Стрессоустойчивость у военнослужащих диагностические проблемы обнаружения

Аннотация

This thesis provides theoretical information on the methodological foundations of the diagnosis of stress and stress resistance, which are one of the main problems in training military personnel. Jahon miqyosidagi mutaxassislar stress bugungi kunda “asr kasalligi” bo„lib qolganligini ta‟kidlashmoqda. Zero, har qanday shaxsning, xususan harbiy faoliyat olib borayotgan xizmatchilarning ham stress holatiga tushishi nafaqat ularning yuritayotgan faoliyatiga, shuningdekб ruhiy va jismoniy salomatligiga ham jiddiy salbiy ta‟sir etadi. Butun Jahon Sog„liqni Saqlash Tashkilotining ma‟lumotlariga ko„ra mavjud kasalliklarning 65%i stress bilan bog„liq ekanligi ta‟kidlanadi. Shunga ko„ra, harbiy xizmatchilarning stress holatiga tushishlari tufayli turli somatik va psixosomatik kasalliklarni orttirib olish ehtimoli bugun kunda zamonaviy psixologiyaning diqqat markazidan joy olgani bejiz emas, albatta. Demak, bugungi kun harbiy xizmatchisi stress va stressdan chiqish yo„llari haqidagi ma‟lumotlarga ega bo„lishi davr taqazosidir. Biz ushbu tezisda mazkur sohaning rivoji uchun hissa qo„shmoqchi bo„lgan tadqiqotchilar uchun zarur bo„lgan ayrim metodologik muammolar bilan bo„lishmoqchimiz. Stress va stressga barqarorlik masalalarini tadqiq etish yuzasidan olib borilgan tadqiqotlar ikki asosiy natijaga erishuviga sabab bo„lgan: birinchidan insonning stressga barqarorlik ko„rsatkichlarini, ya‟ni yuqori, o„rta va past ko„rsatkichlarni Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 582 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” aniqlash imkonini beruvchi testologik instrumentlar ishlab chiqilgan; ikkinchidan, shaxsning har qanday faoliyati uning stressga barqarorligi bilan bevosita yoki bilvosita bog„liq ekanligi asoslab berilgan. Boshqacharoq aytganda, shaxsning stressga barqarorligi qanchalik yuqori bo„lsa, faoliyat samaradorligi ham shunchalik yuqori bo„lishi, aksincha, stressga barqarorlik ko„rsatkichining pastligi shaxsning stress vaqtida o„z energiya va zaxiralarini salbiy psixologik holatlarni bartaraf etishga sarflashi bilan belgilanishi aniqlangan. Psixologiya fani yuzaga kelganidan to hozirgi davrgacha bo„lgan vaqt oralig„ida psixologiya ilmi, uning ilmiy tadqiqot metodikalari, ilmiy-nazariy tamoyillari, g„oyalari, ta‟limotlari juda ko„p o„zgarishlarini bosib o„tdi, shuningdek, bugungi zamonaviy psixologiya nafaqat shaxsni, uning kognitiv, emotsional sohalarini, jumladan, stress va stressga barqarorlik holatlarini o„rganish borasida ham katta tajribalarga ega bo„ldi. Keyingi yillarda stressni o„rganishga yo„naltirilgan tadqiqotlar stressning turlari, uni keltirib chiqaruvchi sabablar, omillar kabi predmetlar doirasidan chiqib stressga barqaror munosabatda bo„lishni tadqiq qilish darajasiga yetib kelganligi ham psixologiyaning katta yutug„i desak bo„ladi. Bugungi kun harbiy xizmatchilarining ham jismoniy, ham ruhiy salomatligi jiddiy ta‟sir ko„rsatadigan stress holatlarining mavjudligi va unga nisbatan barqaror munosabat bildirish uning uchun nafaqat salomatligini asrash kaliti, balki olib borayotgan faoliyatining samarasiga ham ta‟sir ko„rsatuvchi muhim omil ekanligini hisobga olgan holda bugun harbiy xizmatchilarning stressga barqarorligini tadqiqot predmeti sifatida o„rganish bugungi kunda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Bu jarayonda ayniqsa harbiy xizmatchilarda stressga barqaror munosabat bildirishning psixologik determinantlarini o„rganish juda dolzarbdir. Mazkur yo„nalishda tadqiqot olib borishni istagan tadqiqotchilarga uslubiy tavsiya sifatida quyidagi metodikalarni qo„llashlarini tavsiya qilamiz: Respondent (harbiy xizmatchi)larda stressga barqarorlik xususiyati qay darajada rivojlanganligini aniqlash maqsadida “Shaxsning stressga barqarorligini aniqlash” metodikalarining modifikatsiyalashgan shaklidan foydalanish mumkin. Metodikalardagi ayrim vaziyatlarning o„zbek muhitida stressogen voqea bo„la olmasligini yoki tadqiqot ob‟ektining ayrim jihatlarini e‟tiborga olgan holda, metodikalarning ba‟zi tasdiqlarini mahalliy muhitga va harbiy xizmatchilarga moslashtirish maqsadga muvofiq bo„ladi. Mazkur yo„nalishdagi metodikalar orqali olingan emperik ma‟lumotlar asosida harbiy xizmatchilarning faoliyat jarayonida kechadigan stressga barqarorlikning o„ziga xosligi aniqlanadi. Shuningdek, respondentlarning stressga barqarorlik Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 583 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития