ЭФФЕКТИВНОЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ЗАРУБЕЖНОГО ОПЫТА В ФОРМИРОВАНИИ И УПРАВЛЕНИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬЮ ТУРИСТИЧЕСКИХ КОМПЛЕКСОВ В ФЕРГАНСКОЙ ДОЛИНЕ

Аннотация

This article covers ways to improve the competitiveness of tourist complexes and improving the organizational and economic mechanisms of management, using foreign experience in shaping and effectively managing the activities of tourist complexes in the regions. Keywords: tourist complex, management strategy, competitiveness, efficiency, assessment of management efficiency, management models. 319 319-326 www.e-itt.uz II SON. 2024 Кириш. Жаҳон иқтисодие тига интеграциялашув жарае нида барча мамлакатлар тармоқ ва соҳалардаги таркибии у згаришларни мавжуд имкониятлар ва салоҳиятни ҳисобга олиб, илғор жорижии тажрибаларни маҳаллии шароитларга мослаштирган ҳолда амалга ошириши тараққие тни таъминлашда синалган и у налиш сифатида қаралмоқда. Мавжуд, бироқ иқтисодии муносабатлар замон талабларига жавоб бермае тган тармоқ ва соҳаларни ривожланган хорижии мамлакатлар тажрибаси асосида ривожлантириш мамлакатимиз иқтисодие ти тармоқларининг ривожланиш даврини маълум даражада қисқартириш имконини беради. Тадқиқот ишининг объекти бу лган туристик мажмуалар тармоғини ривожлантиришнинг илғор хорижии тажрибалардан фои даланиш асосида и у лга қу и илиши соҳани эркин бозор муносабатлари асосида ривожлантиришда кенг шароит ва имкониятлар эшигини очиб беради. Адабиётлар шарҳи. Туристик мажмуаларнинг шаклланиши ва ривожланиши ва уларни аниқлаш муаммолари Ф. Капоне, Т. Лоникова, Е. G. Кропинова, Х. Гудвин, Д. A. Кошеева ва О. Y. Исопескул ва бошқа иқтисодчи олимлар асарларида е ритиб берилган. Таъкидлаш жоизки, бугунги кунда туристик мажмуаларни у рганишда бир қатор е ндашувлар мавжуд. Ғарб олимлари ку пинча ушбу муаммони у рганишга саи е ҳлик ҳудудининг рақобатбардошлигини таъминлаш нуқтаи назаридан е ндашадилар. Капоненинг (2016) таъкидлашича, туристик мажмуалар қии мат занжири билан бирлаштирилган туризм бозори субъектларининг маҳаллии лаштирилган гуруҳи бу либ, уларнинг у заро таъсири рақобатбардош кооперативдир (Capone, 2016). Качниевскаянинг (2013) тарифига ку ра, туристик мажмуа - бу ҳар хил тизимлардан ташкил топган мураккаб ташкилии тузилма бу либ, уларнинг ҳар бири у з ахборот инфратузилмасига ега ва шу билан бирга мажмуанинг ҳар бир аъзоси у з мустақиллигини сақлаб, мослашувчан интеграция жарае нида иштирок етади”. Бир қатор хорижии тадқиқотчилар туристик мажмуаларни маълум бир ҳудуд чегараларида туристик бизнеснинг у заро таъсири шакли деб ҳисоблашади. Масалан, Ж. Ферреиро ва С. Естевао туристик мажмуа биринчи навбатда туризм фаолияти билан боғлиқ бу лган компания ва муассасаларнинг географик концентрацияси еканлигини таъкидлашади (Yalçinkaya, Güzel, 2019). Шуни таъкидлаш керакки, маълум бир географик ҳудуддаги туризм тадбиркорлик субъектларининг ҳар бир концентрациясини мажмуа деб ҳисоблаш мумкин эмас. Туристик корхоналарнинг маълум бир географик концентрациясини, агар улар туристнинг қизиқишини уи ғотиши мумкин бу лган туристик маҳсулотнинг қу шимча фазилатлари е ки атрибутларини шакллантириш ту ғрисида бир-бири билан фаол алоқада бу лсаларгина, туристик мажмуа деб ҳисоблаш мумкин. Россиялик олимлар Кошеев ва Исопескул (2020) туристик мажмуаларни ҳудуддаги асосии саи е ҳлик оқимлари ва саи е ҳларга хизмат ку рсатиш жарае нида иштирок этадиган ташкилотлар ту планган энг муҳим диққатга сазовор жои ларнинг агломерацияси сифатида ифодалаи ди. Иқтисодчи олим Исмаевнинг (2000) е ндашувига ку ра туризм бизнесида маркетинг бошқаруви, меҳмонхона хизматларида бошқарув сифати механизмларини шакллантириш ва уларни баҳолаш самарадорлигини илгари сурган. Тураевнинг (2008) фикрича У збекистон Республикасининг туристик потенциалидан эффектив фои даланишда туристик оқимни фаоллик даражаси, мехмонхона иши, рақобатбардошлик, мижозларга сифатли хизмат ку рсатиш масалалари уи ғунлиги юзасидан таклифлар ишлаб чиқилган. Мирзаевнинг (2021) тадқиқотларига кўра рақамли бошқарув технологияларининг жорий этилиши билан туристик-рекреацион фаолиятда ҳам бошқа ижтимоий- 320 www.e-itt.uz II SON. 2024 иқтисодий тизимлардаги каби стратегик ресурс сифатида иқтисодий тизимнинг ишлаши учун асос иқтисодий тизимнинг ривожланишининг олдинги тараққиёт босқичида бўлгани каби ахборот эмас, балки билим ва компетенциялар ҳисобланади, чунки келажакда деярли барча маълумотлар, ахборот ва билимлар рақамлаштирилади. Ушбу ўзгаришлар таъсирида нафақат иқтисодий фаолият, балки бошқарув жараёни моҳиятини тушуниш ҳам ўзгариб боради. Рақамли иқтисодиётнинг асоси сифатида тармоқли бошқарув юзага келиши бўйича ўз таклиф ва тавсияларини ишлаб чиқган. Тадқиқот методологияси. Илмии мақолани е зиш жарае нида илмии тадқиқотни амалга оширишнинг тизимли таҳлил, тарихии лик ва мантиқии лик, индукция ва дедукция, анализ ва синтез, қие сии ва селектив танлаб тадқиқ қилиш, монографик таҳлил ва гуруҳлаш усуллари қу лланилган. Таҳлил ва натижалар муҳокамаси. Турли хорижии мамлакатларнинг туристик мажмуалар тармоғини ривожлантириш моделлари ҳамда уни амалга ошириш тизими ушбу мамлакатларда туристик мажмуалар фаолиятини шаклланиши ва шаклланган тизимнинг амал қилиш хусусиятларидан келиб