O‘QUVCHILARDA AXBOROT ISTE’MOLI MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH

Аннотация

Ushbu maqolada ta’limda axborot savodxonligi tushunchasi o‘rganiladi va ta’lim sohasida axborot savodxonligini oshirishdagi roli yoritilib, axborot savodxonligini ta’lim o‘quv dasturiga integratsiyalash strategiyalari hamda ushbu jarayonda yuzaga keladigan muammolar va yechimlar ko‘rib chiqiladi. Kalit so‘zlar: Estetik tarbiya, axborot, interfaol, integratsiyalash, strategiya. Axborotga asoslangan zamonaviy jamiyatda o‘quvchilarda kuchli axborot savodxonligi ko‘nikmalarini shakllantirish muhim ahamiyatga ega. Axborot savodxonligi axborotni toppish va undan foydalanish qobiliyatidan tashqarida u tanqidiy baholash, samarali foydalanish va axborotni axloqiy qo‘llashni o‘z ichiga oladi. Bundan tashqari, maqolada axborot savodxonligining o‘quvchilarning estetik rivojlanishiga ta’siri ko‘rib chiqiladi, axborot savodxonligi ta’limi orqali erishish mumkin bo‘lgan yaxlit o‘sish ta’kidlanadi. Axborot savodxonligining ahamiyatini tushunish va turli yondashuvlarni o‘rganish orqali biz talabalarga estetik hissiyotlarini tarbiyalagan holda axborotga boy dunyoda muvaffaqiyat qozonish imkoniyatini berishimiz mumkin. Axborot savodxonligi – bu shaxslarga ma’lumotni samarali topish, baholash va undan foydalanish imkonini beradigan ko‘nikma va malakalar to‘plami. U turli xil axborot manbalariga kirish va navigatsiya qilish, axborotning ishonchliligini tanqidiy tahlil qilish va baholash, so‘ngra uni turli kontekstlarda to‘g‘ri qo‘llash qobiliyatini o‘z ichiga oladi. 1 Axborotga asoslangan jamiyatda axborot savodxonligi o‘quvchilar uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ldi. Bizning qo‘limizda mavjud bo‘lgan juda ko‘p ma’lumotlar bilan navigatsiya qilish va barchasini anglash qobiliyati muhim mahoratga aylandi. Axborot savodxonligi o‘quvchilarni mustaqil o‘rganuvchi, 1 Khaydarov S.A.(2019). Use of products of the fine arts fine arts in teaching history of Uzbekistan. International Journal of Research. 6(03).40-44 7.1 152 2 9 tanqidiy fikrlaydigan va mas’uliyatli fuqarolar bo‘lishga imkon beradi. Bu ularga asoslangan qarorlar qabul qilish, muammolarni hal qilish va o‘z fikr-g‘oyalarini samarali yetkazish imkonini beradi.2 Axborot savodxonligi o‘quvchilarda har tomonlama rivojlangan ko‘nikmalarni shakllantirish uchun birgalikda ishlaydigan bir nechta asosiy komponentlarni o‘z ichiga oladi. Ushbu komponentlar axborot ehtiyojlarini aniqlash, tegishli ma’lumotlarga kirish va olish, manbalarning sifati va ishonchliligini baholash, ma’lumotlardan axloqiy foydalanish va iqtibos keltirish va doimiy o‘zgaruvchan axborot landshaftida yangilanib turish uchun doimiy ravishda umrbod ta’lim olish qobiliyatini o‘z ichiga oladi. Axborot savodxonligi va tanqidiy fikrlash yonma-yon ketadi. Axborot savodxonligi o‘quvchilarni ma’lumotni topish va baholash uchun zarur vositalar bilan ta’minlasa, tanqidiy fikrlash ularga duch kelgan axborotni tahlil qilish, izohlash va anglash imkonini beradi. Ushbu ikki ko‘nikmani birlashtirgan holda, talabalar noto‘g‘ri fikrlarni farqlashlari, mantiqiy xatolarni aniqlashlari va dalillar va asosli fikrlash asosida o‘z fikrlarini shakllantirishlari mumkin. Axborot savodxonligi ko‘nikmalarini rivojlantirishni ta’minlash uchun ularni o‘quv dasturiga kiritish juda muhimdir. Axborot savodxonligi maqsadlariga aniq e’tibor qaratiladigan darslar va topshiriqlarni loyihalash o‘quvchilarga mashq qilish va ko‘nikmalarini yaxshilashga yordam beradi. Masalan, o‘qituvchilar o‘quvchilardan ishonchli ma’lumot manbalarini topish, baholash va ulardan foydalanishni talab qiladiganlar va tadqiqot loyihalarini birgalikda amalga oshirishlari mumkin, bu esa axborot savodxonligi axborotdan foydalanuvchilarning ta’lim natijasiga aylanishini ta’minlaydi. 3Ajiniyoz nomidagi NukusDPIning 2-kurs talabalari fan resurslari qatorida Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo‘llash kabi fan o‘qitilsa, 4-kurs talabalarining fan resurlarida Ta’lim natijalarini baholashning zamonaviy metodlari kabi fanlar o‘qitiladi. Buning natijasida bo‘lajak pedagoglar axborot kommunikatsiya vositalaridan o‘z kasbiy faoliyatida qanday foydalanishi, kompyuter savodxonligi hamda ta’lim tizimida o‘quvchilarning bilim darajalarini baholashda axborot kommunikatsiya vositalardan foydalangan holda zamonaviy metodlar asosida baholash ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. Axborot savodxonlini rivojlantirish asosidagi fanlar nafaqat bizning oliygohimizda, balki yurtimizning barcha oliygohlarining fan resurlari qatorida boshqa fanlar bilan birgalikda ham amaliy, ham nazariy jihatdan o‘rgatilmoqda. 2 Davrenov J, Haydarov S.A (2021). TARIX FANINI O‘RGANISHDA XVIXVIII ASRLARDA YAPONIYA DAVLATI TARIXINI AHAMIYATI. Scientific progress, 1(6). 3 1475-1792 15. Khaydarov S.A. (2021). The role of the use of fine arts in teaching the history of the country. International scientific and practical conference. CUTTING EDGESCIENCE. In Conference Proceedings (pp. 41-43) 7.1 153 2 9 Axborot savodxonligini integratsiyalash muayyan mavzular bilan cheklanib qolmasligi kerak, balki o‘qituvchilar o‘z