах его возникновения у детей. Ключевые слова: деформация, расщелина неба, витамин D, фосфор, кальций, лягушачий живот, рентген. Raxit — D vitamini yetishmovchiligi va organizmdagi mineral almashinuvining buzilishi bilan bog’liq kasallikdir. Raxitdan ko’pincha bir yoshgacha bo’lgan bolalar aziyat chekadi va kasallar orasida eng ko’p uchraydigan toifa muddatidan oldin tug’ilgan va sun’iy ozuqalar bilan oziqlantiriladigan chaqaloqlardir. 2 25 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Raxit bola hayoti uchun xavfli emas, lekin uni to’g’ri davolamaslik bola hayotida bir umrlik iz qoldirishi mumkin — skeletning sezilarli deformatsiyalari (qiyshayishlari), prikusning qiyshiqligi, yassi oyoqlik va boshqa shunga o’xshash kasalliklar. Ma’lumki, suyakni to’laqonli shakllanishi uchun fosfor, kaltsiy va ichakda ularni to’g’ri so’rilishi uchun vitamin D kerak. Ushbu komponentlar bolaning organizmiga oziq-ovqat bilan birga tushadi (ona suti, tuxum, baliq, sabzavotlar, va hokazo), vitamin D esa shuningdek quyosh nuri ta’sirida teri ostida ham ishlab chiqariladi. Yangi tug’ilgan chaqaloqlar hayotga kaltsiy, fosfor va vitamin D zaxirasi bilan birga keladi (bu moddalar bolaning ona qornidagi hayotining so’nggi haftalarda faol to’plana boshlaydi, albatta agar ona to’g’ri va muntazam ovqatlansa va quyosh ostida yursa), shuning uchun bola hayotining 1-2 oyida suyaklar normal rivojlanadi. Keyinchalik bola tez o’sib-rivojlanishi va zaxiralarning tugashi natijasida bolalar tanasi ko’proq «qurilish» materialiga muhtoj bo’ladi. Agar bu ehtiyoj qondirilmasa, kaltsiy va fosfor bola suyaklaridan yuvila boshlaydi. Shuning uchun suyak to’qimalarining zichligi kamayadi va osonlik bilan deformatsiya bo’ladi. Buning oqibatida skelet qismida raxitning yoqimsiz ko’rinishlari yuzaga keladi. Fosfor-kaltsiy almashinuvining buzilishi suyak to’qimalariga salbiy ta’sir qilishidan tashqari, u shuningdek asab tizimi va mushaklarga ham o’z ta’sirini ko’rsatadi. Bemorlarda psixomotor rivojlanishning sekinlashuvi, mushaklarning gipotoniyasi va boshqa patologik belgilar kuzatiladi. Shunday qilib, raxitning asosiy sababi D vitamini yetishmovchiligidir, kasallikning rivojlanishida kaltsiy va fosfor yetishmovchiligi ham ma’lum bir rol o’ynaydi. Quyida keltirilgan holatlarda ularning yetishmasligi yuz beradi:  Agar bola zarur bo’lgan moddalarni oziq-ovqat bilan qabul qilmasa. Misol uchun, bolaga ona suti o’rniga sun’iy aralashmalar yoki sigir suti berilsa, qo’shimcha oziqni kech joriy etish (6- 8 oydan keyin), agar bola ratsionining ko’proq qismini bo’tqalar, ayniqsa manna bo’tqasi tashkil qilsa.  Bolaning terisiga quyosh nuri uzoq vaqt davomida ta’sir qilmagan bo’lsa.  Agar ichakda so’rilish va hazm qilish faoliyati buzilsa (bunday hollarda bolaga hatto eng to’yimli oziq-ovqat berish ham raxit xavfini kamaytirmaydi). 2 26 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ RAXIT UCHUN XAVF OMILLARI. Raxitning aniq sabablaridan tashqari bir necha turtki bo’luvchi xavf omillari mavjud:  Muddatidan oldin tug’ilganlik — birinchidan muddatidan oldin tug’ilgan chaqaloqlarda oziq moddalarini «zaxira» qilish vaqti bo’lmaydi, ikkinchidan ularda ko’pincha ichaklar bilan bog’liq muammolar va umuman ovqat hazm qilish tizimi bilan bog’liq buzilishlar mavjud bo’ladi.  Yangi tug’ilgan chaqaloqning vazni (chaqaloq qanchalik og’ir bo’lsa, shunchalik ko’p oziq-ovqat va vitamin kerak).  Ko’p farzandli homiladorlik. Bunday homiladorlikdan tug’ilgan chaqaloqlar qoida tariqasida kaltsiy va fosfor yetishmovchiligini his qilishadi. Bundan tashqari, bu chaqaloqlar ko’pincha muddatidan oldin tug’ilishi mumkin.  Ovqat hazm qilish tizimining tug’ma kasalliklari.  To’qroq teri rangi (qoracharoq bolalarda quyosh nuri ta’sirida kam vitamin D ishlab chiqariladi). RAXITNING ALOMATLARI VA BELGILARI. 2 27 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Raxitning dastlabki belgilari (ota-onalar ushbu belgilar mavjudligiga e’tibor berishlari kerak):  Haddan tashqari terlash.  Yomon uyqu, asossiz tashvishlanish, uchib tushishi.  Ensa sohasida soch to’kilishi va kallik.  Qabziyat (raxitda mushaklar gipotoniyasi rivojlan