KORPORATIV IQTISODIYOTGA ESG INVESTITSIYALARINING TA’SIRI

Аннотация

This article examines the impact of Environmental, Social and Governance (ESG) investments on corporate economics. It provides detailed information on the origins of ESG principles, growth drivers, changes in corporate strategy, current challenges and the future of ESG investments. The article shows that ESG principles can not only increase corporate sustainability, but also ensure long-term economic growth. It also covers the development process and prospects of ESG practices in Uzbekistan. Keywords: ESG, environment, social responsibility, governance principles, sustainability, greenwashing, renewable energy, corporate economics, ethical practices, long-term value creation, innovation, investor demand. ВЛИЯНИЕ ESG-ИНВЕСТИЦИЙ НА КОРПОРАТИВНУЮ ЭКОНОМИКУ Аннотация. В данной статье рассматривается влияние инвестиций в окружающую среду, социальную сферу и управление (ESG) на корпоративную экономику. В нем подробно рассказывается об истоках принципов ESG, факторах роста, изменениях в корпоративной стратегии, текущих проблемах и будущем ESG-инвестирования. В 1 05 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ статье показано, что принципы ESG могут не только улучшить корпоративную устойчивость, но и способствовать долгосрочному экономическому росту. Также освещен процесс развития и перспективы ESG-практик в Узбекистане. Ключевые слова: ESG, окружающая среда, социальная ответственность, принципы управления, устойчивое развитие, «зеленое промывание», возобновляемые источники энергии, корпоративная экономика, этические практики, долгосрочное создание стоимости, инновации, спрос инвесторов. Atrof-muhit, Ijtimoiy va Boshqaruv (Environmental, Social, and Governance (ESG)) – investitsiyalari moliyaviy qarorlar qabul qilishda moliyaviy bo‘lmagan elementlarni, ya’ni barqarorlik va axloqiy qadriyatlarni hisobga olishni nazarda tutadi. Bu yondashuv kompaniyaning ekologik ta’siri, ijtimoiy majburiyatlari va boshqaruv tartiblari uning uzoq muddatli natijalari va xavf omiliga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini anglashning o‘sib borayotgan darajasini ifodalaydi. ESGning uchta asosiy ustuni:  Atrof-muhit (Environmental): Kompaniyaning tabiiy muhitga ta’sirini baholaydi, jumladan karbonat chiqindilari, resurslardan foydalanish va chiqindilarni boshqarish.  Ijtimoiy (Social): Xodimlar, yetkazib beruvchilar, iste’molchilar va jamoalar bilan bo‘lgan munosabatlarni mehnat amaliyotlari, xilma-xillik va jamoatchilik bilan aloqalar kabi masalalarga e’tibor qaratib tahlil qiladi.  Boshqaruv (Governance): Kompaniya rahbariyatining tuzilmasi, bosh direktorning kompensatsiyasi, ichki nazorat va aksiyadorlar huquqlarini tekshiradi, shaffoflik va axloqiy xulq- atvorni ta’minlashga qaratilgan. So‘nggi yillarda ESG investitsiyalari sezilarli darajada o‘sdi va moliyaviy muhitni tubdan o‘zgartirdi. 2020 yilda ESG fondlari $51 milliard yangi aktivlarni jalb qildi, bu 2018 yilga nisbatan o‘n baravar ko‘p va 2019 yilgi rekorddan ikki baravar yuqori.1 Bu o‘sish investorlarning barqaror va mas’uliyatli investitsiya variantlariga bo‘lgan qiziqishining oshganligini ko‘rsatadi. 1 https://www.greenbuildermedia.com/blog/esg-investing-weathering-market-storms-and-driving-growth-in-2024 1 06 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Bundan tashqari, ESGga qaratilgan institutsional investitsiyalar 2026 yilga kelib $33,9 trillionga yetishi kutilmoqda, bu ESG omillarining investitsiya strategiyalaridagi o‘sib borayotgan ahamiyatini tasdiqlaydi.2 ESG investitsiyalarining o‘sishini ta’minlovchi omillar:  Iqlim o‘zgarishi haqidagi xabardorlik: Atrof-muhit barqarorligi bilan bog‘liq xavotirlarning ortishi natijasida investorlar kompaniyalarning iqlim o‘zgarishi sharoitida uzoq muddatli barqarorligini baholashga e’tibor qaratmoqdalar.  Ijtimoiy adolat harakatlari: Ijtimoiy masalalar bo‘yicha xabardorlikning oshishi investorlarni kompaniyalarning ijtimoiy amaliyotlarini, jumladan xilma-xillik, tenglik va inklyuziya tashabbuslarini sinchkovlik bilan o‘rganishga undamoqda.  Korporativ janjallar: Korporativ noto‘g‘ri xatti-harakatlar holatlari kuchli boshqaruv tuzilmalari zarurligini ta’kidlab, investorlarni mustahkam boshqaruv amaliyotlariga ega kompaniyalarni afzal ko‘rishga undamoqda. ESG investitsiyalarining korporativ strategiyalarga ta’siriga (ESG) omillariga bo‘lgan ortib borayotgan e’tibor korporativ strategiyalarni sezilarli darajada o‘zgartirib, kompaniyalarni barqaror va axloqiy amaliyotlarni o‘z faoliyatlariga kiritishga majbur qilmoqda. Ushbu harakat asosan investorlar tanlovi, qonuniy o‘zgarishlar va jamiyat kutgan talablari tomonidan rag‘batlantirilmoqda, natijada kompaniyalar siyosatlari va faoliyatlarida katta o‘zgarishlar yuz bermoqda. Kompaniyalar ESG mezonlariga moslashish uchun faol harakat qilmoqdalar, chunki barqaror amaliyotlar uzoq muddatda foyda keltirishi va